Πού πηγαίνουν τα 1.820 ευρώ

Ο οικογενειακός προϋπολογισμός εξακολουθεί να συγκεντρώνεται σε τρεις βασικές κατηγορίες: τρόφιμα, στέγαση και μεταφορές.

Μόνο οι τρεις μεγαλύτερες κατηγορίες απορροφούν περίπου 887 ευρώ τον μήνα, δηλαδή σχεδόν το μισό του συνολικού οικογενειακού προϋπολογισμού.

Τα τρόφιμα παραμένουν η μεγαλύτερη επιβάρυνση, με τη μέση μηνιαία δαπάνη να αυξάνεται από 357 σε 371 ευρώ. Το ποσοστό τους στον συνολικό προϋπολογισμό, ωστόσο, υποχώρησε οριακά από 20,7% σε 20,4%, καθώς άλλες κατηγορίες αυξήθηκαν ταχύτερα.

Το εισόδημα αλλάζει εντελώς την εικόνα

Το σημαντικότερο στοιχείο της έρευνας είναι ότι ο μέσος όρος των 1.820 ευρώ δεν αποτυπώνει την πραγματικότητα όλων των νοικοκυριών.

Η κατανομή των δαπανών διαφοροποιείται έντονα ανάλογα με το εισόδημα. Για το φτωχότερο 20% των νοικοκυριών, τρόφιμα και στέγαση απορροφούν συνολικά το 54,4% των δαπανών.

Στο πλουσιότερο 20%, το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 34,5%.

Η διαφορά δείχνει πόσο μικρότερο είναι το περιθώριο που απομένει στα χαμηλότερα εισοδήματα για δαπάνες πέρα από τις απολύτως αναγκαίες.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η εικόνα των ενοικιαστών. Για τα νοικοκυριά που κατοικούν σε μισθωμένη κατοικία, η στέγαση απορροφά κατά μέσο όρο 23,4% του μηνιαίου προϋπολογισμού, ενώ το ενοίκιο από μόνο του αντιστοιχεί στο 17,3%.

Τα 1.820 ευρώ δεν είναι το «τυπικό» νοικοκυριό

Και εδώ χρειάζεται προσοχή στην ανάγνωση του μέσου όρου.

Τα 1.820 ευρώ είναι ο αριθμητικός μέσος και επηρεάζεται από τα νοικοκυριά με υψηλότερες δαπάνες. Η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει διάμεση μηνιαία δαπάνη περίπου 1.415 ευρώ, γεγονός που σημαίνει ότι τα μισά νοικοκυριά δαπανούν περισσότερα από αυτό το ποσό και τα άλλα μισά λιγότερα.

Η διαφορά ανάμεσα στη μέση και τη διάμεση δαπάνη αποτυπώνει επομένως και την ανομοιογένεια της ελληνικής κοινωνίας ως προς το διαθέσιμο εισόδημα και την κατανάλωση.

Ένδυση: Περισσότερα ευρώ, σχεδόν ίδια πραγματική κατανάλωση

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ένδυση και υπόδηση.

Η μέση μηνιαία δαπάνη αυξήθηκε κατά 2,5%, από 86,51 σε 88,64 ευρώ ανά νοικοκυριό. Ως αποτέλεσμα, το μερίδιο της κατηγορίας στον συνολικό προϋπολογισμό υποχώρησε από 5% σε 4,9%.

Σε σταθερές τιμές, ωστόσο, η εικόνα είναι σχεδόν στάσιμη, με τη δαπάνη να εμφανίζει οριακή μείωση 0,1%.

Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Επιχειρήσεων Πλεκτικής και Έτοιμου Ενδύματος Ελλάδος, η ετήσια δαπάνη για ένδυση και υπόδηση ανήλθε σε περίπου 443 ευρώ ανά άτομο, ενώ η συνολική κατανάλωση της κατηγορίας διαμορφώθηκε στα 4,6 δισ. ευρώ.

Η μεγάλη εικόνα της κατανάλωσης

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνουν μια οικονομία στην οποία η συνολική καταναλωτική δαπάνη συνεχίζει να αυξάνεται, αλλά η άνοδος δεν μεταφράζεται με τον ίδιο τρόπο για όλα τα νοικοκυριά.

Για το μέσο νοικοκυριό, οι δαπάνες αυξήθηκαν κατά 5,5% σε ονομαστικούς όρους. Σε πραγματικούς όρους, όμως, η αύξηση περιορίστηκε στο 2,9%.

Και όσο χαμηλότερο είναι το εισόδημα ή όσο μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση από το ενοίκιο, τόσο μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου προϋπολογισμού κατευθύνεται σε τρόφιμα και στέγαση.

Έτσι, πίσω από τα 21.842 ευρώ της μέσης ετήσιας δαπάνης δεν υπάρχει μία ενιαία εικόνα για το ελληνικό νοικοκυριό. Υπάρχουν διαφορετικές ταχύτητες κατανάλωσης, με το κόστος των βασικών αναγκών να παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας για το πόσο εισόδημα απομένει τελικά για αποταμίευση και για όλες τις υπόλοιπες ανάγκες.