Στις σχετικές διεργασίες συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στιβ Γουίτκοφ, οι οποίοι εξετάζουν βασικούς άξονες μιας πιθανής συμφωνίας. Στο τραπέζι βρίσκονται ζητήματα όπως η αποκατάσταση της ομαλής ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, η τύχη των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, αλλά και ένα ευρύτερο πλαίσιο που θα αγγίζει το πυρηνικό πρόγραμμα, τους βαλλιστικούς πυραύλους και τη στήριξη της Τεχεράνης προς περιφερειακές ένοπλες οργανώσεις.

Παρόλο που δεν υπάρχουν άμεσες επαφές ΗΠΑ–Ιράν το τελευταίο διάστημα, ενδιάμεσοι δίαυλοι παραμένουν ενεργοί. Η Αίγυπτος, το Κατάρ και το Ηνωμένο Βασίλειο φέρονται να μεταφέρουν μηνύματα ανάμεσα στις δύο πλευρές, κρατώντας ανοικτή μια στοιχειώδη γραμμή επικοινωνίας. Από ιρανικής πλευράς, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, υπάρχει θεωρητικά διάθεση για συνομιλίες, αλλά μόνο υπό αυστηρούς όρους.

Η Τεχεράνη ζητεί άμεση κατάπαυση του πυρός, σαφείς εγγυήσεις ότι δεν θα επαναληφθούν επιθέσεις στο μέλλον, καθώς και οικονομική αποζημίωση. Ωστόσο, η αμερικανική πλευρά αντιμετωπίζει αυτά τα αιτήματα με επιφύλαξη. Ο Τραμπ δεν αποκλείει τον διάλογο, αλλά δεν δείχνει πρόθυμος αυτή τη στιγμή να αποδεχθεί εκεχειρία, ενώ το ενδεχόμενο αποζημιώσεων θεωρείται πολιτικά και πρακτικά εξαιρετικά δύσκολο.

Από την πλευρά της Ουάσιγκτον, η εκτίμηση είναι ότι η στρατιωτική και πολιτική πίεση που έχει ασκηθεί μπορεί να οδηγήσει την ιρανική ηγεσία σε πιο ρεαλιστική στάση. Οι αμερικανικές απαιτήσεις, πάντως, παραμένουν ιδιαίτερα βαριές: ζητείται πενταετής παύση του πυραυλικού προγράμματος, πλήρης διακοπή του εμπλουτισμού ουρανίου, αποξήλωση κρίσιμων εγκαταστάσεων σε σημεία όπως το Νατάνζ, το Ισφαχάν και το Φορντό, ενισχυμένοι διεθνείς έλεγχοι, περιφερειακές συμφωνίες περιορισμού οπλισμού, αλλά και διακοπή της υποστήριξης προς οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ, οι Χούθι και η Χαμάς.

Πρόκειται για όρους που η Τεχεράνη έχει απορρίψει και στο παρελθόν, θεωρώντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει σοβαρή διαπραγμάτευση όσο οι συνομιλίες συνδυάζονται με στρατιωτική πίεση. Ενδεικτική ήταν και η τοποθέτηση του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος, σε συνομιλία με τον Ινδό ομόλογό του, ξεκαθάρισε ότι για να αποκατασταθεί η ομαλότητα στο Στενό του Ορμούζ πρέπει πρώτα να σταματήσουν οι επιθέσεις από ΗΠΑ και Ισραήλ και να υπάρξουν αξιόπιστες διαβεβαιώσεις ότι δεν θα επαναληφθούν.

Στο αμερικανικό στρατόπεδο εξετάζονται επίσης πιο ευέλικτες φόρμουλες για το ζήτημα των αποζημιώσεων. Αντί για άμεση οικονομική αποζημίωση, αναζητούνται εναλλακτικές διατυπώσεις, όπως η αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων, ώστε να δημιουργηθεί ένας συμβιβασμός που θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως αποδεκτός και από τις δύο πλευρές.

Ταυτόχρονα, οι σύμβουλοι του Τραμπ προσπαθούν να κατανοήσουν ποιος έχει στην πράξη τον τελευταίο λόγο στις αποφάσεις του ιρανικού συστήματος και ποιος θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ουσιαστικός συνομιλητής. Αν και ο Αμπάς Αραγτσί παραμένει κεντρικό πρόσωπο στις επαφές, δεν θεωρείται από όλους ως εκείνος που κρατά το τελικό κλειδί των αποφάσεων. Στο πεδίο της διαμεσολάβησης, το Ομάν δεν φαίνεται να έχει πλέον τον ίδιο ρόλο που είχε στο παρελθόν, ενώ το Κατάρ αντιμετωπίζεται από την Ουάσιγκτον ως πιθανότερη επιλογή, έστω και αν εμφανίζεται απρόθυμο να εκτεθεί επίσημα.

Έτσι, ενώ οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται, στο παρασκήνιο χτίζεται ήδη το διπλωματικό σκηνικό της επόμενης φάσης. Το κρίσιμο ερώτημα για τις επόμενες εβδομάδες δεν είναι μόνο πόσο θα διαρκέσει η σύγκρουση, αλλά και αν η πίεση του πολέμου θα οδηγήσει τελικά σε ένα παράθυρο ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.

Πηγή: axios