Τα 100 δισ. ευρώ της ενεργειακής επιβάρυνσης

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες παγκοσμίως. Πριν από τη σύγκρουση, από την περιοχή διερχόταν περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.

Ο περιορισμός των ροών δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη σταμάτησε να προμηθεύεται ενέργεια. Σημαίνει όμως ότι χρειάζεται να την αγοράζει σε σημαντικά υψηλότερες τιμές.

Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, οι τιμές των καυσίμων έχουν αυξηθεί έως και 50%, ενώ η αξία των ενεργειακών εισαγωγών της ΕΕ αυξήθηκε κατά 39,3% σε ετήσια βάση στο δεύτερο τρίμηνο.

Έτσι δημιουργείται ένας ιδιαίτερα δυσμενής μηχανισμός για την ευρωπαϊκή οικονομία:

ίδιες ή αντίστοιχες ποσότητες ενέργειας → υψηλότερες διεθνείς τιμές → μεγαλύτερος λογαριασμός εισαγωγών → μεταφορά του κόστους σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Τα 100 δισ. ευρώ αποτελούν ουσιαστικά μια πρόσθετη εκροή εισοδήματος από την ευρωπαϊκή οικονομία προς τους προμηθευτές ενέργειας, χωρίς αντίστοιχη αύξηση της πραγματικής κατανάλωσης.

Το επόμενο πρόβλημα είναι το ντίζελ

Με τον χειμώνα να πλησιάζει, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται πλέον από την τιμή στην επάρκεια των καυσίμων.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το ντίζελ.

Περίπου το 50% του ντίζελ που εισάγει σήμερα η Ευρώπη από τρίτες χώρες προέρχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που δημιουργεί μια νέα μορφή εξάρτησης ακριβώς σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια προσφορά είναι περιορισμένη.

Το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να περιορίσουν τις εξαγωγές καυσίμων προκειμένου να προστατεύσουν την εγχώρια αγορά θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα ακόμη σοβαρό πρόβλημα για την Ευρώπη.

Γιατί αυτή τη φορά δεν θα πρόκειται μόνο για υψηλότερη τιμή.

Θα αφορά και την ποσότητα που θα είναι διαθέσιμη στην αγορά.

Γιατί το ντίζελ είναι κρίσιμο για την οικονομία

Η σημασία του ντίζελ για την Ευρώπη είναι πολύ μεγαλύτερη από την κατανάλωση των ΙΧ.

Το καύσιμο αποτελεί βασικό παράγοντα για:

τις οδικές εμπορευματικές μεταφορές,

τις αλυσίδες εφοδιασμού,

τη γεωργία,

τις κατασκευές,

τη βιομηχανία,

και μεγάλο μέρος της καθημερινής οικονομικής δραστηριότητας.

Μία παρατεταμένη έλλειψη ή απότομη αύξηση της τιμής του ντίζελ μπορεί επομένως να περάσει γρήγορα από την αγορά καυσίμων σε ολόκληρη την οικονομία.

Το κόστος μεταφοράς αυξάνεται, οι τιμές των προϊόντων πιέζονται προς τα πάνω και οι επιχειρήσεις βλέπουν τα περιθώρια κέρδους τους να συρρικνώνονται.

Με άλλα λόγια, το ντίζελ μπορεί να λειτουργήσει ως κανάλι μετάδοσης του ενεργειακού σοκ στον πληθωρισμό.

Η ενεργειακή συμφωνία με τις ΗΠΑ δοκιμάζεται

Η νέα κατάσταση δημιουργεί παράλληλα ερωτήματα για τη στρατηγική ενεργειακής διαφοροποίησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

ΕΕ και ΗΠΑ έχουν συμφωνήσει σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό για ευρωπαϊκές αγορές αμερικανικής ενέργειας συνολικής αξίας 750 δισ. δολαρίων, με το LNG και τα πετρελαϊκά προϊόντα να αποτελούν σημαντικό μέρος της προσπάθειας περιορισμού της ευρωπαϊκής εξάρτησης από άλλες πηγές.

Ωστόσο, εάν οι ΗΠΑ αρχίσουν να περιορίζουν τις εξαγωγές καυσίμων για να προστατεύσουν την εσωτερική τους αγορά, η Ευρώπη θα βρεθεί αντιμέτωπη με ένα παράδοξο.

Τη στιγμή που προσπαθεί να διαφοροποιήσει τις πηγές προμήθειας, μπορεί να διαπιστώσει ότι μία από τις βασικές εναλλακτικές πηγές της δεν είναι δεδομένα διαθέσιμη σε απεριόριστες ποσότητες.

Το διπλό ρίσκο για την Ευρώπη

Η ενεργειακή κρίση δημιουργεί έτσι δύο διαφορετικούς κινδύνους.

Ο πρώτος είναι ο πληθωριστικός: περισσότερα χρήματα για πετρέλαιο, φυσικό αέριο και καύσιμα σημαίνουν υψηλότερο κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Ο δεύτερος είναι ο κίνδυνος επάρκειας: εάν περιοριστούν περαιτέρω οι διαθέσιμες ποσότητες, η Ευρώπη θα πρέπει να ανταγωνιστεί για φορτία σε μια ήδη σφιχτή παγκόσμια αγορά.

Και το δεύτερο ενδεχόμενο είναι πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί μόνο με δημοσιονομικά μέτρα.

Η Ευρώπη μπορεί να επιδοτήσει προσωρινά την κατανάλωση και να περιορίσει τις επιπτώσεις στην αντλία. Δεν μπορεί όμως να δημιουργήσει από τη μια μέρα στην άλλη περισσότερα φορτία ντίζελ ή να αντικαταστήσει τις ροές που έχουν χαθεί από μια βασική ενεργειακή αρτηρία.

Ο χειμώνας είναι το επόμενο τεστ

Το ποσό των 100 δισ. ευρώ δείχνει ήδη πόσο ακριβή έχει γίνει για την Ευρώπη η ενεργειακή αναστάτωση.

Το επόμενο στοίχημα είναι διαφορετικό.

Δεν είναι μόνο πόσο θα πληρώσει η Ευρώπη για την ενέργεια, αλλά εάν θα έχει επαρκείς ποσότητες καυσίμων όταν αυξηθεί η ζήτηση.

Και σε αυτή τη δοκιμασία, το ντίζελ βρίσκεται στην πρώτη γραμμή.

Για την ευρωπαϊκή οικονομία, επομένως, ο επόμενος χειμώνας δεν θα κριθεί μόνο από την πορεία του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές. Θα κριθεί και από το αν οι διαθέσιμες ποσότητες μπορούν να καλύψουν τη ζήτηση χωρίς ένα νέο κύμα αυξήσεων που θα μεταδοθεί από την αντλία σε ολόκληρη την οικονομία.