Στο επίκεντρο βρίσκεται το ειδικό φορολογικό καθεστώς που τέθηκε σε εφαρμογή τον Ιούνιο, μετά από διαβουλεύσεις με στελέχη του κλάδου. Οι νέες ρυθμίσεις αφορούν private equity funds και hedge funds και προβλέπουν φόρο 5% στα μπόνους και στα carried interest των δικαιούχων επαγγελματιών που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα, έναντι κανονικού συντελεστή 15%.

Το νέο πλαίσιο εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική με την οποία η Ελλάδα επιχειρεί να ανταγωνιστεί παραδοσιακά χρηματοοικονομικά κέντρα, όπως το Λονδίνο και η Ελβετία, αλλά και ανερχόμενους προορισμούς στον Κόλπο.

Καθοριστικό ρόλο στην προσέγγιση του Κρις Ρόκος είχε ο Βασίλης Καρατζάς, σύμβουλος του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη, ο οποίος είχε επαφές μαζί του επί μήνες. Ο Ρόκος είχε επίσης συναντηθεί με τον υπουργό, λίγο πριν γνωστοποιήσει την απόφασή του.

Η μετακίνησή του εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση αποχώρησης εύπορων επενδυτών και επιχειρηματιών από το Ηνωμένο Βασίλειο, μετά την αυστηροποίηση της φορολογικής πολιτικής, την ενίσχυση της φορολογίας κληρονομιάς και την κατάργηση προνομίων για τους λεγόμενους non-doms.

Τα κίνητρα για τους υψηλόμισθους επενδυτές

Η Ελλάδα διαθέτει ήδη από το 2019 ειδικό καθεστώς για εύπορους ιδιώτες που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στη χώρα. Το πλαίσιο προβλέπει σταθερό ετήσιο φόρο 100.000 ευρώ για εισοδήματα που αποκτώνται στο εξωτερικό, ανεξάρτητα από το ύψος τους.

Το αντίστοιχο καθεστώς στην Ιταλία προβλέπει ετήσια φορολογική επιβάρυνση 300.000 ευρώ, γεγονός που καθιστά την ελληνική επιλογή περισσότερο ανταγωνιστική ως προς το κόστος.

Παράλληλα, οι ξένοι επενδυτές που εντάσσονται στο συγκεκριμένο καθεστώς μπορούν να απαλλάσσονται από τον ελληνικό φόρο κληρονομιάς για περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται εκτός Ελλάδας.

Για τα στελέχη που μετακινούνται από το εξωτερικό υπάρχει επίσης το καθεστώς 5C, μέσω του οποίου το 50% του εισοδήματος από εργασία απαλλάσσεται από τη φορολογία για διάστημα επτά ετών.

Ωστόσο, το νέο πλαίσιο για τα hedge funds και τα private equity funds δεν περιορίζεται στη φορολογική ελάφρυνση των στελεχών. Υπάρχει και μια σημαντική προϋπόθεση: η δραστηριότητα που δημιουργείται στην Ελλάδα και απασχολεί τα συγκεκριμένα στελέχη θα πρέπει να πραγματοποιεί δαπάνες τουλάχιστον 3 εκατ. ευρώ ετησίως στη χώρα.

Η συγκεκριμένη απαίτηση έχει σχεδιαστεί ώστε να αποτραπεί η δημιουργία μιας απλής φορολογικής έδρας χωρίς ουσιαστική οικονομική παρουσία. Στόχος είναι να δημιουργηθούν πραγματικές επιχειρηματικές δραστηριότητες, θέσεις εργασίας και ένα οικοσύστημα γύρω από τη διεθνή διαχείριση κεφαλαίων.

Ενδιαφέρον και από τον Κόλπο

Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στο Λονδίνο. Σύμφωνα με τον Βασίλη Καρατζά, η Ελλάδα έχει αρχίσει να προσελκύει αυξημένο ενδιαφέρον και από επενδυτικές εταιρείες του Κόλπου, ενώ στο στόχαστρο βρίσκεται και η Ελβετία.

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή φαίνεται να έχουν ενισχύσει αυτή την κινητικότητα, καθώς επενδυτές και χρηματοοικονομικές εταιρείες επανεξετάζουν τις γεωγραφικές τους επιλογές και τη δομή των δραστηριοτήτων τους.

Παράγοντες της αγοράς, ωστόσο, επισημαίνουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται ακόμη αντιμέτωπη με μια μεγάλη πρόκληση: να αποδείξει ότι μπορεί να λειτουργήσει ως πραγματικό χρηματοοικονομικό κέντρο και όχι απλώς ως ένας φορολογικά ελκυστικός προορισμός για εύπορους ιδιώτες.

Οι εναλλακτικές επιλογές παραμένουν ισχυρές. Ιταλία, Ελβετία και Ντουμπάι εξακολουθούν να προσελκύουν σημαντικό ενδιαφέρον από πελάτες υψηλής καθαρής αξίας, με την Ελλάδα να κερδίζει σταδιακά έδαφος αλλά να μην αποτελεί ακόμη την πρώτη επιλογή για την πλειονότητα των επενδυτών.

Από την έξοδο κεφαλαίων στη διεκδίκηση διεθνών κεφαλαίων

Η προσπάθεια της Αθήνας αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς ότι πριν από περίπου μία δεκαετία η Ελλάδα προσπαθούσε κυρίως να συγκρατήσει κεφάλαια και επιχειρήσεις στο εσωτερικό της.

Σήμερα, η εικόνα είναι διαφορετική. Η κυβέρνηση επιχειρεί να αξιοποιήσει τη βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών, τη σταθερότητα της οικονομίας και την αλλαγή της αντίληψης των διεθνών επενδυτών για τη χώρα, προκειμένου να προσελκύσει όχι μόνο πλούσιους ιδιώτες αλλά και οργανωμένες επενδυτικές δραστηριότητες.

Όπως επισημαίνεται, η Ελλάδα έχει πλέον μια πιο προβλέψιμη δημοσιονομική πορεία και χαμηλότερο κίνδυνο σε σχέση με το παρελθόν. Αυτό αποτελεί σημαντικό στοιχείο για διεθνείς επενδυτικούς ομίλους που εξετάζουν τη δημιουργία μόνιμης παρουσίας.

Η προσέλκυση hedge funds θα μπορούσε, μάλιστα, να έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από την απλή μεταφορά της φορολογικής κατοικίας ορισμένων υψηλόμισθων στελεχών. Σήμερα υπάρχουν λιγότεροι από δώδεκα αδειοδοτημένοι διαχειριστές hedge funds στην Ελλάδα και η δραστηριότητά τους επικεντρώνεται κυρίως σε ελληνικά assets.

Η εγκατάσταση διεθνών funds θα μπορούσε να αλλάξει αυτή την εικόνα, δημιουργώντας για πρώτη φορά στην Ελλάδα έναν πυρήνα επαγγελματιών που θα διαχειρίζονται σημαντικά διεθνή κεφάλαια από τη χώρα.

Το εγχείρημα, πάντως, βρίσκεται ακόμη στην αρχή. Η μεταφορά της φορολογικής κατοικίας του Κρις Ρόκος αποτελεί μια σημαντική συμβολική και ουσιαστική επιτυχία, όμως το μεγάλο στοίχημα για την Αθήνα είναι αν θα μπορέσει να ακολουθήσει ένα ευρύτερο κύμα εγκατάστασης διεθνών επενδυτικών εταιρειών.

Η Ελλάδα έχει πλέον δημιουργήσει τα φορολογικά κίνητρα. Το επόμενο βήμα είναι να αποδείξει ότι μπορεί να προσφέρει και το ευρύτερο επιχειρηματικό και χρηματοοικονομικό περιβάλλον που απαιτείται για να εξελιχθεί σε έναν πραγματικό περιφερειακό κόμβο διαχείρισης κεφαλαίων.