Αυτό το στοιχείο είναι εμφανές και στο υλικό που σχετίζεται με τον Τζέφρι Επστάιν. Όπως έχει επισημανθεί και σε σχετικό δημοσίευμα της Wall Street Journal, τα αρχεία περιέχουν πλήθος πρόχειρων γραπτών, με κακή χρήση κεφαλαίων, αδύναμη σύνταξη και συχνά εμφανή λάθη, όχι μόνο από τον ίδιο τον Επστάιν, αλλά και από πρόσωπα υψηλού μορφωτικού και κοινωνικού προφίλ που ανήκαν στον στενό ή ευρύτερο κύκλο του.

Το φαινόμενο, βέβαια, δεν περιορίζεται σε πρόσωπα που συνδέονται με το συγκεκριμένο σκάνδαλο. Στη σύγχρονη επιχειρηματική και πολιτική ζωή δεν λείπουν παραδείγματα ισχυρών ανθρώπων που επικοινωνούν γραπτώς με τρόπο που θα θεωρούνταν προβληματικός ακόμη και σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα επαγγελματικής ιεραρχίας. Από πρόχειρα εσωτερικά σημειώματα μέχρι βιαστικά μηνύματα με εμφανή λάθη, η προχειρότητα στη γραπτή έκφραση φαίνεται να συναντάται συχνά εκεί όπου υπάρχει εξουσία.

Μια πρώτη εξήγηση έχει να κάνει με την τεχνολογία και τη γενικότερη αποτυποποίηση της επικοινωνίας. Στο παρελθόν, οι δημόσιες και επαγγελματικές τοποθετήσεις υψηλόβαθμων προσώπων περνούσαν συνήθως μέσα από βοηθούς, γραμματείς ή οργανωμένα γραφεία Τύπου. Σήμερα, πολλά στελέχη, πολιτικοί και επιχειρηματίες στέλνουν απευθείας emails και μηνύματα από κινητά τηλέφωνα, σε συνθήκες ταχύτητας, πίεσης και συνεχούς ροής πληροφορίας. Το autocorrect, τα εργαλεία φωνητικής πληκτρολόγησης και η ακαριαία αποστολή δεν βελτιώνουν πάντα το αποτέλεσμα· συχνά το επιδεινώνουν.

Την ίδια στιγμή, έχει χαλαρώσει και το ίδιο το κοινωνικό πλαίσιο της τυπικότητας. Η δημόσια συμπεριφορά, η επαγγελματική αλληλογραφία και η γλωσσική επιμέλεια δεν αντιμετωπίζονται πλέον με την ίδια αυστηρότητα όπως παλαιότερα. Η ανεπίσημη κουλτούρα των ψηφιακών μέσων έχει μεταφερθεί και σε χώρους όπου κάποτε κυριαρχούσε ένας πολύ πιο ελεγχόμενος τρόπος έκφρασης.

Ωστόσο, η ψυχολογία προσφέρει και μια βαθύτερη ανάγνωση. Έρευνες έχουν δείξει ότι όσοι παραβιάζουν μικρούς ή μεγάλους κοινωνικούς κανόνες συχνά εκλαμβάνονται από τους γύρω τους ως πιο ισχυροί. Όταν κάποιος αγνοεί τις συμβάσεις, μπορεί να δίνει την εντύπωση ότι βρίσκεται σε θέση τέτοιας ισχύος ώστε να μην χρειάζεται να λογοδοτεί για τις λεπτομέρειες. Με αυτόν τον τρόπο, η παραβίαση κανόνων δεν διαβάζεται μόνο ως αγένεια ή αμέλεια, αλλά και ως ένδειξη κυριαρχίας.

Ανάλογα συμπεράσματα έχουν προκύψει και από μελέτες για τη γλώσσα στην επαγγελματική επικοινωνία. Όσο υψηλότερη είναι η θέση κάποιου στην ιεραρχία, τόσο πιο πιθανό είναι να γράφει πιο κοφτά, πιο αποσπασματικά και λιγότερο επιμελημένα. Ο υφιστάμενος θα φροντίσει να διατυπώσει πλήρως και καθαρά ένα μήνυμα· ο προϊστάμενος είναι πιο πιθανό να στείλει μια σύντομη, ελλειπτική φράση, θεωρώντας σχεδόν αυτονόητο ότι οι άλλοι θα προσαρμοστούν στον δικό του τρόπο επικοινωνίας.

Έτσι, η πρόχειρη γραφή των ελίτ δεν είναι απαραίτητα τυχαία. Μπορεί να προκύπτει από ένα μείγμα αυτοπεποίθησης, βιασύνης, αίσθησης ασυλίας και εδραιωμένης δύναμης. Όποιος βρίσκεται επί χρόνια σε θέση ισχύος ενδέχεται να παύει να νιώθει την ανάγκη να τηρεί κανόνες που οι υπόλοιποι θεωρούν υποχρεωτικούς. Η γλωσσική προχειρότητα γίνεται τότε όχι απλώς συνήθεια, αλλά αντανάκλαση μιας ολόκληρης νοοτροπίας.

Και ίσως εδώ να βρίσκεται και το πιο ανησυχητικό στοιχείο. Η ίδια στάση που γεννά αμέλεια στη γραφή μπορεί να συνδέεται και με ευρύτερες μορφές απερισκεψίας. Όταν η εξουσία καλλιεργεί την πεποίθηση ότι οι κανόνες είναι για τους άλλους, η προχειρότητα δεν περιορίζεται στη σύνταξη ενός email. Μπορεί να επεκταθεί στον τρόπο λήψης αποφάσεων, στην ηθική κρίση και τελικά στην ίδια την άσκηση ισχύος.

Στην περίπτωση των αρχείων Επστάιν, η κακογραμμένη γλώσσα δεν είναι βέβαια το μείζον ζήτημα. Μπροστά στις σοβαρές καταγγελίες και στις αποκαλύψεις για κατάχρηση εξουσίας, η ορθογραφία μοιάζει δευτερεύουσα. Παρ’ όλα αυτά, λειτουργεί αποκαλυπτικά: ως μικρό αλλά χαρακτηριστικό ίχνος μιας κουλτούρας προνομίου, μέσα στην οποία η αδιαφορία για τους κανόνες — ακόμη και τους πιο στοιχειώδεις — έχει μετατραπεί σε δεύτερη φύση.