Η Κίνα αποτελεί εδώ και καιρό κέντρο παραποίησης προϊόντων. Οι καταναλωτές δεν χρειάζεται να ψάξουν πολύ για να βρουν πλαστά καρυκεύματα τροφίμων της Nestlé ή απομιμήσεις αθλητικών παπουτσιών Nike. Βέβαια, τα εμπορικά σήματα δεν είναι η μόνη μορφή πνευματικής ιδιοκτησίας που λεηλατείται εύκολα. Ξένες πολυεθνικές εταιρείες που εγκαταστάθηκαν στη χώρα τα χρόνια μετά το άνοιγμα της κινεζικής οικονομίας στον κόσμο συχνά παραπονούνταν ότι τα εμπορικά τους μυστικά κλέβονταν. Η General Motors, αμερικανική αυτοκινητοβιομηχανία, διαπίστωσε το 2003 ότι ένας Κινέζος εταίρος παρουσίασε ένα μοντέλο εντυπωσιακά παρόμοιο με ένα δικό της. Η ιαπωνική Kawasaki και η γερμανική Siemens πιστεύουν ότι η τεχνολογία τους υφαρπάχθηκε για να συμβάλει στην κατασκευή του εκτεταμένου δικτύου σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας της Κίνας.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η χαλαρή προστασία των εμπορικών σημάτων και των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας μετατράπηκε σε ένα συνεχώς αυξανόμενο πρόβλημα για τις πολλές κινεζικές εταιρείες που έχουν αναδειχθεί σε ισχυρές δυνάμεις πνευματικής ιδιοκτησίας. Τα χνουδωτά Lafufus είναι ένα μόνο παράδειγμα. Οι κατασκευαστές των πάντων, από smartphones και μοτοσικλέτες μέχρι ηλιακούς συλλέκτες και μπαταρίες, δίνουν μάχη για την προστασία της πνευματικής τους ιδιοκτησίας. Ο αγώνας τους είναι παγκόσμιος.

Τα κινεζικά δικαστήρια έχουν κατακλυστεί από υποθέσεις πνευματικής ιδιοκτησίας, οι οποίες ξεπερνούν πλέον τις 550.000 ετησίως, καθιστώντας τη χώρα πρωταθλήτρια παγκοσμίως όσον αφορά τις εν λόγω διαφορές. Οι δικαστές πρέπει συχνά να εργάζονται με τον ταχύ ρυθμό μιας υπόθεσης την ημέρα. Η Σαγκάη είναι συνήθως η προτιμώμενη περιοχή, επειδή οι δικαστές της γνωρίζουν καλά τους σχετικούς νόμους. Ωστόσο, οι εταιρείες και οι δικηγόροι βρίσκουν τη διαδικασία στην πόλη βασανιστικά αργή. Μπορεί να χρειαστούν τρεις μήνες απλώς για να εμφανιστεί μια υπόθεση στο πινάκιο ενός δικαστηρίου.

Το πλεονάζον βιομηχανικό δυναμικό της Κίνας έχει τροφοδοτήσει το πρόβλημα, καθώς οι ιδιοκτήτες των αδρανών εργοστασίων αναζητούν τρόπους να τα αξιοποιήσουν. Ο Li Hongjiang της Guantao, μιας δικηγορικής εταιρείας στο Πεκίνο, λέει ότι εκπροσωπεί μια κατασκευάστρια μοτοσικλετών στη νοτιοδυτική πόλη Chongqing στον αγώνα της κατά των εργοστασίων που αντιγράφουν τις μοτοσικλέτες της. Η πόλη είναι κόμβος για την κατασκευή οχημάτων, αλλά έχει πολλά «αραχνιασμένα» εργοστάσια. Μόλις κερδίσει μια υπόθεση εναντίον ενός εργοστασίου, κάποιο άλλο αρχίζει να κατασκευάζει απομιμήσεις, λέει.

Οι αντιγραφείς της Κίνας δεν απειλούν μόνο τους συμπατριώτες τους. Η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα έχει επίσης οδηγήσει σε μια πλημμύρα απομιμητικών προϊόντων στο εξωτερικό, οδηγώντας σε περισσότερες συγκρούσεις με δυτικές εταιρείες των οποίων η πνευματική ιδιοκτησία έχει παραβιαστεί. Στην Αμερική, για παράδειγμα, σύμφωνα με στοιχεία που συνέλεξε η GEN, μια άλλη κινεζική δικηγορική εταιρεία, οι υποθέσεις που σχετίζονται με διπλώματα ευρεσιτεχνίας και αφορούν κινεζικές επιχειρήσεις αυξήθηκαν το 2023 κατά 56%. Πολλές από αυτές επικεντρώθηκαν σε εμπόρους που πωλούν προϊόντα στην αμερικανική Amazon. Ωστόσο, οι υποθέσεις που συνδέονταν με επικοινωνιακό και ηλεκτρονικό εξοπλισμό ήταν επίσης συχνές.

Οι συγκρούσεις αυτές αντανακλούν εν μέρει την έλλειψη εμπειρίας με αυστηρότερες προστασίες πνευματικής ιδιοκτησίας στο εξωτερικό. Συχνά οι κινεζικές εταιρείες εισέρχονται σε μια χώρα χωρίς να διενεργούν αξιολογήσεις  «ελευθερίας λειτουργίας», οι οποίες εξετάζουν αν ένα προϊόν παραβιάζει διπλώματα ευρεσιτεχνίας σε μια νέα αγορά, λέει ο Xia Feng της GEN. Πιο πρόσφατα, ορισμένες έχουν αρχίσει να προσλαμβάνουν ανώτερους εσωτερικούς δικηγόρους με αρμοδιότητα τις διεθνείς διαφορές πνευματικής ιδιοκτησίας – «και πληρώνουν πολύ καλά γι’ αυτές τις θέσεις», προσθέτει ο κ. Xia.

Σε μια ρήξη με το παρελθόν, ωστόσο, είναι όλο και περισσότερο οι κινεζικές εταιρείες που κατηγορούν τους ξένους ανταγωνιστές για κλοπή των ιδεών τους. Η Luckin, μια αλυσίδα καφέ, μήνυσε με επιτυχία μια επιχείρηση στην Ταϊλάνδη, η οποία είχε ανοίξει καφετέριες με το ίδιο όνομα και σχεδόν πανομοιότυπο λογότυπο. Η Trina Solar, μια κινεζική εταιρεία ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μήνυσε την Canadian Solar, ανταγωνίστριά της με έδρα το Οντάριο που κατασκευάζει τα περισσότερα ηλιακά πάνελ στην Κίνα, για παραβιάσεις δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας στην Αμερική. Καθώς οι κινεζικές εταιρείες επιχειρούν στο εξωτερικό, αναμένονται όλο και περισσότερες τέτοιες μάχες.

Πηγή: The Economist