|
Σύμφωνα με την ανάλυση,
η παρατεταμένη αύξηση
του ενεργειακού κόστους
μειώνει την αγοραστική
δύναμη των νοικοκυριών
και πιέζει ιδιαίτερα τα
χαμηλότερα εισοδηματικά
στρώματα, ενώ επιβαρύνει
σημαντικά και τις
επιχειρήσεις. Χωρίς
κατάλληλη παρέμβαση, το
αποτέλεσμα μπορεί να
είναι αύξηση της
φτώχειας, περιορισμός
της κατανάλωσης και
απώλειες παραγωγικής
δυναμικής μέσω λουκέτων
σε επιχειρήσεις.
Το ΔΝΤ τονίζει ότι τα
μέτρα στήριξης πρέπει να
είναι προσωρινά,
στοχευμένα και
προσαρμοσμένα στις
ιδιαιτερότητες κάθε
οικονομίας, ώστε να
αποφεύγονται μόνιμες
στρεβλώσεις και
υπερβολικές
δημοσιονομικές
επιβαρύνσεις. Όπως
σημειώνει, οι
κυβερνήσεις θα πρέπει να
επιτρέπουν στις εγχώριες
τιμές ενέργειας να
αντανακλούν σε μεγάλο
βαθμό το πραγματικό
διεθνές κόστος,
διατηρώντας έτσι τα
σωστά οικονομικά κίνητρα
για εξοικονόμηση και
αποδοτική κατανομή
πόρων.
Παράλληλα, προτείνεται η
προστασία των ευάλωτων
νοικοκυριών κυρίως μέσω
στοχευμένων επιδομάτων ή
μεταβιβάσεων μετρητών,
αξιοποιώντας κατά
προτεραιότητα τα ήδη
υπάρχοντα συστήματα
κοινωνικής πρόνοιας. Σε
χώρες όπου αυτά τα
δίκτυα είναι
περιορισμένα, το ΔΝΤ
θεωρεί ότι μπορεί να
χρειαστεί προσωρινή
διεύρυνση των δικαιούχων
ή αύξηση των ενισχύσεων.
Το Ταμείο επισημαίνει
ότι τα φτωχότερα
νοικοκυριά δαπανούν
σημαντικά μεγαλύτερο
μέρος του εισοδήματός
τους σε ενέργεια και
τρόφιμα σε σχέση με τα
υψηλότερα εισοδήματα,
γεγονός που καθιστά
κρίσιμη τη στοχευμένη
κοινωνική στήριξη για τη
διατήρηση της κοινωνικής
συνοχής.
Για τις επιχειρήσεις, η
έμφαση πρέπει να δίνεται
κυρίως στη βραχυπρόθεσμη
στήριξη ρευστότητας και
όχι στη διατήρηση μη
βιώσιμων μοντέλων
λειτουργίας. Το ΔΝΤ
θεωρεί πιο κατάλληλα
εργαλεία τις κρατικές
εγγυήσεις δανείων, τις
φορολογικές αναστολές
και τις γραμμές
χρηματοδότησης, αντί για
γενικευμένες επιδοτήσεις
ή κρατικές συμμετοχές
κεφαλαίου.
Ιδιαίτερη προσοχή
δίνεται και στα
οριζόντια μέτρα, όπως οι
μειώσεις φόρων στα
καύσιμα, τα πλαφόν τιμών
ή οι καθολικές
επιδοτήσεις ενέργειας.
Σύμφωνα με το ΔΝΤ,
τέτοιες παρεμβάσεις
ενέχουν κινδύνους
στρέβλωσης της αγοράς,
ενισχύουν κυρίως τα
υψηλότερα εισοδήματα και
μπορεί να δημιουργήσουν
σοβαρές δημοσιονομικές
πιέσεις. Για αυτόν τον
λόγο, θα πρέπει να
χρησιμοποιούνται μόνο σε
εξαιρετικές και
προσωρινές συνθήκες.
Το Ταμείο αναγνωρίζει
επίσης ότι ο διαθέσιμος
δημοσιονομικός χώρος
είναι σήμερα πιο
περιορισμένος διεθνώς,
λόγω υψηλότερου χρέους
και αυξημένου κόστους
δανεισμού, γεγονός που
καθιστά ακόμη πιο
σημαντικό τον προσεκτικό
σχεδιασμό των
παρεμβάσεων.
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι
ανεπτυγμένες οικονομίες
έχουν μεγαλύτερη
δυνατότητα να βασιστούν
σε αυτόματους
σταθεροποιητές και
στοχευμένες ενισχύσεις,
ενώ οι αναδυόμενες και
αναπτυσσόμενες
οικονομίες
αντιμετωπίζουν
δυσκολότερα διλήμματα
εξαιτίας της μεγαλύτερης
εξάρτησής τους από
εισαγόμενη ενέργεια και
τροφή, αλλά και των πιο
αδύναμων κοινωνικών
δικτύων προστασίας.
Το βασικό συμπέρασμα της
ανάλυσης είναι ότι η
αποτελεσματική
αντιμετώπιση των
ενεργειακών σοκ δεν
εξαρτάται μόνο από το
ύψος των παρεμβάσεων,
αλλά κυρίως από τη σωστή
αλληλουχία, τη στόχευση
και την προσωρινότητά
τους, ώστε να
περιορίζονται οι
κοινωνικές επιπτώσεις
χωρίς να υπονομεύεται η
μακροπρόθεσμη
σταθερότητα της
οικονομίας.
|