Στο επίκεντρο το ενεργειακό κόστος και οι πολιτικές στήριξης

Τα στοιχεία παρουσιάστηκαν από την αναπληρώτρια διευθύντρια του ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ, Ογιά Τσελασούν, σε συνεδρίαση του Eurogroup που επικεντρώθηκε στις δημοσιονομικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.

Σύμφωνα με την ανάλυση του Ταμείου, η πλειονότητα των μέτρων που έχουν εφαρμοστεί στην Ευρώπη παραμένει οριζόντια και όχι στοχευμένη. Περίπου το 70% των παρεμβάσεων αφορά γενικευμένες επιδοτήσεις ή παρεμβάσεις στις τιμές, ενώ μόλις το 30% κατευθύνεται σε ευάλωτα νοικοκυριά. Παράλληλα, σχεδόν όλες οι χώρες της ΕΕ έχουν υιοθετήσει τουλάχιστον ένα μη στοχευμένο μέτρο στήριξης.

Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι αυτή η προσέγγιση αυξάνει το δημοσιονομικό κόστος χωρίς να βελτιώνει ουσιαστικά την αποτελεσματικότητα της στήριξης, και ζητά σαφή στροφή προς πιο στοχευμένες πολιτικές.

Προειδοποίηση για δημοσιονομικά όρια

Το Ταμείο, σε σύμπλευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τονίζει ότι οι παρεμβάσεις πρέπει να είναι προσωρινές και καλά στοχευμένες, απορρίπτοντας πιο γενικευμένα μέτρα όπως οριζόντιες μειώσεις φόρων ή πλαφόν τιμών, τα οποία θεωρούνται δημοσιονομικά δαπανηρά και περιορισμένης αποτελεσματικότητας.

Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι η μετακύλιση των αυξημένων τιμών στον τελικό καταναλωτή, αν και κοινωνικά δύσκολη, συμβάλλει στην εξοικονόμηση ενέργειας.

Η Ελλάδα μπροστά σε εξωτερικές πιέσεις

Για την ελληνική οικονομία, το ΔΝΤ επισημαίνει ότι, παρά τη σχετική ανθεκτικότητα των τελευταίων ετών, οι εξωτερικοί κίνδυνοι παραμένουν σημαντικοί. Η εξάρτηση από τον τουρισμό και τις μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες καθιστά τη χώρα ευάλωτη σε ενδεχόμενη επιδείνωση του διεθνούς περιβάλλοντος.

Σε περίπτωση κλιμάκωσης της ενεργειακής κρίσης, οι πιέσεις στην ανάπτυξη και στα εισοδήματα θα μπορούσαν να ενταθούν, αυξάνοντας την ανάγκη για αυστηρά στοχευμένες και δημοσιονομικά βιώσιμες παρεμβάσεις.

Εκτίναξη κόστους στα καύσιμα στην Ελλάδα

Την ίδια στιγμή, η ενεργειακή πίεση αποτυπώνεται έντονα στην ελληνική αγορά καυσίμων. Εκτιμάται ότι μόνο στο πρώτο δίμηνο της έντασης στη Μέση Ανατολή, οι καταναλωτές επιβαρύνθηκαν με πάνω από 400 εκατ. ευρώ επιπλέον κόστος για βενζίνη, ντίζελ και πετρέλαιο θέρμανσης.

Το Δημόσιο κατέγραψε επίσης αυξημένα έσοδα από τη φορολογία λόγω των υψηλότερων τιμών, αν και αυτά δεν υπερκάλυψαν τις δαπάνες για επιδοτήσεις καυσίμων.

Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, η αύξηση των διεθνών τιμών μεταφέρθηκε άμεσα στην αντλία, με τη βενζίνη και το ντίζελ να καταγράφουν σημαντικές ανατιμήσεις, επιβαρύνοντας περαιτέρω τα νοικοκυριά και τις μεταφορές.

Πληθωριστικές πιέσεις και αβεβαιότητα

Οι νέες εντάσεις στα Στενά του Ορμούζ ενισχύουν την αβεβαιότητα στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, με το ενδεχόμενο νέων αυξήσεων στις τιμές να παραμένει ανοιχτό.

Στην Ελλάδα, ο πληθωρισμός έχει ήδη κινηθεί ανοδικά, με την ενέργεια να αποτελεί τον βασικό επιβαρυντικό παράγοντα. Παράλληλα, η χώρα καταγράφει από τις υψηλότερες τιμές καυσίμων στην Ευρώπη, γεγονός που εντείνει την πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα.

Το κυβερνητικό πλάνο παρέμβασης

Το οικονομικό επιτελείο παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, εξετάζοντας νέα μέτρα συγκράτησης των τιμών, με έμφαση στο ντίζελ κίνησης. Η παράταση της επιδότησης θεωρείται πιθανή επιλογή, καθώς η αγορά παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη σε νέες διεθνείς αναταράξεις.