Πώληση crypto με κέρδος: Πώς υπολογίζεται η επιβάρυνση

Ας υποθέσουμε ότι ένας επενδυτής έχει αγοράσει κρυπτονομίσματα αξίας 5.000 ευρώ και στη συνέχεια τα πουλά έναντι 8.000 ευρώ. Το κέρδος του ανέρχεται σε 3.000 ευρώ και, με την εφαρμογή συντελεστή 10%, ο φόρος διαμορφώνεται σε 300 ευρώ, εφόσον δεν υπάρχουν έξοδα συναλλαγών, άλλες πράξεις ή ζημιές που επηρεάζουν τον υπολογισμό.

Εάν ο επενδυτής χρησιμοποιήσει στη συνέχεια ολόκληρο το ποσό των 8.000 ευρώ για να αγοράσει ένα μεταχειρισμένο αυτοκίνητο, θα πρέπει να διαθέτει επιπλέον χρήματα για να καλύψει τον φόρο όταν αυτός καταστεί πληρωτέος.

Η αγορά του αυτοκινήτου δεν συνεπάγεται δεύτερη φορολόγηση της ίδιας υπεραξίας. Η φορολογική υποχρέωση γεννάται από την πώληση των κρυπτονομισμάτων με κέρδος, ανεξάρτητα από το αν τα χρήματα θα παραμείνουν στον λογαριασμό του επενδυτή ή θα χρησιμοποιηθούν για κάποια αγορά.

Απευθείας πληρωμές με crypto: Φόρος χωρίς είσπραξη ευρώ

Διαφορετική ως προς τον τρόπο πληρωμής, αλλά αντίστοιχη ως προς τη φορολογική λογική, είναι η περίπτωση όπου ο κάτοχος χρησιμοποιεί τα κρυπτονομίσματά του για να εξοφλήσει μια αγορά.

Ορισμένες επιχειρήσεις και διαδικτυακές πλατφόρμες προσφέρουν αυτή τη δυνατότητα μέσω εξειδικευμένων παρόχων πληρωμών. Για παράδειγμα, η Alternative Airlines υποστηρίζει την πληρωμή αεροπορικών εισιτηρίων με επιλεγμένα κρυπτονομίσματα μέσω συνεργαζόμενων υπηρεσιών, όπου η συγκεκριμένη επιλογή είναι διαθέσιμη. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η αεροπορική εταιρεία εισπράττει απευθείας κρυπτονομίσματα.

Συνήθως, ο πελάτης επιλέγει το συγκεκριμένο μέσο πληρωμής κατά την ολοκλήρωση της παραγγελίας. Το σύστημα εμφανίζει το ποσό που απαιτείται, τη διεύθυνση αποστολής ή τον αντίστοιχο κωδικό QR και τις οδηγίες για την επιβεβαίωση της συναλλαγής. Η δυνατότητα εξαρτάται από τον πάροχο, τη χώρα, την επιχείρηση και το κρυπτονόμισμα που υποστηρίζεται.

Σε αρκετές περιπτώσεις, ο έμπορος δεν διατηρεί τα crypto, αλλά λαμβάνει το αντίστοιχο ποσό σε συμβατικό νόμισμα μέσω του παρόχου πληρωμών. Για παράδειγμα, στους ευρωπαϊκούς όρους της BitPay B.V. προβλέπεται η παραλαβή κρυπτονομισμάτων για λογαριασμό του εμπόρου, η μετατροπή τους και η απόδοση του αντίστοιχου ποσού σε συμβατικό νόμισμα.

Για τον αγοραστή, ωστόσο, η χρήση των κρυπτονομισμάτων αποτελεί διάθεση περιουσιακού στοιχείου και μπορεί να οδηγήσει σε πραγματοποίηση υπεραξίας.

Εάν κάποιος εξοφλήσει μια κράτηση αξίας 800 ευρώ με κρυπτονομίσματα που είχε αποκτήσει έναντι 200 ευρώ, η διαφορά των 600 ευρώ αποτελεί την υπεραξία της συναλλαγής. Με συντελεστή 10%, ο φόρος ανέρχεται σε 60 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχουν άλλες επιβαρύνσεις ή συμψηφισμοί που μεταβάλλουν το αποτέλεσμα.

Τι ισχύει για τις κάρτες που συνδέονται με κρυπτονομίσματα

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις κάρτες πληρωμών που συνδέονται με λογαριασμούς ή υπηρεσίες crypto. Τα προϊόντα αυτά δεν λειτουργούν όλα με τον ίδιο τρόπο, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις η μετατροπή των κρυπτονομισμάτων σε ευρώ πραγματοποιείται πριν από την αγορά.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν ορισμένα προϊόντα της Crypto.com στην ευρωπαϊκή αγορά, τα οποία επιτρέπουν τη χρηματοδότηση κάρτας με χρήση κρυπτονομισμάτων. Ο καταναλωτής μπορεί να πληρώνει στο κατάστημα με την κάρτα του, χωρίς ο έμπορος να χρειάζεται να δέχεται απευθείας Bitcoin ή άλλα ψηφιακά νομίσματα.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι το πότε πραγματοποιείται η διάθεση ή η μετατροπή των crypto. Εάν αυτά έχουν ήδη μετατραπεί σε ευρώ κατά τη φόρτιση της κάρτας, η μεταγενέστερη πληρωμή με το διαθέσιμο ευρωπαϊκό νόμισμα δεν αποτελεί δεύτερη μεταβίβαση των ίδιων κρυπτονομισμάτων. Για τον λόγο αυτό, η φορολογική μεταχείριση πρέπει να εξετάζεται με βάση τον ακριβή μηχανισμό λειτουργίας κάθε υπηρεσίας.

Ποια κέρδη απαλλάσσονται από τον φόρο

Το νέο πλαίσιο δεν προβλέπει φορολόγηση της απλής κατοχής κρυπτονομισμάτων ούτε επιβάλλει φόρο μόνο και μόνο επειδή η αγοραία αξία τους αυξήθηκε όσο παρέμεναν στο πορτοφόλι του επενδυτή. Η επιβάρυνση αφορά την υπεραξία που πραγματοποιείται κατά τη μεταβίβασή τους.

Προβλέπεται απαλλαγή όταν το συνολικό καθαρό κέρδος του φορολογικού έτους, μετά τους προβλεπόμενους συμψηφισμούς, δεν υπερβαίνει τα 500 ευρώ. Το όριο αφορά το σύνολο των συναλλαγών μέσα στο έτος και όχι κάθε πώληση ή πληρωμή ξεχωριστά.

Αυτό σημαίνει ότι, εάν το καθαρό ετήσιο κέρδος διαμορφωθεί σε 600 ευρώ, η απαλλαγή δεν εφαρμόζεται και ο φόρος υπολογίζεται στο σύνολο των 600 ευρώ, δηλαδή ανέρχεται σε 60 ευρώ. Δεν φορολογείται μόνο το τμήμα που υπερβαίνει το όριο των 500 ευρώ.

Η τεκμηρίωση της τιμής αγοράς καθορίζει τον φόρο

Καθοριστικό ρόλο στον υπολογισμό της υπεραξίας παίζουν τα στοιχεία που αποδεικνύουν το αρχικό κόστος απόκτησης των κρυπτονομισμάτων. Η τιμή αγοράς και η αξία κατά τη μεταβίβαση θα πρέπει να τεκμηριώνονται με παραστατικά από παρόχους ή άλλους ενδιάμεσους, καθώς και με στοιχεία που μπορούν να αντληθούν από το κατανεμημένο καθολικό στο οποίο καταγράφονται οι συναλλαγές.

Εάν δεν είναι δυνατό να προσδιοριστεί η τιμή κτήσης, αυτή θεωρείται μηδενική για τον υπολογισμό της υπεραξίας. Η συνέπεια μπορεί να είναι σημαντική για τον φορολογούμενο.

Στο προηγούμενο παράδειγμα, εάν ο επενδυτής που πούλησε κρυπτονομίσματα έναντι 8.000 ευρώ δεν μπορεί να αποδείξει ότι τα είχε αγοράσει με 5.000 ευρώ, η φορολογητέα υπεραξία μπορεί να υπολογιστεί στο σύνολο των 8.000 ευρώ. Με συντελεστή 10%, ο φόρος διαμορφώνεται σε 800 ευρώ αντί για 300 ευρώ.

Για διαδοχικές αγορές του ίδιου κρυπτοστοιχείου προβλέπεται η χρήση μέσης τιμής κτήσης, ενώ στον υπολογισμό λαμβάνονται υπόψη και οι άμεσα συνδεόμενες δαπάνες, σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες. Οι λεπτομέρειες για την τεκμηρίωση και τη διαφύλαξη των στοιχείων αναμένεται να εξειδικευτούν με απόφαση της ΑΑΔΕ.

Μεταφορά ζημιών στην επόμενη πενταετία

Το πλαίσιο προβλέπει επίσης τη δυνατότητα μεταφοράς ζημιών από συναλλαγές κρυπτοστοιχείων, εφόσον υπερβαίνουν τα 500 ευρώ ανά φορολογικό έτος. Οι ζημιές αυτές μπορούν να μεταφερθούν στα επόμενα πέντε έτη και να συμψηφιστούν αποκλειστικά με μελλοντικά κέρδη από τη μεταβίβαση κρυπτονομισμάτων.

Δεν προβλέπεται, αντίθετα, να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση άλλων κατηγοριών εισοδήματος, όπως οι μισθοί ή οι συντάξεις.

Τα crypto θα υπολογίζονται και στα τεκμήρια απόκτησης περιουσίας

Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά την αγορά κρυπτονομισμάτων, η οποία εντάσσεται στις δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων που λαμβάνονται υπόψη για τα τεκμήρια.

Κατά συνέπεια, το ποσό που δαπανάται για την αγορά crypto θα πρέπει να καλύπτεται με τα νόμιμα μέσα που προβλέπει η φορολογική νομοθεσία. Η υποχρέωση αυτή δεν εξαρτάται από το αν η επένδυση θα αποφέρει τελικά κέρδος ή θα οδηγήσει σε ζημιά.

Η φορολογική αντιμετώπιση των συναλλαγών και η κάλυψη των τεκμηρίων αποτελούν, επομένως, δύο διακριτά ζητήματα που χρειάζεται να εξετάζονται ξεχωριστά.

Φορολόγηση αποδόσεων από staking και δανεισμό crypto

Διαφορετικοί κανόνες προβλέπονται για τα έσοδα που προκύπτουν από δραστηριότητες όπως ο δανεισμός κρυπτονομισμάτων, η παροχή ρευστότητας και το staking, δηλαδή η δέσμευση κρυπτοστοιχείων για τη συμμετοχή στην επικύρωση συναλλαγών ενός δικτύου.

Οι συγκεκριμένες αποδόσεις αντιμετωπίζονται ως τόκοι και υπάγονται στον αντίστοιχο φορολογικό συντελεστή 15%. Όταν η αμοιβή καταβάλλεται σε κρυπτονομίσματα, λαμβάνεται υπόψη η αξία τους σε ευρώ κατά τον χρόνο της συναλλαγής.

Παράλληλα, προβλέπονται κανόνες αποτίμησης όταν κρυπτοστοιχεία παρέχονται ως παροχές σε είδος σε εργαζομένους, εταίρους ή μετόχους.

Πότε οι συναλλαγές δεν θεωρούνται αυτομάτως επιχειρηματική δραστηριότητα

Το νέο πλαίσιο εξαιρεί τα κρυπτοστοιχεία από τον αριθμητικό κανόνα σύμφωνα με τον οποίο η διενέργεια τριών ομοειδών συναλλαγών μέσα σε διάστημα έξι μηνών μπορεί να θεωρηθεί ένδειξη συστηματικής δραστηριότητας.

Με άλλα λόγια, ο συγκεκριμένος κανόνας δεν θα αρκεί από μόνος του για να χαρακτηριστούν οι συναλλαγές ενός ιδιώτη ως επιχειρηματική δραστηριότητα. Η φορολογική αξιολόγηση θα πρέπει να γίνεται με βάση τις ειδικές διατάξεις που διέπουν τα κρυπτονομίσματα.

Ρύθμιση για παλαιότερες υπεραξίες και κάλυψη τεκμηρίων

Για παλαιότερες υπεραξίες και τα προβλεπόμενα σχετικά εισοδήματα θεσπίζεται διαδικασία οικειοθελούς δήλωσης, με προθεσμία δώδεκα μηνών από την έναρξη ισχύος της σχετικής διάταξης.

Ο φόρος θα πρέπει να καταβάλλεται εντός 60 ημερών από την υποβολή της δήλωσης. Εφόσον πληρωθεί εμπρόθεσμα, προβλέπεται να μην επιβάλλονται πρόστιμα ή τόκοι για την προηγούμενη μη δήλωση των συγκεκριμένων ποσών.

Η ρύθμιση έχει ιδιαίτερη σημασία για την κάλυψη τεκμηρίων. Ωστόσο, δεν αναγνωρίζεται αυτομάτως ολόκληρο το ποσό που εισπράχθηκε από την πώληση των κρυπτονομισμάτων. Για τον συγκεκριμένο σκοπό λαμβάνονται υπόψη η δηλωμένη υπεραξία και τα εισοδήματα που υπάγονται στη ρύθμιση, ενώ το τμήμα του τιμήματος που αντιστοιχεί στο αρχικό κόστος αγοράς δεν αναγνωρίζεται μέσω της συγκεκριμένης διάταξης.

Εάν, για παράδειγμα, κάποιος εισπράξει 50.000 ευρώ από την πώληση crypto που είχε αποκτήσει με 20.000 ευρώ, η υπεραξία ανέρχεται σε 30.000 ευρώ. Αυτό είναι το ποσό που αναγνωρίζεται στο πλαίσιο της συγκεκριμένης ρύθμισης για την κάλυψη τεκμηρίων και όχι το σύνολο των 50.000 ευρώ.

Η καταβολή του φόρου δεν ισοδυναμεί με νομιμοποίηση της προέλευσης του αρχικού κεφαλαίου ούτε αποκλείει ενδεχόμενο φορολογικό έλεγχο.

Κληρονομιές, δωρεές και γονικές παροχές

Ειδικές προβλέψεις υπάρχουν και για τη μεταβίβαση κρυπτοστοιχείων μέσω κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής. Τα crypto αντιμετωπίζονται ως ασώματη κινητή περιουσία που βρίσκεται στην αλλοδαπή.

Για την αποτίμησή τους λαμβάνεται υπόψη η αξία τους σε ευρώ κατά την προηγούμενη ημέρα από τη γένεση της φορολογικής υποχρέωσης, με βάση στοιχεία από αναγνωρισμένες πλατφόρμες. Οι σχετικές διατάξεις προβλέπεται να εφαρμοστούν για φορολογικές υποχρεώσεις που γεννώνται από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Παράλληλα, οι πωλήσεις κρυπτοστοιχείων εξαιρούνται από το Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής από την 1η Δεκεμβρίου 2024, ενώ προβλέπεται απαλλαγή από χαρτόσημο για πωλήσεις που πραγματοποιήθηκαν έως τις 30 Νοεμβρίου 2024.

Το νομοθετικό πλαίσιο περιλαμβάνει, επιπλέον, μέτρα αντιμετώπισης παράνομων δραστηριοτήτων, όπως η δημοσίευση προειδοποιήσεων, ο αποκλεισμός πρόσβασης από την Ελλάδα και παρεμβάσεις σε παράνομο περιεχόμενο, εφαρμογές και διαδικτυακούς λογαριασμούς.

Τι πρέπει να προσέχουν οι κάτοχοι κρυπτονομισμάτων

Η νέα φορολογική αντιμετώπιση καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την τήρηση πλήρους αρχείου συναλλαγών. Οι επενδυτές χρειάζεται να μπορούν να αποδεικνύουν το κόστος απόκτησης, την αξία κατά τη διάθεση, τα σχετικά έξοδα και τις ζημιές που ενδεχομένως δικαιούνται να συμψηφίσουν.

Το γεγονός ότι μια αγορά πραγματοποιείται απευθείας με crypto και όχι με ευρώ δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει φορολογικό αποτέλεσμα. Αντίστοιχα, η μετατροπή κρυπτονομισμάτων σε ευρώ μέσω κάρτας ή παρόχου πληρωμών χρειάζεται να εξετάζεται με βάση το πότε και με ποιον τρόπο πραγματοποιήθηκε η διάθεση.

Το τελικό ποσό που μπορεί να χρησιμοποιήσει κάποιος για μια αγορά, η υπεραξία που υπόκειται σε φόρο και το ποσό που αναγνωρίζεται για την κάλυψη τεκμηρίων δεν είναι απαραίτητα τα ίδια. Για τους κατόχους crypto, η ακριβής καταγραφή των συναλλαγών και η κατανόηση των επιμέρους φορολογικών κανόνων αποκτούν, συνεπώς, αυξημένη σημασία.