|
Σημειώνεται ότι περίπου
το 20% του παγκόσμιου
πετρελαίου και φυσικού
αερίου διέρχεται από τα
Στενά του Ορμούζ, τα
οποία το Ιράν έχει
κλείσει, απειλώντας
πλοία που δεν διαθέτουν
άδεια. Ο πρώην πρόεδρος
των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ
κάλεσε τις χώρες που
πλήττονται από ελλείψεις
να βρουν μόνες τους
πηγές ενέργειας.
Το πετρέλαιο και το
φυσικό αέριο είναι
ζωτικής σημασίας όχι
μόνο για θέρμανση και
μεταφορές, αλλά και για
ολόκληρη την αλυσίδα
παραγωγής: τρόφιμα,
πλαστικά, χημικά και
γεωργία, χωρίς να
υπολογίζονται ελλείψεις
σε άλλους κρίσιμους
πόρους όπως λιπάσματα
και ήλιο για μικροτσίπ.
Μέχρι στιγμής, η
επίδραση στους
Ευρωπαίους καταναλωτές
περιορίζεται κυρίως στις
αυξήσεις τιμών καυσίμων,
ενώ η Sony
έχει επισημάνει ότι η
άνοδος τιμών στα
PlayStation
οφείλεται σε «παγκόσμιες
οικονομικές πιέσεις». Ο
εκτελεστικός διευθυντής
του IEA,
Φατίχ Μπιρόλ,
χαρακτήρισε την
κατάσταση «τη μεγαλύτερη
απειλή για την παγκόσμια
ενεργειακή ασφάλεια στην
ιστορία».
Η τρέχουσα κρίση
διαφέρει από παλιότερα
σοκ (ΟΠΕΚ 1973, εισβολή
στην Ουκρανία 2022),
καθώς επηρεάζει όλες τις
μορφές ενέργειας —αργό,
φυσικό αέριο και
διυλισμένα προϊόντα όπως
καύσιμα αεροσκαφών και
ντίζελ. Το κλείσιμο των
Στενών του Ορμούζ
επηρεάζει περίπου το 20%
της παγκόσμιας
προσφοράς, έναντι μόλις
7% κατά τις κρίσεις της
δεκαετίας του 1970.
Αρχικά, η ΕΕ θεωρούσε
ότι η εξάρτηση από τον
Περσικό Κόλπο ήταν
περιορισμένη (6% για
αργό, <10% για φυσικό
αέριο), και οι υψηλές
τιμές ήταν ο κύριος
κίνδυνος. Στην πράξη,
όμως, ο πόλεμος που
πλησιάζει στην πέμπτη
εβδομάδα επιβεβαιώνει
τις ανησυχίες. Ασιατικές
χώρες, που βασίζονταν
κατά 80% στον Κόλπο,
αγοράζουν τώρα
περιορισμένες ποσότητες,
στρέφοντας φορτία μακριά
από την Ευρώπη.
Σύμφωνα με την
Kpler,
11 δεξαμενόπλοια
LNG
από ΗΠΑ και Νιγηρία
ανακατευθύνθηκαν προς
την Ασία, ενώ το
τελευταίο φορτίο
LNG
από το Κατάρ θα φτάσει
σύντομα στην Ευρώπη. Με
τους παγκόσμιους
προμηθευτές σχεδόν στο
μέγιστο, οι Ευρωπαίοι
ηγέτες συνειδητοποιούν
ότι τα αναμενόμενα
φορτία LNG
δεν θα φτάσουν εγκαίρως.
Η πίεση αναμένεται «μέσα
στον επόμενο μήνα».
Το χειρότερο σενάριο
είναι το παρατεταμένο
κλείσιμο των Στενών, σε
συνδυασμό με επιθέσεις
σε ενεργειακές υποδομές.
Ακόμη κι αν αυξηθεί η
παραγωγή, οι τιμές
μπορεί να παραμείνουν
υψηλές και μόνιμα. Η ΕΕ
εξαρτάται πάνω από 40%
από τον Περσικό Κόλπο
για καύσιμα όπως ντίζελ
και καύσιμα αεροσκαφών —
χωρίς εναλλακτικές
λύσεις.
Ήδη καταγράφεται αύξηση
περίπου 15% στην τιμή
της βενζίνης μέσα σε ένα
μήνα. Κυβερνήσεις
προσπαθούν να
περιορίσουν τις
ανατιμήσεις μειώνοντας
φόρους, αλλά ίσως
χρειαστούν μέτρα
περιορισμού της ζήτησης,
όπως δελτία καυσίμων ή
περιορισμοί
μετακινήσεων. Οι
αερομεταφορές πλήττονται
έντονα, με τις τιμές
καυσίμων αεροσκαφών να
ξεπερνούν τα 1.700
δολάρια ανά τόνο,
οδηγώντας σε αυξήσεις
εισιτηρίων και περικοπές
δρομολογίων.
Η βιομηχανία, ειδικά
στον ενεργοβόρο τομέα
των χημικών, βλέπει
αυξήσεις κόστους σε
πρώτες ύλες και
ενέργεια, που
μετακυλίονται στις τιμές
των προϊόντων. Η αύξηση
των τιμών επεκτείνεται
σε πλαστικά, λιπάσματα
και ήλιο.
Ο συνδυασμός υψηλού
πληθωρισμού και χαμηλής
ανάπτυξης, ή
στασιμοπληθωρισμός,
φαίνεται πιθανός, όπως
τη δεκαετία του 1970. Η
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
προβλέπει ανάπτυξη μόλις
1% φέτος, με αυξανόμενο
πληθωρισμό και πιθανή
αύξηση επιτοκίων. Ακόμη
και αν ο πόλεμος
τελείωνε σήμερα, η
οικονομία χρειάζεται
περίπου έναν χρόνο για
πλήρη ανάκαμψη.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες
έχουν πλέον εβδομάδες
—όχι μήνες— για να
προετοιμαστούν για ένα
σοκ που μπορεί να
επηρεάσει την οικονομία
για μια γενιά. Ο
επίτροπος ενέργειας της
ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν,
προειδοποιεί ότι ακόμα
και σε περίπτωση ειρήνης
αύριο, οι συνέπειες θα
παραμείνουν λόγω των
συνεχών καταστροφών
ενεργειακών υποδομών στη
Μέση Ανατολή.
Πηγή: Politico
|
