Ενέργεια: Η μεγαλύτερη αδυναμία της ελληνικής βιομηχανίας

Η πιο αρνητική εικόνα καταγράφεται στο ενεργειακό περιβάλλον και στην αξιοπιστία των δικτύων. Η Ελλάδα βρίσκεται στην 24η και τελευταία θέση μεταξύ των χωρών που εξετάστηκαν, με βαθμολογία 4,31, έναντι 6,26 του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Ειδικότερα, καταλαμβάνει την 23η θέση ως προς το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για τους βιομηχανικούς καταναλωτές και την τελευταία θέση αναφορικά με το ποσοστό των επιχειρήσεων που θεωρούν την ενέργεια σημαντικό εμπόδιο για την υλοποίηση επενδύσεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 72% των επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην έρευνα αναγνωρίζει το ενεργειακό κόστος ως το μεγαλύτερο επενδυτικό εμπόδιο.

Παράλληλα, η χώρα βρίσκεται στην 23η θέση όσον αφορά τη διαφοροποίηση των πηγών ενεργειακού εφοδιασμού και την εξάρτηση από εισαγωγές. Η εικόνα αυτή καταδεικνύει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στις υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά επεκτείνεται και στη δομή και την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού.

Χαμηλή παραγωγικότητα και ανεπαρκείς επενδύσεις

Η δεύτερη σημαντικότερη αδυναμία αφορά την παραγωγικότητα και την αποδοτικότητα της βιομηχανίας. Η Ελλάδα συγκεντρώνει βαθμολογία 2,84, όταν ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφώνεται στο 4,33.

Η χώρα βρίσκεται στην τελευταία θέση στην ολική παραγωγικότητα των συντελεστών παραγωγής, καθώς και στην ένταση των επενδύσεων σε πάγιο κεφάλαιο. Στο απόθεμα κεφαλαίου ανά εργαζόμενο κατατάσσεται στην 23η θέση, γεγονός που αποτυπώνει το περιορισμένο επίπεδο κεφαλαιουχικού εξοπλισμού σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η απόκλιση μεταξύ της αύξησης της παραγωγής και της επενδυτικής δραστηριότητας. Παρά το γεγονός ότι ο όγκος της ελληνικής βιομηχανικής παραγωγής έχει ενισχυθεί κατά 16,2% σε σύγκριση με το 2021, η άνοδος αυτή δεν συνοδεύτηκε από ανάλογη αύξηση των παραγωγικών επενδύσεων. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ερωτήματα για τη δυνατότητα διατήρησης της αναπτυξιακής δυναμικής σε βάθος χρόνου, εφόσον δεν ενισχυθεί παράλληλα η παραγωγική δυναμικότητα και ο τεχνολογικός εξοπλισμός.

Καθυστερήσεις στη δικαιοσύνη και δυσκολία χρηματοδότησης

Αδύναμο παραμένει και το θεσμικό περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργούν οι επιχειρήσεις. Η Ελλάδα κατατάσσεται στην 23η θέση ως προς τον χρόνο επίλυσης αστικών και εμπορικών διαφορών, ενώ βρίσκεται στην 20ή θέση αναφορικά με τον χρόνο που απαιτείται για την έκδοση άδειας λειτουργίας.

Ακόμη πιο αρνητική είναι η εικόνα στην πρόσβαση των επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση, όπου η χώρα καταλαμβάνει την τελευταία θέση μεταξύ 17 κρατών που αξιολογήθηκαν. Η περιορισμένη πρόσβαση σε κεφάλαια, σε συνδυασμό με τις καθυστερήσεις στις διοικητικές και δικαστικές διαδικασίες, επιβαρύνει το επενδυτικό περιβάλλον και δυσχεραίνει την υλοποίηση νέων παραγωγικών σχεδίων.

Υστέρηση εμφανίζει η Ελλάδα και στην πράσινη μετάβαση. Κατατάσσεται τελευταία στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου της μεταποίησης ανά μονάδα προστιθέμενης αξίας, ενώ βρίσκεται στην 22η θέση ως προς το ποσοστό των επιχειρήσεων που έχουν πραγματοποιήσει επενδύσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Η μελέτη εντοπίζει, επίσης, προβλήματα που σχετίζονται με το μικρό μέγεθος των επιχειρήσεων, τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό, την εξαγωγική δραστηριότητα και την ανανέωση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού.

Τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα και οι προτάσεις του ΣΒΕ

Παρά τη συνολικά δυσμενή εικόνα, η έρευνα καταγράφει και ορισμένες επιδόσεις που διαφοροποιούν θετικά την ελληνική βιομηχανία. Η Ελλάδα καταλαμβάνει τη δεύτερη θέση μεταξύ 22 χωρών στο ποσοστό των επιχειρήσεων που εισήγαγαν νέα ή σημαντικά βελτιωμένα προϊόντα, ενώ βρίσκεται στην πέμπτη θέση στον δείκτη ανταγωνιστικότητας τιμών και ποιότητας των προϊόντων.

Επιπλέον, το χαμηλό κόστος εργασίας αποτελεί το ισχυρότερο συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας, η οποία καταλαμβάνει την πρώτη θέση στην αντίστοιχη ευρωπαϊκή κατάταξη.

Με βάση τα ευρήματα, ο ΣΒΕ θέτει ως βασικές προτεραιότητες τη μείωση του ενεργειακού κόστους, την ενίσχυση των παραγωγικών επενδύσεων, την απλοποίηση του θεσμικού πλαισίου και την επιτάχυνση του τεχνολογικού εκσυγχρονισμού. Στις προτεραιότητες περιλαμβάνονται, επίσης, η ανάπτυξη δεξιοτήτων και η ενίσχυση της εξωστρέφειας των ελληνικών επιχειρήσεων.

Χατζηδάκης: Πέντε άξονες βιομηχανικής πολιτικής

Στις βασικές αδυναμίες που ανέδειξε η μελέτη αναφέρθηκε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, παρουσιάζοντας πέντε άξονες για τη βιομηχανική πολιτική. Παράλληλα, κάλεσε τις επιχειρήσεις να προχωρήσουν σε αυξήσεις μισθών, επισημαίνοντας ότι, παρά τη βελτίωση των τελευταίων ετών, οι αμοιβές στην Ελλάδα εξακολουθούν να υπολείπονται σημαντικά των ευρωπαϊκών επιπέδων.

Όπως ανέφερε, μετά τη μεγάλη υποχώρηση των μισθών κατά τη διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας, ο μέσος μισθός βρίσκεται σήμερα στη 17η θέση μεταξύ των 27 χωρών, ενώ ο κατώτατος μισθός καταλαμβάνει τη 13η θέση μεταξύ 22 κρατών. «Αν οι Έλληνες επιχειρηματίες θέλουν να δώσουν περισσότερα, είναι ελεύθεροι να το κάνουν και τους ενθαρρύνουμε προς αυτή την κατεύθυνση», σημείωσε.

Αναφερόμενος στο ενεργειακό κόστος, ο κ. Χατζηδάκης υπενθύμισε τις παρεμβάσεις που έχει υλοποιήσει η κυβέρνηση, συνολικού ύψους 500 εκατ. ευρώ για την επόμενη πενταετία, καθώς και τα επιπλέον 95 εκατ. ευρώ που ανακοινώθηκαν τον προηγούμενο μήνα. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη μεγαλύτερης ευελιξίας στην εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας, ώστε να διευρυνθούν τα περιθώρια στήριξης των ευρωπαϊκών και ελληνικών επιχειρήσεων, χωρίς να παραβλέπονται οι δημοσιονομικοί περιορισμοί.

Στο πεδίο του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, η κυβέρνηση σχεδιάζει να εστιάσει στην επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης, με στόχο μέσα στην επόμενη τετραετία οι χρόνοι έκδοσης αποφάσεων να προσεγγίσουν τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Παράλληλα, προανήγγειλε νέο θεσμικό πλαίσιο για τα βιομηχανικά πάρκα, στο πλαίσιο ευρύτερων παρεμβάσεων στον χωροταξικό σχεδιασμό.

Για τη χρηματοδότηση των επενδύσεων, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης έδωσε έμφαση στην αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων, στην κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων και στην ενίσχυση των συνεργασιών μεταξύ επιχειρήσεων και ερευνητικών ιδρυμάτων.

Ο τέταρτος άξονας αφορά την τεχνολογική αναβάθμιση, με στοχευμένα προγράμματα που σχεδιάζονται για την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης. Ο πέμπτος σχετίζεται με την εξωστρέφεια, με στόχο τόσο τη διεύρυνση της γκάμας των ελληνικών εξαγώγιμων προϊόντων όσο και την είσοδο των επιχειρήσεων σε νέες αγορές.

Σαράντη: Μέτρηση της ανταγωνιστικότητας σε ετήσια βάση

Τη σημασία της συστηματικής αποτύπωσης των προβλημάτων της ελληνικής βιομηχανίας υπογράμμισε η πρόεδρος του ΣΒΕ, Λουκία Σαράντη, παρουσιάζοντας τη συνεργασία του Συνδέσμου με την Deloitte για τη δημιουργία του Σύνθετου Δείκτη Διαρθρωτικής Ανταγωνιστικότητας της Βιομηχανίας.

Όπως ανέφερε, στόχος είναι να δημιουργηθεί για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη μεθοδολογία που θα επιτρέπει την ακριβή μέτρηση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής βιομηχανίας, εξετάζοντας αναλυτικά τις επιμέρους παραμέτρους που καθορίζουν τις επιδόσεις της.

Μέσω του δείκτη, ο ΣΒΕ θα μπορεί να παρακολουθεί συστηματικά την πορεία της χώρας και να τη συγκρίνει κάθε χρόνο με τις αντίστοιχες επιδόσεις 23 ακόμη ευρωπαϊκών χωρών.

Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η ελληνική βιομηχανία καλείται να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα το υψηλό ενεργειακό κόστος, το επενδυτικό έλλειμμα και τις αδυναμίες του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η αύξηση της παραγωγής από μόνη της δεν αρκεί για να καλύψει το χαμένο έδαφος, εάν δεν συνοδευτεί από επενδύσεις, υψηλότερη παραγωγικότητα και ουσιαστική βελτίωση των συνθηκών λειτουργίας των επιχειρήσεων.