Κοινωνική μίσθωση με φορολογικά κίνητρα

Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι η δημιουργία προγραμμάτων κοινωνικής μίσθωσης, μέσω των οποίων κατάλληλες κατοικίες θα διατίθενται σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες με προκαθορισμένο ενοίκιο, χαμηλότερο από το αντίστοιχο της αγοράς για ακίνητα ανάλογων χαρακτηριστικών.

Στα προγράμματα μπορούν να συμμετέχουν δήμοι, περιφέρειες, νομικά πρόσωπα, Αναπτυξιακοί Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης και μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί. Οι φορείς θα μπορούν είτε να διαθέτουν δικά τους ακίνητα είτε να μισθώνουν κατοικίες και στη συνέχεια να τις υπεκμισθώνουν στους δικαιούχους.

Το βασικό οικονομικό κίνητρο είναι η απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για τα έσοδα που προκύπτουν από τις συγκεκριμένες μισθώσεις. Η απαλλαγή προβλέπεται να ισχύει από το φορολογικό έτος 2026 και για όσο διάστημα τα ακίνητα παραμένουν ενταγμένα στα σχετικά προγράμματα.

Στο ίδιο πλαίσιο μπορούν να ενταχθούν και κατοικίες που αξιοποιούνται μέσω δράσεων οι οποίες χρηματοδοτούνται, συγχρηματοδοτούνται ή επιδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους για τη στέγαση ευάλωτων ομάδων.

Οι δικαιούχοι θα επιλέγονται με κοινωνικά κριτήρια, όπως το εισόδημα, η περιουσιακή και οικογενειακή κατάσταση και η ηλικία των παιδιών. Τα ακριβή όρια και οι προϋποθέσεις ένταξης θα καθοριστούν με υπουργικές αποφάσεις.

«Κατασκευάζω – Νοικιάζω»: Κίνητρα στον ιδιωτικό τομέα

Ο δεύτερος πυλώνας αφορά το πρόγραμμα «Κατασκευάζω – Νοικιάζω», το οποίο απευθύνεται σε νομικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στις κατασκευές ή στη διαχείριση ακινήτων.

Οι επιχειρήσεις θα μπορούν είτε να ανεγείρουν νέες κατοικίες είτε να μετατρέπουν κτίρια άλλης χρήσης σε κατοικίες. Βασική προϋπόθεση είναι τα ακίνητα να διατεθούν αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση, διάρκειας τουλάχιστον δέκα ετών.

Το ενοίκιο δεν θα καθορίζεται ελεύθερα από τις επιχειρήσεις, αλλά θα προσδιορίζεται με κυβερνητική απόφαση. Ως αντάλλαγμα για τη μακροχρόνια δέσμευση των ακινήτων προβλέπεται απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για τα έσοδα από τις συγκεκριμένες μισθώσεις.

Με αυτόν τον τρόπο, το κράτος επιχειρεί να δημιουργήσει ένα οικονομικό κίνητρο ώστε ιδιωτικά κεφάλαια να κατευθυνθούν στην κατασκευή νέων κατοικιών ή στη μετατροπή υφιστάμενων κτιρίων, χωρίς τα ακίνητα να καταλήγουν στη βραχυχρόνια μίσθωση ή στην ελεύθερη αγορά ενοικίων.

Οι λεπτομέρειες θα καθοριστούν με κοινή υπουργική απόφαση και θα αφορούν, μεταξύ άλλων, τις επιχειρήσεις που θα μπορούν να συμμετέχουν, τις συμβατικές σχέσεις με τους μισθωτές, τον τρόπο προσδιορισμού του ενοικίου και τις υποχρεώσεις συντήρησης και διαχείρισης των ακινήτων.

Κοινωνικές κατοικίες σε ανενεργά στρατόπεδα

Ο τρίτος πυλώνας αφορά την αξιοποίηση ακινήτων του Ταμείου Ακινήτων Εθνικής Άμυνας για την ανάπτυξη νέων κοινωνικών κατοικιών.

Η πρώτη φάση περιλαμβάνει τρία ανενεργά στρατόπεδα:

το «Παπαστάθη» στις Αχαρνές,

το «Ζιάκα» στον Δήμο Κορδελιού – Ευόσμου,

το «Μανουσογιαννάκη» στην Πάτρα.

Τα ακίνητα θα παραχωρηθούν μακροχρόνια στο υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας θα αναλάβει τις μελέτες, τους διαγωνισμούς και την επίβλεψη των έργων, ενώ για τις αρχιτεκτονικές μελέτες θα απαιτείται και η σύμφωνη γνώμη του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.

Η πρώτη φάση θα χρηματοδοτηθεί από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το οικονομικό σκέλος της παραχώρησης. Προβλέπεται συνολικό αντάλλαγμα 70 εκατ. ευρώ προς το Ταμείο Ακινήτων Εθνικής Άμυνας, το οποίο θα προέλθει από αδιάθετες πιστώσεις του προγράμματος «Σπίτι Μου».

Το ποσό θα καταβληθεί σε τρεις δόσεις έως το τέλος του 2030. Η πρώτη δόση, ύψους 25 εκατ. ευρώ, προβλέπεται κατά την υπογραφή της προγραμματικής σύμβασης, ενώ οι δύο επόμενες θα καθοριστούν στη συνέχεια.

Το στοίχημα είναι η αύξηση της προσφοράς

Το βασικό χαρακτηριστικό του κυβερνητικού σχεδιασμού είναι ότι δεν περιορίζεται σε επιδότηση της ζήτησης. Επιχειρεί να αυξήσει και την ίδια την προσφορά κατοικιών.

Αυτό είναι κρίσιμο για την αγορά, καθώς η στεγαστική πίεση δεν συνδέεται μόνο με το ύψος των εισοδημάτων, αλλά και με την περιορισμένη διαθεσιμότητα κατοικιών σε προσιτές τιμές.

Η κοινωνική μίσθωση επιχειρεί να ενεργοποιήσει υφιστάμενα ακίνητα, το «Κατασκευάζω – Νοικιάζω» να κινητοποιήσει ιδιωτικές επενδύσεις και η αξιοποίηση των στρατοπέδων να δημιουργήσει νέο δημόσιο απόθεμα κατοικιών.

Παράλληλα, τα έσοδα από τα μισθώματα και τις κοινόχρηστες δαπάνες των κοινωνικών κατοικιών θα κατευθύνονται στη λειτουργία, τη συντήρηση και την ανακαίνισή τους.

Το μεγάλο στοίχημα πλέον είναι η ταχύτητα υλοποίησης. Η επιτυχία του σχεδίου δεν θα κριθεί μόνο από το θεσμικό πλαίσιο και τις φορολογικές απαλλαγές, αλλά από το πόσες κατοικίες θα καταφέρουν τελικά να περάσουν από τον σχεδιασμό στην πραγματική αγορά και, κυρίως, από το πόσο χαμηλότερα θα είναι τα ενοίκια σε σχέση με τις σημερινές τιμές της αγοράς.