Η Τουρκία ως ανταγωνιστική ενεργειακή πύλη

Στην καρδιά της αντιπαράθεσης βρίσκεται η προσπάθεια να διαμορφωθεί ο χάρτης των μελλοντικών ενεργειακών διαδρομών προς την Ευρώπη. Ο Κάθετος Διάδρομος, με αφετηρία τις ελληνικές υποδομές και κατεύθυνση προς τις βαλκανικές χώρες και την Κεντρική Ευρώπη, προσφέρει μια εναλλακτική οδό τροφοδοσίας, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη γεωστρατηγική θέση της Ελλάδας.

Ο επικεφαλής της AKTOR υποστήριξε ότι ορισμένα αμερικανικά συμφέροντα προωθούν ανταγωνιστικές επιλογές, με ιδιαίτερη αναφορά στη διαδρομή μέσω Τουρκίας. Κατά την εκτίμησή του, η συγκεκριμένη όδευση θα μπορούσε να αξιοποιήσει τον συνδυασμό αμερικανικού LNG και φθηνότερου ρωσικού φυσικού αερίου, δημιουργώντας διαφορετικές εμπορικές ισορροπίες στην ευρωπαϊκή αγορά.

Ο ίδιος έκανε λόγο για συνεχιζόμενες προσπάθειες υπονόμευσης του ελληνικού σχεδιασμού, επισημαίνοντας ότι η αντιπαράθεση δεν αφορά απλώς την επιλογή μιας τεχνικής διαδρομής, αλλά ευρύτερα τον έλεγχο των προμηθειών και των συμβολαίων που θα καθορίσουν τον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης τα επόμενα χρόνια.

Από ελληνικής πλευράς, το πλεονέκτημα είναι ότι οι βασικές υποδομές υπάρχουν ήδη. Η Ρεβυθούσα και ο πλωτός σταθμός αποθήκευσης και επαναεριοποίησης LNG της Αλεξανδρούπολης προσφέρουν τη δυνατότητα εισαγωγής σημαντικών ποσοτήτων φυσικού αερίου. Επομένως, σύμφωνα με τον κ. Εξάρχου, η επόμενη μεγάλη πρόκληση είναι η εξασφάλιση των εμπορικών συμφωνιών που θα επιτρέψουν την πλήρη αξιοποίηση αυτών των εγκαταστάσεων.

Συμβόλαια 9 δισ. ευρώ και η συμφωνία με τη Venture Global

Η εμπορική διάσταση του εγχειρήματος αποτυπώνεται στις συμφωνίες συνολικής αξίας περίπου 9 δισ. ευρώ, με χρονικό ορίζοντα 20 ετών, στις οποίες αναφέρθηκε ο κ. Εξάρχου. Στην προώθησή τους, όπως σημείωσε, καθοριστική ήταν η συμβολή της Κίμπερλι Γκιλφόιλ.

Ξεχωριστή θέση έχει η συμφωνία της Atlantic SEE LNG Trade με την αμερικανική Venture Global, η οποία προβλέπει την προμήθεια 1,5 δισ. κυβικών μέτρων LNG σε ετήσια βάση. Ο κ. Εξάρχου επισήμανε ότι οι τιμές που είχαν εξασφαλιστεί κατά τη σύναψή της δεν μπορούν πλέον να βρεθούν στην αγορά, αναδεικνύοντας την αξία των μακροχρόνιων συμβολαίων σε ένα περιβάλλον έντονων διακυμάνσεων.

Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές με χώρες της περιοχής, όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία, για την ανάπτυξη νέων συνεργασιών. Η διεύρυνση του δικτύου των αγοραστών θεωρείται απαραίτητη ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να αποκτήσει σταθερή εμπορική βάση και να μην περιοριστεί σε μια εναλλακτική διαδρομή που θα χρησιμοποιείται περιστασιακά.

Το ενεργειακό κόστος μπορεί να επιστρέψει σε επίπεδα κρίσης

Πέρα από τις γεωπολιτικές και εμπορικές διαστάσεις του ζητήματος, ο Αλέξανδρος Εξάρχου έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την πορεία των τιμών του φυσικού αερίου στην Ευρώπη.

Η αγορά έχει ήδη κινηθεί κοντά στα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ η αυξημένη ζήτηση κατά τη χειμερινή περίοδο ενδέχεται, σύμφωνα με την εκτίμησή του, να οδηγήσει τις τιμές ακόμη και στα 120-130 ευρώ/MWh.

Το πρόβλημα, όπως το περιέγραψε, είναι ότι η Ευρώπη δεν έχει εξασφαλίσει εγκαίρως τις μακροχρόνιες προμήθειες που απαιτούνται για να περιοριστεί η έκθεσή της στις διακυμάνσεις της διεθνούς αγοράς LNG. Την ίδια στιγμή, οι μεγάλες οικονομίες ανταγωνίζονται για τις διαθέσιμες ποσότητες, δημιουργώντας πρόσθετη πίεση στις τιμές.

Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε επιπτώσεις πολύ ευρύτερες από την άμεση επιβάρυνση των λογαριασμών ενέργειας. Το αυξημένο κόστος φυσικού αερίου θα μπορούσε να μεταφερθεί στην παραγωγή, στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά, ενισχύοντας τον πληθωρισμό και επηρεάζοντας τις χρηματοδοτικές συνθήκες στην Ευρώπη.

«Ο κίνδυνος για μένα είναι αυτός και είναι άμεσος, είναι τώρα», υπογράμμισε, ζητώντας να υπάρξει άμεση ευρωπαϊκή κινητοποίηση.

Η πρόταση για ευρωομόλογο και ο κίνδυνος μετάδοσης της κρίσης

Ως μέσο αντιμετώπισης των νέων ενεργειακών πιέσεων, ο επικεφαλής της AKTOR πρότεινε την άμεση έκδοση ευρωομολόγου. Κατά την άποψή του, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει την πολυτέλεια να καθυστερήσει τις αποφάσεις της, καθώς μια παρέμβαση τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο μπορεί να έρθει όταν οι επιπτώσεις της κρίσης θα έχουν ήδη γίνει αισθητές.

Παρά την εκτίμησή του ότι η ελληνική οικονομία διαθέτει αντοχές, προειδοποίησε ότι δεν θα μπορούσε να παραμείνει ανεπηρέαστη από μια ευρύτερη επιδείνωση στην Ευρώπη. Ειδικά σε περίπτωση σοβαρών προβλημάτων σε οικονομίες όπως η Γερμανία και η Γαλλία, οι συνέπειες θα μεταφέρονταν αναπόφευκτα και στην Ελλάδα, μέσω του εμπορίου, της ζήτησης και του γενικότερου οικονομικού περιβάλλοντος.

Γιατί η επιστροφή του ρωσικού αερίου δεν ακυρώνει τον Κάθετο Διάδρομο

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η τοποθέτησή του για το ενδεχόμενο επανόδου του ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά. Ο κ. Εξάρχου εκτίμησε ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν θα πρέπει κατ' ανάγκη να θεωρηθεί απειλή για τον Κάθετο Διάδρομο, καθώς θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά του.

Η προσέγγισή του βασίζεται στην ανάγκη να διατηρηθούν πολλαπλές πηγές προμήθειας και εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς. Η Ευρώπη, όπως υποστήριξε, δεν πρέπει να περάσει από την εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο σε μια νέα, αποκλειστική εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι να αξιοποιήσει τις υποδομές και τη γεωγραφική της θέση, ώστε να συμμετέχει ενεργά σε ένα πιο διαφοροποιημένο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα. Η επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου θα κριθεί τελικά όχι μόνο από τις τεχνικές δυνατότητες μεταφοράς, αλλά κυρίως από την εξασφάλιση ανταγωνιστικών ποσοτήτων LNG, τις μακροχρόνιες συμφωνίες και τη δυνατότητα της ελληνικής διαδρομής να ανταγωνιστεί τις εναλλακτικές οδεύσεις προς τις ευρωπαϊκές αγορές.