Στην Ευρώπη, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Στους κόλπους της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διακινούνται σενάρια πρόωρων αποχωρήσεων αξιωματούχων, με στόχο – όπως εκτιμάται – να αποτραπεί η επιρροή ενδεχόμενων ευρωσκεπτικιστικών κυβερνήσεων σε κρίσιμους διορισμούς. Ο διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας, Francois Villeroy de Galhau, έχει ανακοινώσει ότι θα αποχωρήσει λίγους μήνες πριν από τις επόμενες προεδρικές εκλογές, στις οποίες οι δημοσκοπήσεις δίνουν προβάδισμα στην ακροδεξιά. Επισήμως, η απόφαση αποδίδεται σε προσωπικούς λόγους, ωστόσο στους πολιτικούς και οικονομικούς κύκλους συζητείται ότι συνδέεται με την πρόθεση διασφάλισης της διαδοχής του υπό την τρέχουσα ηγεσία του Emmanuel Macron.

Παράλληλα, και η πρόεδρος της ΕΚΤ, Christine Lagarde, φέρεται να εξετάζει το ενδεχόμενο πρόωρης αποχώρησης. Αν και έχει δηλώσει πως βασικός της στόχος είναι η ολοκλήρωση της θητείας της, δεν έχει αποκλείσει ρητά ένα διαφορετικό ενδεχόμενο, τροφοδοτώντας σχετική φημολογία.

Στην Ασία, η Τράπεζα της Ιαπωνίας επιμένει στην κατεύθυνση σταδιακής αυστηροποίησης της πολιτικής της, ακόμη και μετά τον διορισμό, από την πρωθυπουργό Sanae Takaichi, δύο μελών στο διοικητικό συμβούλιο που υποστηρίζουν πιο χαλαρή νομισματική γραμμή. Το μήνυμα είναι σαφές: η χάραξη πολιτικής δεν θα υπαγορεύεται από βραχυπρόθεσμες πολιτικές επιδιώξεις.

Το διακύβευμα είναι υψηλό. Με τα επίπεδα δημόσιου χρέους να βρίσκονται κοντά σε ιστορικά ρεκόρ, οι κεντρικοί τραπεζίτες φοβούνται ότι η ανάγκη των κυβερνήσεων για φθηνότερο δανεισμό θα οδηγήσει σε πιέσεις για τεχνητά χαμηλά επιτόκια. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η μάχη κατά του πληθωρισμού – και η αξιοπιστία που οικοδομήθηκε μετά τις πληθωριστικές εκρήξεις της δεκαετίας του 1970 – θα μπορούσε να τεθεί σε κίνδυνο. Τα παραδείγματα της Τουρκία και της Αργεντινή λειτουργούν ως προειδοποιητικές ιστορίες: πολιτικές παρεμβάσεις στη νομισματική πολιτική οδήγησαν σε ραγδαία άνοδο του πληθωρισμού, φυγή επενδυτών και βαθιά διάβρωση της εμπιστοσύνης.

Ωστόσο, η ίδια η στάση άμυνας των κεντρικών τραπεζών ενέχει κινδύνους. Όπως επισημαίνει ο επικεφαλής οικονομολόγος της ING, Carsten Brzeski, οι κεντρικοί τραπεζίτες «σέρνονται στο ρινγκ» της πολιτικής αντιπαράθεσης και πρέπει να βρουν τρόπο να διατηρήσουν αποστάσεις. Την ίδια στιγμή, οι μαζικές αγορές ομολόγων των τελευταίων ετών έχουν φέρει τις νομισματικές αρχές πιο κοντά στη δημοσιονομική πολιτική, θολώνοντας τα όρια αρμοδιοτήτων.

Η εμπλοκή σε ζητήματα όπως η κλιματική πολιτική – ιδίως από την ΕΚΤ και την Τράπεζα της Αγγλίας – άνοιξε επίσης τη συζήτηση περί διεύρυνσης της εντολής τους. Ο καθηγητής πολιτικής οικονομίας στο Πανεπιστήμιο του Groningen, Jakob de Haan, υποστηρίζει ότι οι κεντρικές τράπεζες έχουν κινηθεί σταδιακά πέραν της στενής αποστολής τους, γεγονός που τροφοδοτεί ερωτήματα για τα όρια της ανεξαρτησίας τους.

Το πεδίο της μεγαλύτερης σύγκρουσης ενδέχεται να είναι το δημόσιο χρέος. Οι ΗΠΑ καλούνται φέτος να αναχρηματοδοτήσουν σχεδόν το ένα τρίτο του συνολικού τους χρέους, ύψους 36 τρισ. δολαρίων. Ο τρόπος με τον οποίο η Fed – υπό την καθοδήγηση του διορισμένου από τον Trump Kevin Warsh – θα διαχειριστεί τα επιτόκια και τον ισολογισμό των 6,6 τρισ. δολαρίων θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ ισορροπίας μεταξύ νομισματικής σταθερότητας και δημοσιονομικών αναγκών.

Στην Ευρώπη, η αύξηση των αμυντικών δαπανών προστίθεται στα ήδη υψηλά επίπεδα χρέους χωρών όπως η Ιταλία και η Γαλλία. Ο ηγέτης της γαλλικής ακροδεξιάς, Jordan Bardella, έχει ζητήσει την έναρξη διαλόγου με την ΕΚΤ για τη χρηματοδότηση του δημόσιου χρέους, αναδεικνύοντας την ένταση μεταξύ πολιτικής βούλησης και νομισματικής ορθοδοξίας.

Τελικά, οι αγορές ενδέχεται να αποτελέσουν τον ύστατο κριτή. Οι κεντρικές τράπεζες μπορούν να επηρεάσουν τις αποδόσεις των ομολόγων, αλλά δεν μπορούν να αποτρέψουν μια μαζική έξοδο κεφαλαίων, η οποία θα αποδυναμώσει τα νομίσματα και θα αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό. Η εμπειρία της Ιαπωνίας είναι ενδεικτική: η έντονη υποχώρηση του γεν λειτούργησε ως σαφές μήνυμα προς την κυβέρνηση για το πόσο βίαια μπορούν να αντιδράσουν οι αγορές όταν αμφισβητείται η πορεία σύσφιξης της νομισματικής πολιτικής. Όπως σημείωσε ο πρώην αξιωματούχος της Τράπεζας της Ιαπωνίας, Makoto Sakurai, οι ίδιες οι αγορές κατέληξαν να λειτουργούν ως ασπίδα για την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας.

Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου χρέους, πολιτικής πόλωσης και μεταβλητότητας, η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών δεν αποτελεί πλέον αυτονόητη σταθερά, αλλά διαρκές πεδίο δοκιμασίας.