Οι επενδύσεις παραμένουν ο βασικός μοχλός

Οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου αποτέλεσαν και στο πρώτο εξάμηνο τον σημαντικότερο πυλώνα της ανάπτυξης, συνεισφέροντας 1,6 ποσοστιαίες μονάδες στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ.

Ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου αυξήθηκε κατά 6,1% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο και κατά 2,2% σε τριμηνιαία βάση. Ως αποτέλεσμα, το ποσοστό των επενδύσεων στο ΑΕΠ ανήλθε στο 18,7%, κοντά στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 16 ετών.

Η επενδυτική δυναμική είχε ευρεία βάση:

Η ισχυρή άνοδος των κατασκευών και των επενδύσεων σε τεχνολογίες πληροφορικής και εξοπλισμό δείχνει ότι η ανάκαμψη δεν περιορίζεται σε έναν μόνο κλάδο, αλλά επεκτείνεται σε κατηγορίες με άμεση επίδραση στην παραγωγικότητα.

Η Εθνική Τράπεζα εκτιμά ότι ο μεγάλος αριθμός επενδυτικών έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη, οι ευνοϊκότερες χρηματοδοτικές συνθήκες και η επιτάχυνση των εκταμιεύσεων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας δημιουργούν τις προϋποθέσεις για διατήρηση της επενδυτικής δυναμικής και στο δεύτερο εξάμηνο του 2026 αλλά και το 2027.

Η κατανάλωση άντεξε παρά τον πληθωρισμό

Ιδιαίτερα θετική ήταν και η εικόνα της ιδιωτικής κατανάλωσης, η οποία παρουσίασε σημαντική επιτάχυνση.

Η αύξηση των καταναλωτικών δαπανών ανήλθε στο 1,7% σε ετήσια βάση, έναντι μόλις 0,2% το πρώτο τρίμηνο.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς σημειώθηκε σε ένα περιβάλλον σημαντικά υψηλότερου πληθωρισμού. Ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή αυξήθηκε κατά 5% ετησίως το δεύτερο τρίμηνο, έναντι 3% το πρώτο τρίμηνο, ενώ η καταναλωτική εμπιστοσύνη υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών.

Η ανθεκτικότητα των νοικοκυριών αποδίδεται κυρίως σε τρεις παράγοντες:

στη συνεχιζόμενη, έστω και περιορισμένη, αύξηση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος, το οποίο εκτιμάται ότι αυξήθηκε περίπου 0,5% στο πρώτο εξάμηνο,

στη βελτίωση των συνθηκών στην αγορά εργασίας μετά την αδυναμία που καταγράφηκε τον Μάρτιο και τον Απρίλιο,

και στην ενίσχυση της τραπεζικής χρηματοδότησης προς τα νοικοκυριά.

Η καθαρή ροή νέας τραπεζικής χρηματοδότησης προς τα νοικοκυριά ανήλθε σε 300 εκατ. ευρώ το δεύτερο τρίμηνο, έναντι 100 εκατ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο.

Οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν, αλλά οι υπηρεσίες πιέστηκαν

Παρά την ισχυρή αύξηση των εξαγωγών αγαθών, το εξωτερικό ισοζύγιο συνέχισε να λειτουργεί ως τροχοπέδη για την ανάπτυξη.

Οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν κατά 6,6% σε ετήσια βάση, όμως οι καθαρές εξαγωγές αφαίρεσαν 0,8 ποσοστιαίες μονάδες από την αύξηση του ΑΕΠ, καθώς οι εισαγωγές αυξήθηκαν ταχύτερα, κατά 3,7%, ενώ οι εξαγωγές υπηρεσιών υποχώρησαν.

Η άνοδος των εξαγωγών αγαθών στηρίχθηκε τόσο στα ενεργειακά προϊόντα, που αυξήθηκαν κατά 24,6%, όσο και στα αγαθά εκτός καυσίμων, που ενισχύθηκαν κατά 5,7% σε σταθερές τιμές.

Αντίθετα, οι εξαγωγές υπηρεσιών μειώθηκαν κατά 1,7%, κυρίως λόγω της κάμψης στις θαλάσσιες μεταφορές. Η αύξηση του κόστους ναύλων και καυσίμων, σε συνδυασμό με τα προβλήματα στις βασικές θαλάσσιες οδούς, επιβάρυναν την επίδοση της ναυτιλίας.

Παράλληλα, επηρεάστηκαν και άλλες κατηγορίες υπηρεσιών προς την ευρύτερη περιοχή που βρίσκεται υπό την επίδραση των γεωπολιτικών συγκρούσεων.

Επιβραδύνθηκε ο τουρισμός τον Ιούνιο

Στον τουρισμό, η εικόνα παρέμεινε θετική, αλλά με σαφή επιβράδυνση.

Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 5,7% σε τρέχουσες τιμές στο δεύτερο τρίμηνο, ενώ σε πραγματικούς όρους η αύξηση περιορίστηκε μόλις στο 0,7%.

Ιδιαίτερα αισθητή ήταν η επιβράδυνση τον Ιούνιο. Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν μόλις κατά 1,2% ετησίως, έναντι 25,8% την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου.

Η σύγκριση επηρεάζεται εν μέρει και από την εξαιρετικά ισχυρή επίδοση του Ιουνίου 2025, όταν οι εισπράξεις είχαν αυξηθεί κατά 13%.

Παρά τη συγκράτηση, οι πρόδρομοι δείκτες για τον τουρισμό παραμένουν ενθαρρυντικοί. Η επιβατική κίνηση στα αεροδρόμια, τα προγράμματα πτήσεων και οι κρατήσεις για τους επόμενους μήνες εξακολουθούν να δείχνουν ανθεκτική δραστηριότητα.

Η επέκταση της τουριστικής περιόδου αναμένεται, σύμφωνα με την Εθνική Τράπεζα, να στηρίξει ιδιαίτερα τον Σεπτέμβριο και το τέταρτο τρίμηνο.

Τα αποθέματα αντιστρέφουν την αρνητική τάση

Θετική συμβολή στην ανάπτυξη είχαν και τα αποθέματα, μετά από έναν παρατεταμένο κύκλο απομείωσης.

Η συσσώρευση αποθεμάτων συνεισέφερε περίπου 0,4 ποσοστιαίες μονάδες στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ το δεύτερο τρίμηνο, έναντι αρνητικής επίδρασης 0,8 μονάδων το πρώτο τρίμηνο.

Η αντίστοιχη επίδραση στο σύνολο του 2025 είχε φτάσει τις -1,8 ποσοστιαίες μονάδες, γεγονός που καταδεικνύει πόσο σημαντική είναι η αλλαγή τάσης.

Η αύξηση των εισαγωγών συνδέεται επομένως εν μέρει και με την αναπλήρωση αποθεμάτων, τα οποία είχαν υποχωρήσει σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα τα προηγούμενα τρίμηνα.

Νέα ώθηση από δημοσιονομική και τραπεζική χρηματοδότηση

Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026, η οικονομική δραστηριότητα αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω από τις πιο υποστηρικτικές δημοσιονομικές και χρηματοοικονομικές συνθήκες.

Καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσουν η επιτάχυνση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και των εκταμιεύσεων από το Ταμείο Ανάκαμψης, αλλά και η εφαρμογή νέων μέτρων που υιοθετήθηκαν μέσα στο 2026 και δεν είχαν ενσωματωθεί στον αρχικό Κρατικό Προϋπολογισμό.

Τα συγκεκριμένα μέτρα αντιστοιχούν σε περίπου 0,5% του ΑΕΠ, χωρίς να υπολογίζονται οι ενεργειακές επιδοτήσεις.

Παράλληλα, αναμένεται ισχυρότερη ροή τραπεζικών δανείων, καθώς η πιστωτική επέκταση παρουσιάζει συνήθως μεγαλύτερη δυναμική κατά το δεύτερο μισό του έτους.

Πρόβλεψη για ανάπτυξη 1,9% το 2026

Τα διαθέσιμα στοιχεία για το τρίτο τρίμηνο εξακολουθούν να δείχνουν ότι η ελληνική οικονομία παραμένει σε σταθερή αναπτυξιακή τροχιά.

Το υπόδειγμα βραχυπρόθεσμης πρόβλεψης της Εθνικής Τράπεζας, το οποίο ενσωματώνει τα διαθέσιμα στοιχεία για τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, δείχνει επιτάχυνση του ΑΕΠ κατά 0,7% σε τριμηνιαία βάση και περίπου 2% σε ετήσια βάση το τρίτο τρίμηνο.

Με βάση τα νέα δεδομένα, η Εθνική Τράπεζα αναθεωρεί ανοδικά την πρόβλεψή της για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας το 2026 στο 1,9%, από 1,7% προηγουμένως.

Το βασικό σενάριο, ωστόσο, προϋποθέτει ότι η νέα έξαρση της ενεργειακής αβεβαιότητας θα υποχωρήσει σχετικά γρήγορα και ότι δεν θα υπάρξουν σοβαρές δευτερογενείς πληθωριστικές επιπτώσεις.

Η μέχρι σήμερα εικόνα δείχνει ότι, παρά τις εξωτερικές πιέσεις, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικούς εσωτερικούς μοχλούς ανάπτυξης. Οι επενδύσεις παραμένουν ο ισχυρότερος κινητήρας, η κατανάλωση αποδεικνύεται ανθεκτική και η επιτάχυνση των δημόσιων και τραπεζικών χρηματοδοτήσεων δημιουργεί πρόσθετη στήριξη για το δεύτερο εξάμηνο.

Το βασικό ζητούμενο πλέον είναι κατά πόσο η ενεργειακή και γεωπολιτική αβεβαιότητα θα περιοριστεί αρκετά ώστε να μην ανακόψει τη δυναμική που έχει δημιουργηθεί στην ελληνική οικονομία.