Ο αποκλεισμός από τη χρηματοδότηση παραμένει βασικό πρόβλημα

Παρά τη μείωση των κόκκινων δανείων, χιλιάδες δανειολήπτες εξακολουθούν να παραμένουν εκτός τραπεζικού συστήματος, χωρίς δυνατότητα πρόσβασης σε νέα χρηματοδότηση.

Το πρόβλημα αφορά όχι μόνο όσους έχουν ενεργές ληξιπρόθεσμες οφειλές, αλλά και περιπτώσεις όπου ένα δάνειο έχει αρχίσει ξανά να εξυπηρετείται. Απαιτείται σημαντικό χρονικό διάστημα προκειμένου ένα τέτοιο δάνειο να μπορεί να επιστρέψει στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών.

Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν και οι εγγυητές δανείων τρίτων, οι οποίοι χωρίς να έχουν λάβει οι ίδιοι χρηματοδότηση, βρέθηκαν αντιμέτωποι με περιορισμούς στην πρόσβαση σε τραπεζικές υπηρεσίες.

Οι συζητήσεις με τον SSM για την επιστροφή των «θεραπευμένων» δανείων

Μετά από επαφές με τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό (SSM), οι τέσσερις συστημικές τράπεζες έχουν τη δυνατότητα να επαναφέρουν στα χαρτοφυλάκιά τους δάνεια που έχουν εξυγιανθεί, μετά την παρέλευση περίπου πενταετίας.

Η εποπτική αρχή επιδιώκει με τον τρόπο αυτό να διασφαλίσει ότι η απομάκρυνση του πιστωτικού κινδύνου από τους ισολογισμούς των τραπεζών μέσω των τιτλοποιήσεων παραμένει ουσιαστική.

Μέχρι να συμπληρωθεί η συγκεκριμένη περίοδος, τα εξυπηρετούμενα πλέον δάνεια μπορούν να αποκτηθούν μόνο από μικρότερες, μη συστημικές τράπεζες, οι οποίες όμως δεν διαθέτουν το απαιτούμενο μέγεθος ώστε να απορροφήσουν το σύνολο των χαρτοφυλακίων.

Από την πλευρά τους, οι servicers υπογραμμίζουν ότι η επιστροφή των πρώην κόκκινων δανειοληπτών στο τραπεζικό σύστημα αποτελεί βασικό μέρος του ρόλου τους. Σύμφωνα με τα στοιχεία που διαθέτουν, περίπου ένα στα πέντε δάνεια που εμφανίζει καθυστέρηση έως 90 ημέρες μπορεί να επιστρέψει στο τραπεζικό σύστημα μέσα σε μία πενταετία.

Η μείωση της περιόδου αυτής σε δύο ή τρία χρόνια θα μπορούσε να επιταχύνει σημαντικά τη διαδικασία, ωστόσο απαιτείται σχετική έγκριση από τον SSM και τις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές.

Καθυστερήσεις στη Δικαιοσύνη και στους πλειστηριασμούς

Τραπεζικά στελέχη θεωρούν ότι ένας από τους βασικούς ανασταλτικούς παράγοντες παραμένει η αργή λειτουργία του δικαστικού συστήματος.

Παρά τις πρόσφατες αλλαγές στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και την ενίσχυση του δικαστικού προσωπικού, οι χρόνοι απονομής δικαιοσύνης εξακολουθούν να θεωρούνται ιδιαίτερα μεγάλοι, δημιουργώντας καθυστερήσεις στην επίλυση υποθέσεων.

Ανάλογο πρόβλημα εντοπίζεται και στη διαδικασία των πλειστηριασμών, όπου οι καθυστερήσεις παραμένουν σημαντικές. Σύμφωνα με τραπεζικές πηγές, το ζήτημα συχνά αποφεύγεται λόγω του πολιτικού κόστους που συνεπάγεται η λήψη αυστηρότερων μέτρων.

Παράλληλα, ανώτατα στελέχη εποπτικών αρχών εκτιμούν ότι οι πρόσφατες αλλαγές στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, αν και κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, δεν επαρκούν και απαιτείται περαιτέρω επιτάχυνση των διαδικασιών.

Ο ρόλος του φορέα απόκτησης και εκμίσθωσης ακινήτων

Σημαντικό εργαλείο για τη διαχείριση των ευάλωτων οφειλετών θεωρείται ο φορέας απόκτησης και εκμίσθωσης ακινήτων.

Ο μηχανισμός αυτός δίνει τη δυνατότητα σε ευάλωτους δανειολήπτες να προχωρήσουν σε πτώχευση χωρίς να χάσουν άμεσα την κατοικία τους, καθώς μπορούν να παραμείνουν σε αυτή ως ενοικιαστές για διάστημα έως 12 ετών, διατηρώντας παράλληλα δικαίωμα επαναγοράς του ακινήτου υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Προτάσεις για μια «δεύτερη ευκαιρία»

Μεταξύ των προτάσεων που εξετάζονται είναι η καλύτερη αξιοποίηση των φορολογικών δεδομένων των οφειλετών. Πολλοί πολίτες που παραμένουν αποκλεισμένοι από το τραπεζικό σύστημα δεν παρέχουν τα απαραίτητα στοιχεία, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να ενταχθούν σε ρυθμίσεις που θα τους επέτρεπαν να ανακτήσουν σταδιακά την πιστοληπτική τους ικανότητα.

Παράλληλα, τραπεζικά στελέχη προτείνουν τη δημιουργία ειδικών προϊόντων χρηματοδότησης «δεύτερης ευκαιρίας». Πρόκειται για μικρά στεγαστικά, καταναλωτικά ή επιχειρηματικά δάνεια, με αυξημένες εξασφαλίσεις ή κρατικές εγγυήσεις, τα οποία θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως γέφυρα για την επιστροφή των δανειοληπτών στο κανονικό τραπεζικό σύστημα.

Στην ίδια κατεύθυνση θα μπορούσε να συμβάλει ένα πρόγραμμα εγγυήσεων δανείων για πρώην κόκκινους δανειολήπτες, είτε μέσω του Δημοσίου είτε μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.

Η επίλυση του προβλήματος των εγκλωβισμένων δανειοληπτών αποτελεί πλέον το επόμενο μεγάλο στοίχημα μετά τη δραστική μείωση των κόκκινων δανείων, καθώς η πλήρης επιστροφή τους στην οικονομική δραστηριότητα θα μπορούσε να ενισχύσει τόσο την κατανάλωση όσο και την πιστωτική επέκταση.