Τα σημαντικότερα πετρελαϊκά πεδία εντοπίζονται στην επαρχία Khuzestan (Ahvaz, Marun, West Karun), ενώ κρίσιμες ενεργειακές εγκαταστάσεις περιλαμβάνουν:

Το διυλιστήριο Abadan, με δυναμικότητα άνω των 500.000 βαρελιών ημερησίως.

Τα διυλιστήρια Bandar Abbas και Persian Gulf Star, που επεξεργάζονται αργό και κονσεντάτ.

Το τερματικό Kharg Island, το βασικό εξαγωγικό σημείο στο βόρειο Περσικό Κόλπο, με δυνατότητα διακίνησης άνω των 2 εκατ. βαρελιών ημερησίως.

Η στρατηγική σημασία του Kharg Island είναι καθοριστική: ενδεχόμενη ζημιά στις υποδομές του θα είχε καταστροφικές συνέπειες για την ιρανική οικονομία και θα προκαλούσε ισχυρούς κραδασμούς στις διεθνείς αγορές πετρελαίου.

Φυσικό αέριο και το κοίτασμα-γίγαντας

Στον τομέα του φυσικού αερίου, το Ιράν αντλεί παραγωγή κυρίως από το υπεράκτιο κοίτασμα South Pars, το οποίο μοιράζεται με το Κατάρ (που αποκαλεί το δικό του τμήμα North Dome). Το 2024 η ιρανική παραγωγή φυσικού αερίου ανήλθε σε 276 δισ. κυβικά μέτρα, με το 94% να κατευθύνεται στην εγχώρια κατανάλωση λόγω κυρώσεων και τεχνικών περιορισμών.

Ισραηλινές επιθέσεις τον Ιούνιο του προηγούμενου έτους έπληξαν μονάδες της Φάσης 14 του South Pars, σε απόσταση περίπου 200 χλμ. από τις εγκαταστάσεις του Κατάρ, πολλές από τις οποίες λειτουργούν μέσω κοινοπραξιών με ενεργειακούς κολοσσούς όπως η ExxonMobil και η ConocoPhillips.

Το κοίτασμα εκτιμάται ότι περιέχει περίπου 1.800 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια αξιοποιήσιμου φυσικού αερίου — ποσότητα ικανή να καλύψει τις παγκόσμιες ανάγκες για περίπου 13 χρόνια. Το Κατάρ έχει αντλήσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια από εξαγωγές LNG τις τελευταίες τρεις δεκαετίες.

Στενά του Ορμούζ: Το παγκόσμιο chokepoint

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κομβικό πέρασμα για περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και προϊόντων διύλισης. Παρότι πλήρης διακοπή της διέλευσης θεωρείται ακραίο σενάριο, οι απειλές της Τεχεράνης για ενδεχόμενο κλείσιμο του στενού συνιστούν τον μεγαλύτερο φόβο των αγορών.

Χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, διαθέτουν εναλλακτικούς αγωγούς, ωστόσο μια πλήρης διακοπή θα οδηγούσε σε απότομη άνοδο τιμών και σοβαρή αναστάτωση στις εξαγωγές.

Ήδη, το Brent κινήθηκε στα 73 δολάρια/βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο. Ιστορικά, μείωση 1% στην παγκόσμια προσφορά μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση 4% στις τιμές. Σε περίπτωση κλιμάκωσης, οι επενδυτές αναμένεται να στραφούν σε ασφαλή καταφύγια, όπως το δολάριο, το γιεν και ο χρυσός, ενώ οι μετοχές υψηλού ρίσκου ενδέχεται να υποχωρήσουν.

OPEC+ και σενάρια αντιστάθμισης

Η συμμαχία OPEC+ εξετάζει αύξηση παραγωγής για να περιορίσει τον κίνδυνο διαταραχών. Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ έχουν ήδη ενισχύσει τις εξαγωγές τους, ενώ συζητείται το ενδεχόμενο υπέρβασης της αρχικά προγραμματισμένης αύξησης κατά 137.000 βαρέλια ημερησίως.

Το Ιράν δεν είναι απλώς ένας μεγάλος παραγωγός· αποτελεί τον στρατηγικό φρουρό ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά «στενά» του πλανήτη. Η διάρκεια των στρατιωτικών επιχειρήσεων, η αντίδραση της Τεχεράνης και κυρίως η τύχη των Στενών του Ορμούζ θα καθορίσουν το μέγεθος των αναταράξεων στις τιμές, στις αγορές και στη συνολική παγκόσμια οικονομική σταθερότητα.