Πλαφόν στο τριπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου

Η νέα διάταξη επεκτείνει σε ευρύτερη βάση τη λογική ρύθμισης που είχε θεσπιστεί το 2004, όταν η προστασία αφορούσε συγκεκριμένες κατηγορίες δανείων και υπό προϋποθέσεις.

Με το νέο πλαίσιο, το συνολικό ύψος της απαίτησης θα περιορίζεται, κατά κανόνα, στο τριπλάσιο του κεφαλαίου που είχε αρχικά χορηγηθεί. Διατηρούνται, ωστόσο, ευνοϊκότερες ρυθμίσεις παλαιότερων νόμων για ειδικές κατηγορίες οφειλών, στις οποίες το ανώτατο όριο είναι χαμηλότερο και αντιστοιχεί στο διπλάσιο του αρχικού δανείου.

Εκτός του πεδίου εφαρμογής μένουν τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που συνοδεύουν τη ρύθμιση, η μεταβολή της οφειλής σε αυτές τις περιπτώσεις συνδέεται και με τις διακυμάνσεις της συναλλαγματικής ισοτιμίας και όχι αποκλειστικά με τη συσσώρευση τόκων υπερημερίας.

Η εφαρμογή του πλαφόν προβλέπεται να γίνεται αυτοδικαίως, χωρίς να απαιτείται αίτηση από τον οφειλέτη ή τον εγγυητή ούτε προσφυγή στη Δικαιοσύνη. Τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων και επενδυτικά κεφάλαια θα πρέπει να επανυπολογίσουν τις υφιστάμενες οφειλές εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος του νόμου.

Η ρύθμιση καλύπτει επίσης δάνεια που έχουν τιτλοποιηθεί ή μεταβιβαστεί, ακόμη και όταν έχει εκδοθεί διαταγή πληρωμής ή δικαστική απόφαση ή βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι διαδικασίες κατάσχεσης ή πλειστηριασμού θα μπορούν να συνεχιστούν μόνο για το ποσό που απομένει μετά τον προβλεπόμενο επανυπολογισμό.

Οι πληρωμές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί θα συνυπολογίζονται, χωρίς όμως να προβλέπεται επιστροφή ποσών που καταβλήθηκαν στο παρελθόν.

Πώς λειτουργεί το πλαφόν στην πράξη

Το παράδειγμα ενός δανείου αρχικού κεφαλαίου 100.000 ευρώ αποτυπώνει τη λογική της παρέμβασης.

Με βάση το συγκεκριμένο παράδειγμα, οι προηγούμενες καταβολές αφαιρούνται από το ανώτατο όριο, ώστε το υπόλοιπο να μην υπερβαίνει τις 220.000 ευρώ.

Τρεις μήνες για απάντηση σε αίτημα ρύθμισης

Το νομοσχέδιο επιχειρεί να περιορίσει και τις παρατεταμένες διαπραγματεύσεις μεταξύ οφειλετών και πιστωτών, οι οποίες συχνά καθυστερούν την εξεύρεση λύσης ενώ οι οφειλές εξακολουθούν να επιβαρύνονται.

Μετά την υποβολή πλήρους φακέλου από τον οφειλέτη, ο πιστωτής θα υποχρεούται να απαντήσει εντός τριών μηνών. Θα πρέπει είτε να καταθέσει βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης είτε να απορρίψει αιτιολογημένα το αίτημα.

Ο οφειλέτης θα διαθέτει στη συνέχεια έναν μήνα για να απαντήσει, ενώ η συνολική διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο μέσα σε έξι μήνες, ακόμη και όταν η οφειλή βρίσκεται σε στάδιο αναγκαστικής εκτέλεσης.

Οι προτάσεις θα πρέπει να στηρίζονται στα εισοδηματικά και περιουσιακά δεδομένα του οφειλέτη. Όπου είναι εφικτό, θα μπορούν να προσφέρονται δύο εναλλακτικές λύσεις, ώστε να διευκολύνεται η επίτευξη συμφωνίας.

Εάν ο πιστωτής δεν απαντήσει εντός της τρίμηνης προθεσμίας, θα καταγράφεται αυτοδικαίως παράβαση και θα ενημερώνεται η Τράπεζα της Ελλάδος. Παράλληλα, προβλέπεται αναστολή του εκτοκισμού και της κεφαλαιοποίησης τόκων έως ότου δοθεί απάντηση.

Ανώτατη προκαταβολή 15% για διμερείς ρυθμίσεις

Ένα ακόμη μέτρο αφορά τις προκαταβολές που ζητούνται από τους οφειλέτες στο πλαίσιο διμερών συμφωνιών.

Το ανώτατο όριο ορίζεται στο 15% της οφειλής, με δυνατότητα να καθοριστεί χαμηλότερο ποσοστό όταν τεκμηριώνονται οικονομική δυσχέρεια, κοινωνικοί λόγοι ή προβλήματα υγείας.

Η παρέμβαση επιχειρεί να αποτρέψει περιπτώσεις στις οποίες ζητούνταν προκαταβολές που ξεπερνούσαν το 30% και έφταναν ακόμη και το 50% του χρέους, καθιστώντας πρακτικά αδύνατη την ολοκλήρωση της συμφωνίας.

Προστασία για όσους τηρούν τη ρύθμιση

Το νέο πλαίσιο ενισχύει την προστασία των συνεπών οφειλετών που εξυπηρετούν ενεργή ρύθμιση. Όσο η συμφωνία τηρείται, θα απαγορεύονται η καταγγελία της σύμβασης και η λήψη μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης, όπως η κατάσχεση και η συνέχιση πλειστηριασμού.

Ανάλογη προστασία προβλέπεται όταν η αδυναμία πληρωμής οφείλεται στην παράλειψη του πιστωτή ή του servicer να χορηγήσει τα αναγκαία στοιχεία στον οφειλέτη.

Σε περίπτωση παραβίασης των σχετικών υποχρεώσεων, οι προβλεπόμενες πράξεις θα είναι αυτοδικαίως άκυρες. Παράλληλα, ο οφειλέτης θα δικαιούται πίστωση ποσού ίσου με πέντε μηνιαίες δόσεις και αντίστοιχη παράταση της ρύθμισης χωρίς πρόσθετες επιβαρύνσεις. Προβλέπεται επίσης διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ, ανάλογα με την παράβαση.

Επιπλέον, τρεις μήνες πριν από τον προγραμματισμένο πλειστηριασμό, ο πιστωτής θα υποχρεούται να υποβάλει κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης.

Δικαίωμα πλήρους ενημέρωσης για την οφειλή

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ενίσχυση του δικαιώματος πρόσβασης του οφειλέτη στα στοιχεία του δανείου του.

Ο δανειολήπτης θα μπορεί να ζητά χωρίς επιβάρυνση αναλυτική κατάσταση της οφειλής, η οποία θα περιλαμβάνει τις αρχικές συμβάσεις και τις τροποποιήσεις τους, το ιστορικό πληρωμών, τον τρόπο υπολογισμού των επιτοκίων, το ανεξόφλητο κεφάλαιο, τους τόκους, τις προμήθειες και κάθε άλλη χρέωση.

Τα στοιχεία θα πρέπει να χορηγούνται μέσα σε 45 ημέρες. Εάν η προθεσμία παρέλθει χωρίς πλήρη ενημέρωση, προβλέπεται αναστολή της τοκοφορίας μέχρι την παράδοσή τους.

Στόχος είναι να περιοριστούν οι αμφισβητήσεις γύρω από το πραγματικό ύψος των απαιτήσεων και να μπορεί ο οφειλέτης να αξιολογεί με μεγαλύτερη σαφήνεια τις διαθέσιμες επιλογές ρύθμισης.

Περισσότερη διαφάνεια για τους servicers

Το νομοσχέδιο εισάγει, τέλος, αυξημένες υποχρεώσεις ενημέρωσης και εταιρικής διακυβέρνησης για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις.

Οι servicers θα πρέπει να δημοσιοποιούν τουλάχιστον σε ετήσια βάση οικονομικά στοιχεία, πληροφορίες για τα χαρτοφυλάκια που διαχειρίζονται, τις ανακτήσεις, τις επενδύσεις σε συστήματα και προσωπικό, την εταιρική διακυβέρνηση και τον χειρισμό των παραπόνων των δανειοληπτών.

Θα υποβάλλουν επίσης ετήσιο στρατηγικό σχέδιο, με προβλέψεις για τις ανακτήσεις, τις στρατηγικές ανά κατηγορία δανείων, τους διαθέσιμους πόρους, το κόστος, τους κινδύνους και τους δείκτες απόδοσης. Παράλληλα, προβλέπεται η θέσπιση πολιτικής αποδοχών αντίστοιχης με εκείνη που εφαρμόζεται στις τράπεζες.

Το στοίχημα της νέας ρύθμισης

Οι προτεινόμενες αλλαγές επιχειρούν να παρέμβουν σε τρία κρίσιμα σημεία της αγοράς ιδιωτικού χρέους: στο ύψος των απαιτήσεων που συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου, στις καθυστερήσεις επίτευξης συμφωνιών και στην προστασία των οφειλετών που τηρούν τις ρυθμίσεις τους.

Η αποτελεσματικότητά τους θα εξαρτηθεί από την τελική διατύπωση των διατάξεων, την εφαρμογή τους από τράπεζες, funds και servicers και την εποπτεία της συμμόρφωσης.

Εφόσον οι προβλέψεις υιοθετηθούν και εφαρμοστούν όπως περιγράφονται στο νομοσχέδιο, θα αλλάξουν ουσιαστικά τους κανόνες διαχείρισης σημαντικού μέρους των ληξιπρόθεσμων οφειλών, με ιδιαίτερη σημασία για δανειολήπτες που βρίσκονται αντιμέτωποι με μακροχρόνια καθυστέρηση και διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης.