Περισσότερο ντίζελ από τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια

Οι Βρυξέλλες εξετάζουν πλέον παρεμβάσεις τόσο στην πλευρά της προσφοράς όσο και της ζήτησης, με στόχο να περιοριστούν οι επιπτώσεις των υψηλών τιμών.

Ο Jørgensen τάχθηκε υπέρ της προσωρινής χαλάρωσης ορισμένων κανόνων για τα καύσιμα, ώστε τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια να μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή ντίζελ και άλλων πετρελαϊκών προϊόντων.

Η θέση αυτή συνδέεται και με το αίτημα του Γάλλου προέδρου Emmanuel Macron για μεγαλύτερη ευελιξία στους σχετικούς κανόνες, προκειμένου να ενισχυθεί η εγχώρια προσφορά.

Την ίδια ώρα, ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Fatih Birol, δεν θεωρεί μια νέα μεγάλη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου ως την πρώτη προτεραιότητα.

Οι χώρες έχουν ήδη διαθέσει περίπου 20% των στρατηγικών αποθεμάτων τους, αφήνοντας περίπου το 80% ως διαθέσιμο απόθεμα ασφαλείας σε περίπτωση που οι διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου επιδεινωθούν σημαντικά.

Παράταση ενός έτους για τους κανόνες μεθανίου

Στο ίδιο πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά σε προσαρμογή του χρονοδιαγράμματος για την εφαρμογή μέρους των ευρωπαϊκών κανόνων για το μεθάνιο που αφορά τις εισαγωγές.

Σύμφωνα με τον Jørgensen, η εφαρμογή των συγκεκριμένων απαιτήσεων αναμένεται να μετατεθεί κατά έναν χρόνο.

Η Κομισιόν επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να μειώσει τις πιέσεις στις ενεργειακές αγορές χωρίς να εγκαταλείψει τους μακροπρόθεσμους κλιματικούς στόχους της ΕΕ.

Η λογική των Βρυξελλών είναι ότι η προσωρινή ευελιξία στους κανόνες δεν θα πρέπει να μετατραπεί σε μόνιμη υποχώρηση από τις δεσμεύσεις για τη μείωση των εκπομπών.

Η πράσινη μετάβαση παραμένει στο επίκεντρο

Παρά την ενεργειακή αναταραχή, η Κομισιόν επιμένει ότι η λύση δεν μπορεί να είναι η επιστροφή σε μια οικονομία που εξαρτάται περισσότερο από τα ορυκτά καύσιμα.

Ο Jørgensen υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να επιταχύνει τις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ηλεκτροποίηση και ενεργειακή αποδοτικότητα.

Η στρατηγική που περιγράφουν οι Βρυξέλλες έχει δύο σκέλη: βραχυπρόθεσμη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων ώστε να αντιμετωπίσουν την κρίση και, ταυτόχρονα, επιτάχυνση της μετάβασης σε ένα ενεργειακό σύστημα με μικρότερη εξάρτηση από πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Όχι σε ενιαίο ευρωπαϊκό φόρο στα υπερέσοδα

Η Επιτροπή δεν εξετάζει, πάντως, την επαναφορά ενός πανευρωπαϊκού φόρου στα υπερέσοδα των ενεργειακών εταιρειών.

Ο Jørgensen άφησε την επιλογή αυτή στα κράτη-μέλη, υπό την προϋπόθεση ότι τα εθνικά μέτρα θα παραμένουν εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου.

Το θέμα έχει επιστρέψει στην πολιτική συζήτηση, καθώς αρκετές χώρες ζητούν από την Κομισιόν να επανεξετάσει ένα αντίστοιχο μέτρο με εκείνο που εφαρμόστηκε κατά την ενεργειακή κρίση του 2022.

Παράλληλα, ο επίτροπος αναγνώρισε ότι οι κυβερνήσεις ενδέχεται να δεχθούν πιέσεις για επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι τέτοιες παρεμβάσεις θα πρέπει να είναι στοχευμένες και προσωρινές, ώστε να μην ακυρώνουν μέσω της φορολογικής πολιτικής την προσπάθεια ενεργειακής μετάβασης.

Το παράδοξο της φορολογίας ηλεκτρικής ενέργειας

Ένα από τα βασικά προβλήματα που αναδεικνύονται είναι ο τρόπος με τον οποίο φορολογούνται οι διαφορετικές μορφές ενέργειας.

Ο Jørgensen και ο Birol κάλεσαν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να επανεξετάσουν συστήματα στα οποία η ηλεκτρική ενέργεια επιβαρύνεται φορολογικά περισσότερο από το φυσικό αέριο.

Το μήνυμα είναι σαφές: εάν η Ευρώπη θέλει τα νοικοκυριά και τη βιομηχανία να εγκαταλείψουν σταδιακά το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο και να στραφούν στον εξηλεκτρισμό, το ηλεκτρικό ρεύμα πρέπει να παραμείνει οικονομικά προσιτό.

Το ζήτημα εξετάζεται ήδη στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων μεταξύ του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με τη Γερμανία να έχει εκφράσει επιφυλάξεις για το ευρωπαϊκό σχέδιο φορολόγησης της ηλεκτρικής ενέργειας.

Το φυσικό αέριο παραμένει κρίσιμο για τον χειμώνα

Στην εξίσωση μπαίνουν και τα αποθέματα φυσικού αερίου.

Οι ευρωπαϊκοί κανόνες προβλέπουν πλέον στόχο αποθήκευσης 80%, έναντι 90% προηγουμένως. Ο Jørgensen, ωστόσο, υπογράμμισε ότι οι χώρες πρέπει να επιτύχουν τον στόχο, καθώς μια σημαντική υστέρηση θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα στον επόμενο κύκλο αναπλήρωσης.

Ο κίνδυνος είναι να δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος: χαμηλά αποθέματα τον χειμώνα, μεγαλύτερη ανάγκη αναπλήρωσης την άνοιξη και το καλοκαίρι και, κατά συνέπεια, αυξημένη πίεση στις τιμές του φυσικού αερίου.

Ο Birol έδωσε ιδιαίτερη έμφαση και στη συνεργασία μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών, σημειώνοντας ότι προμηθευτές όπως η Νορβηγία, ο Καναδάς και η Νιγηρία μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη διαχείριση πιθανών νέων διαταραχών.

Η δύσκολη ισορροπία των Βρυξελλών

Η Ευρώπη βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα δύσκολο ενεργειακό δίλημμα. Από τη μία πλευρά πρέπει να προστατεύσει νοικοκυριά και επιχειρήσεις από ένα νέο κύμα αυξήσεων σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια. Από την άλλη, οι παρεμβάσεις δεν θα πρέπει να δημιουργήσουν νέα εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα ή να καθυστερήσουν την πράσινη μετάβαση.

Για τις Βρυξέλλες, η προσωρινή ευελιξία στους κανόνες, οι στοχευμένες επιδοτήσεις και η ενίσχυση της προσφοράς αποτελούν βραχυπρόθεσμες λύσεις. Η πιο μόνιμη απάντηση, όμως, παραμένει η αύξηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, η αποθήκευση ενέργειας, η ηλεκτροποίηση και η μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.