|
Αν και οι οικονομολόγοι
εξακολουθούν να συζητούν
αν η ΤΝ θα καταστρέψει ή
θα δημιουργήσει θέσεις
εργασίας, το κυρίαρχο
κλίμα στη Silicon
Valley
είναι πολύ πιο
απαισιόδοξο. Ή η
startup
σου θα πετύχει μέσα στα
επόμενα πέντε με δέκα
χρόνια, λέει η κοινή
αντίληψη, ή καλύτερα να
ελπίζεις ότι η κυβέρνηση
θα προσφέρει ένα
γενναιόδωρο καθολικό
βασικό εισόδημα.
Παρά τις προσπάθειες του
Προέδρου των ΗΠΑ
Ντόναλντ Τραμπ να
εντάξει τη
Silicon
Valley
στο στρατόπεδο
MAGA,
ο αμερικανικού τύπου
προοδευτισμός
εξακολουθεί να κυριαρχεί
στην κουλτούρα της
περιοχής του κόλπου. Οι
περισσότεροι νεαροί
τεχνολογικοί φιλόδοξοι
της Καλιφόρνιας
εξακολουθούν να βλέπουν
τους εαυτούς τους ως
ακραιφνείς
προοδευτικούς—ενθουσιώδεις
υποστηρικτές της
φορολόγησης των
πλουσίων, τουλάχιστον
μέχρι να γίνουν οι ίδιοι
πλούσιοι.
Όμως, παρά την επίδειξη
ηθικής ανωτερότητας, οι
ελίτ της Silicon
Valley
φαίνεται να αγνοούν
παράξενα ότι η
συντριπτική πλειονότητα
των ανθρώπων που θα
μείνουν πίσω από την
άνοδο της ΤΝ δεν θα ζουν
στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ούτε θα ζουν σε χώρες
που έχουν εξασφαλίσει
θέση στην αλυσίδα
εφοδιασμού της ΤΝ, όπως
η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία
και η Ταϊβάν.
Ενώ εταιρείες της Νότιας
Κορέας όπως η
Samsung
και η SK
Hynix
έχουν γίνει κολοσσοί
τρισεκατομμυρίων
δολαρίων χάρη στην
ακόρεστη ζήτηση της ΤΝ
για προηγμένα τσιπ
μνήμης, η Ευρώπη έχει
δημιουργήσει πολύ
λιγότερες ιστορίες
επιτυχίας. Η ASML,
η ολλανδική εταιρεία που
κατέχει σχεδόν μονοπώλιο
στις μηχανές λιθογραφίας
υψηλής τεχνολογίας που
απαιτούνται για την
κατασκευή των πιο
προηγμένων
μικροεπεξεργαστών στον
κόσμο, αποτελεί μια
σπάνια εξαίρεση. Η
εικόνα είναι ακόμη πιο
ζοφερή στην Αφρική και
τη Λατινική Αμερική, που
δεν έχουν ακόμη
δημιουργήσει κάτι
αντίστοιχο.
Οι χώρες που
αποτυγχάνουν να
εξασφαλίσουν μια θέση
στην αναδυόμενη
οικονομία της ΤΝ
κινδυνεύουν να βρεθούν
στη χαμένη πλευρά της
σημαντικότερης
οικονομικής μεταμόρφωσης
του αιώνα. Χωρίς
υπερκέρδη προς
αναδιανομή και χωρίς
αύξηση φορολογικών
εσόδων για τη
χρηματοδότηση καθολικού
βασικού εισοδήματος,
μπορεί να βρεθούν χωρίς
μέσα για να απορροφήσουν
το σοκ της μαζικής
απώλειας θέσεων
εργασίας.
Αυτό δεν είναι απλώς μια
ιστορία πολιτικής
ανικανότητας ή έλλειψης
φιλοδοξίας. Πώς μπορούν
οι αφρικανικές
επιχειρήσεις να
ανταγωνιστούν όταν
εκατοντάδες εκατομμύρια
άνθρωποι στην ήπειρο δεν
έχουν ακόμη πρόσβαση
στην ηλεκτρική ενέργεια,
την πιο βασική
προϋπόθεση για υποδομές
ΤΝ; Και πώς μπορούν οι
χώρες της Λατινικής
Αμερικής να
χρηματοδοτήσουν
τεράστιες επενδύσεις σε
κέντρα δεδομένων όταν τα
ποσοστά αποταμίευσης
παραμένουν χαμηλά και
μια ιστορία
επαναλαμβανόμενων
κρίσεων χρέους
αποθαρρύνει το ξένο
κεφάλαιο;
Βεβαίως, ορισμένες
αφρικανικές και
λατινοαμερικανικές χώρες
έχουν να κερδίσουν πολλά
από την ακόρεστη ζήτηση
της ΤΝ για ορυκτά όπως
χαλκό, σπάνιες γαίες,
λίθιο, νικέλιο,
κοβάλτιο, γάλλιο και
γερμάνιο. Η Χιλή, το
Περού και το Μεξικό
είναι προφανείς
υποψήφιοι, αλλά ακόμη
και η πλούσια σε
κοβάλτιο Λαϊκή
Δημοκρατία του Κονγκό θα
μπορούσε να επωφεληθεί
σημαντικά, αν ο βίαιος
εμφύλιος πόλεμός της
ποτέ τερματιστεί.
Ωστόσο, ο πλούτος από
φυσικούς πόρους έχει
συχνά αποδειχθεί
περισσότερο κατάρα παρά
ευλογία. Οι χώρες με
ορυκτό πλούτο μπορεί να
γεμίσουν με έσοδα από
την ΤΝ και παρ’ όλα αυτά
να στερούνται των
πολιτικών και
οικονομικών θεσμών που
θα διασφαλίσουν τη
διάχυση των οφελών στην
κοινωνία.
Η Ινδία, από την άλλη
πλευρά, αντιμετωπίζει
ένα εντελώς διαφορετικό
σύνολο κινδύνων. Καθώς η
ΤΝ «καταπίνει» μεσαίας
βαθμίδας εργαζόμενους
γραφείου σαν πλαγκτόν, η
τεράστια βιομηχανία
outsourcing
της Ινδίας μπορεί να
είναι από τις πιο βαριά
πληγείσες. Με τα μεγάλα
αποθέματα δημιουργικού
και τεχνικού ταλέντου
που διαθέτει, η Ινδία θα
μπορούσε ακόμη να
αναδειχθεί σε έναν από
τους μεγάλους νικητές
της τεχνολογικής
κούρσας, μαζί με τις ΗΠΑ
και την Κίνα. Όμως η
χώρα έχει δυσκολευτεί να
αξιοποιήσει αυτό το
δυναμικό στο εσωτερικό
της, επιτρέποντας σε
πολλούς από τους πιο
λαμπρούς ανθρώπους της
να μεταναστεύουν στην
Καλιφόρνια. Η καταστολή
της μετανάστευσης από
τον Τραμπ ίσως
επιβραδύνει αυτή τη
διαρροή εγκεφάλων, αν
και το κατά πόσο αυτό
τελικά ωφελεί την Ινδία
παραμένει ανοιχτό
ερώτημα.
Η Κίνα, από την πλευρά
της, είναι ήδη μια
υπερδύναμη της ΤΝ. Αλλά
ακόμη και εκεί, η
κυβέρνηση μόλις αρχίζει
να αντιμετωπίζει τις
συνέπειες της απώλειας
θέσεων εργασίας λόγω της
ΤΝ. Ακόμη κι αν η χώρα
κερδίσει την κούρσα της
ΤΝ, η διατήρηση της
κοινωνικής σταθερότητας
μπορεί να αποδειχθεί
δύσκολη χωρίς επέκταση
του κοινωνικού κράτους.
Οι ΗΠΑ μπορεί να είναι
πιο δυναμικές, αλλά δεν
είναι καθόλου καλύτερα
προετοιμασμένες για τον
πιθανό αντίκτυπο της ΤΝ
στις αγορές εργασίας.
Για να αποφευχθεί η
εμβάθυνση των κοινωνικών
ρηγμάτων, θα πρέπει να
βρει τρόπους να
κατανείμει τα οφέλη της
ΤΝ ευρύτερα, αντί να τα
αφήσει συγκεντρωμένα στα
χέρια μιας μικρής ομάδας
πρώιμων νικητών και
τεχνολογικών
δισεκατομμυριούχων.
Όμως ο κίνδυνος δεν
περιορίζεται στα εθνικά
σύνορα. Η ΤΝ απειλεί να
διευρύνει το χάσμα
μεταξύ τεχνολογικών
νικητών και ηττημένων,
επιτρέποντας στις
πλούσιες χώρες να
αποκομίσουν τα οφέλη ενώ
καταδικάζει
δισεκατομμύρια ανθρώπους
στον αναπτυσσόμενο κόσμο
να μείνουν ακόμη πιο
πίσω. Κανείς δεν
γνωρίζει πραγματικά πώς
θα έμοιαζε ένας τέτοιος
κόσμος, πόσο μάλλον πώς
μπορεί να αποφευχθεί η
διάλυσή του.
Κένεθ Ρόγκοφ, πρώην
επικεφαλής οικονομολόγος
του Διεθνούς
Νομισματικού Ταμείου,
Καθηγητής Οικονομικών
και Δημόσιας Πολιτικής
στο Πανεπιστήμιο
Χάρβαρντ και αποδέκτης
του Βραβείου
Deutsche
Bank
για τα Οικονομικά το
2011. Είναι
συν-συγγραφέας (με την
Carmen M. Reinhart) του
This Time is Different:
Eight Centuries of
Financial Folly
(Princeton University
Press, 2011) και
συγγραφέας του
Our Dollar, Your Problem
(Yale University Press,
2025).
Πηγή: Project
Syndicate
|
