Από την έναρξη του πολέμου των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, η ναυτιλιακή δραστηριότητα στα Στενά του Ορμούζ —από τα οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου— έχει μειωθεί δραστικά. Μετά τις επιθέσεις που δέχθηκε το Ιράν, έχουν σημειωθεί πλήγματα σε δεξαμενόπλοια, ενώ ο νέος ανώτατος ηγέτης της χώρας, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έχει δηλώσει ότι θα διατηρήσει τα Στενά κλειστά.

Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχουν προχωρήσει σε διερευνητικές επαφές με στόχο την επανέναρξη των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου χωρίς να διευρυνθεί η σύγκρουση. Τρεις αξιωματούχοι που έχουν ενημερωθεί για τις συζητήσεις ανέφεραν ότι οι ναυτιλιακές εταιρείες εξετάζουν ακόμη και το ενδεχόμενο συνοδείας των δεξαμενόπλοιων από πολεμικά πλοία δυτικών χωρών.

Η Γαλλία συγκαταλέγεται στις χώρες που συμμετέχουν στις συνομιλίες, ενώ σύμφωνα με έναν αξιωματούχο και η Ιταλία είχε προσπαθήσει να ξεκινήσει επαφές με την Τεχεράνη για το ίδιο ζήτημα. Παρ’ όλα αυτά, δύο από τις πηγές τόνισαν ότι δεν υπάρχει καμία βεβαιότητα πως οι συζητήσεις θα προχωρήσουν ή ότι το Ιράν είναι διατεθειμένο να διαπραγματευτεί.

Σε πολλές δυτικές πρωτεύουσες επικρατεί η εκτίμηση ότι η Τεχεράνη επιδιώκει να ανεβάσει τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, ασκώντας πίεση στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ώστε να τερματιστεί η σύγκρουση. Εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά για μεγάλο διάστημα, οι πιέσεις αναμένεται να ενταθούν.

Ταυτόχρονα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπαθούν να αποφύγουν οποιαδήποτε άμεση εμπλοκή στη σύγκρουση. Ορισμένες μάλιστα έχουν ασκήσει κριτική στην αρχική επίθεση ΗΠΑ–Ισραήλ, εκτιμώντας ότι συνέβαλε στην επέκταση της κρίσης στην ευρύτερη περιοχή.

Ωστόσο, η προοπτική παρατεταμένου αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ προκαλεί έντονη ανησυχία στην Ευρώπη. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα οδηγούσε σε περαιτέρω αύξηση του ενεργειακού κόστους για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, επιβαρύνοντας τις οικονομίες της ηπείρου και πιέζοντας ακόμη περισσότερο τους ήδη επιβαρυμένους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη αυξηθεί σημαντικά, φθάνοντας περίπου τα 100 δολάρια το βαρέλι από περίπου 60 δολάρια στις αρχές του έτους, ενώ οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν ενισχυθεί κατά περίπου 75% την ίδια περίοδο.

Η Ιταλία, η Γαλλία και η Ελλάδα συμμετέχουν στην ευρωπαϊκή ναυτική αποστολή προστασίας Aspides στην Ερυθρά Θάλασσα, διατηρώντας πολεμικά πλοία στην περιοχή. Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με αξιωματούχους, κανένα ευρωπαϊκό ναυτικό δεν είναι έτοιμο να συνοδεύσει πλοία μέσω των Στενών του Ορμούζ όσο υπάρχει κίνδυνος επίθεσης, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης. «Πρέπει να υπάρχει ένα ασφαλές περιβάλλον για να συμβεί κάτι τέτοιο», ανέφερε χαρακτηριστικά ένας αξιωματούχος.

Ένας δεύτερος αξιωματούχος, χωρίς να κατονομάσει τις χώρες που συμμετέχουν στις επαφές με την Τεχεράνη, σημείωσε ότι αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αντιδρούν στην ιδέα αυτής της προσέγγισης. Όπως είπε, εντός της ΕΕ υπάρχουν διαφορετικές απόψεις για το κατά πόσο πρέπει να υπάρξει διάλογος με το Ιράν, γεγονός που καθιστά το ζήτημα ακόμη πιο περίπλοκο.

Η Βρετανία, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, δεν διεξάγει άμεσες συνομιλίες με το Ιράν σχετικά με τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ. Παρ’ όλα αυτά, η υπουργός Εξωτερικών Ιβέτ Κούπερ, η οποία πραγματοποιεί επίσκεψη στη Σαουδική Αραβία, συζητά με χώρες του Κόλπου ζητήματα που αφορούν τη διασφάλιση της ενεργειακής τροφοδοσίας.

Παράλληλα, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν έχει δηλώσει ότι το Παρίσι θα μπορούσε να συμμετάσχει σε αποστολή συνοδείας πλοίων, εφόσον υπάρξει αποκλιμάκωση της σύγκρουσης. Εκπρόσωπος της γαλλικής προεδρίας παρέπεμψε σε πρόσφατη ανάρτηση του Μακρόν, στην οποία ο Γάλλος πρόεδρος ανέφερε ότι σε συνομιλία του με τον πρόεδρο του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν τόνισε πως η Τεχεράνη οφείλει να εγγυηθεί την ελευθερία της ναυσιπλοΐας προκειμένου να τερματιστεί το κλείσιμο των Στενών.

Η ιταλική κυβέρνηση, ωστόσο, αρνείται ότι συμμετέχει σε σχετικές διαπραγματεύσεις. Πηγή του υπουργείου Εξωτερικών της χώρας υποστήριξε ότι οι διπλωματικές πρωτοβουλίες της Ρώμης έχουν στόχο να συμβάλουν στη γενικότερη στρατιωτική αποκλιμάκωση και όχι να διασφαλίσουν προνομιακή μεταχείριση για συγκεκριμένα εμπορικά πλοία.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο υπουργός Άμυνας της Ιταλίας Γκίντο Κροσέτο δήλωσε στην εφημερίδα Corriere della Sera ότι η Ρώμη προσπαθεί να ενθαρρύνει μια κοινή ευρωπαϊκή στάση, προτείνοντας να ζητηθεί επισήμως να επιτραπεί η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ σε πλοία χωρών που δεν συμμετέχουν στον πόλεμο.