Πώς θα λειτουργεί το σύστημα

Η αποπληρωμή των ευρωομολόγων θα στηρίζεται σε σταθερές μεταφορές πόρων από κάθε κράτος-μέλος προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, κατά τρόπο αντίστοιχο με τις σημερινές συνεισφορές στον κοινοτικό προϋπολογισμό. Οι μεταφορές αυτές θα ενσωματώνονται και σε εθνικό νομοθετικό επίπεδο, προσφέροντας ισχυρή θεσμική εγγύηση.

Με τα σημερινά επιτόκια, η ετήσια επιβάρυνση εκτιμάται περίπου στο 1% του ΑΕΠ κάθε χώρας. Ωστόσο, επειδή τα ευρωομόλογα θα δανείζονται φθηνότερα σε σχέση με αρκετά εθνικά ομόλογα, τα κράτη αναμένεται να εξοικονομούν πόρους από τη μείωση του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους τους.

Οι τίτλοι αυτοί θα διαθέτουν ουσιαστικά διπλή εγγύηση:

από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση ως εκδότη,

και από τις εθνικές δεσμεύσεις των κρατών για την κάλυψη των απαιτούμενων πληρωμών.

Η υφιστάμενη βάση των Eu-bonds

Το προτεινόμενο μοντέλο στηρίζεται πάνω στην ήδη υπάρχουσα αγορά ευρωπαϊκών τίτλων, δηλαδή στα Eu-bonds και Eu-bills που εκδίδει σήμερα η European Commission. Μέχρι το 2026, το συνολικό απόθεμα αυτών των τίτλων αναμένεται να προσεγγίσει το 1 τρισ. ευρώ, κατατάσσοντάς το μεταξύ των μεγαλύτερων αγορών κρατικού χρέους στην Ευρώπη.

Αν εφαρμοζόταν πλήρως η πρόταση των Μπλανσάρ και Ούμπιντε, ενδεχομένως μαζί με την ενοποίηση τίτλων άλλων ευρωπαϊκών θεσμών όπως ο European Stability Mechanism, η συνολική αγορά θα μπορούσε να φτάσει έως και τα 5 τρισ. ευρώ.

Γιατί σήμερα τα ευρωπαϊκά ομόλογα δεν έχουν την ίδια δυναμική

Ένα από τα βασικά προβλήματα των υφιστάμενων ευρωπαϊκών τίτλων είναι ότι ταξινομούνται ως «υπερεθνικά» και όχι ως κανονικά κρατικά ομόλογα. Αυτή η κατηγοριοποίηση περιορίζει σημαντικά τη ζήτησή τους από μεγάλα θεσμικά χαρτοφυλάκια και διατηρεί τις αποδόσεις τους υψηλότερες από εκείνες των γερμανικών bunds.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που συνοδεύουν την πρόταση, η συγκεκριμένη νομική ταξινόμηση μειώνει τη δυνητική επενδυτική ζήτηση έως και κατά 80% σε σχέση με αντίστοιχους κρατικούς τίτλους.

Η δημιουργία μιας πραγματικά ενιαίας αγοράς ευρωομολόγων θα μπορούσε:

να αυξήσει τη διεθνή ζήτηση για ευρωπαϊκό χρέος,

να μειώσει τις αποδόσεις,

να δημιουργήσει έναν ασφαλή πανευρωπαϊκό τίτλο αναφοράς,

και να ενισχύσει τη σταθερότητα του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Επιπτώσεις για τις τράπεζες και την οικονομία

Μια μεγάλη και ρευστή αγορά ευρωομολόγων θα έδινε τη δυνατότητα στις ευρωπαϊκές τράπεζες να μειώσουν την έκθεσή τους στον εθνικό κίνδυνο των χωρών τους, ενώ παράλληλα θα υποστήριζε την ανάπτυξη μιας βαθύτερης αγοράς εταιρικών ομολόγων στην Ευρώπη.

Αυτό θα μπορούσε να συμβάλει:

στην ενίσχυση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων,

στη μείωση του κόστους δανεισμού κρατών και επιχειρήσεων,

και στη χρηματοδότηση επενδύσεων που σχετίζονται με τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, η εφαρμογή ενός τέτοιου μοντέλου θα μπορούσε να έχει διπλό όφελος:

να επωφεληθεί από το premium ρευστότητας που θα έχουν οι κοινές ευρωπαϊκές εκδόσεις,

και να μειώσει το συνολικό κόστος δανεισμού του ελληνικού Δημοσίου.

Όπως επισημαίνει ο Olivier Blanchard, η πρόταση δεν στοχεύει σε αύξηση του δημόσιου χρέους ή σε νέα δημοσιονομική χαλάρωση, αλλά αποκλειστικά στη βελτίωση της διαχείρισης του ήδη υπάρχοντος χρέους μέσω πιο αποδοτικών εργαλείων χρηματοδότησης.

Παράλληλα, ο ίδιος απορρίπτει τις ανησυχίες περί «ηθικού κινδύνου», διευκρινίζοντας ότι δεν προτείνεται νέα κοινή δημοσιονομική επέκταση, αλλά αντικατάσταση μέρους των εθνικών τίτλων με κοινές ευρωπαϊκές εκδόσεις χωρίς αύξηση του συνολικού χρέους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το βασικό ζητούμενο, σύμφωνα με τους υποστηρικτές της πρότασης, είναι η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού «ασφαλούς περιουσιακού στοιχείου» αντίστοιχου με τα αμερικανικά Treasuries, που θα ενισχύσει τον διεθνή ρόλο του ευρώ και θα προσφέρει στην Ευρώπη μεγαλύτερη οικονομική και γεωπολιτική αυτονομία.