Η νέα αυτή διαδικασία δεν αντιμετωπίζεται ως ακόμη μία απλή δήλωση. Στην πράξη, αποτελεί το πρώτο ολοκληρωμένο εργαλείο με το οποίο το Δημόσιο θα αποκτήσει διαρκή και συνολική εικόνα για το κτιριακό και γηπεδικό απόθεμα της χώρας. Μέσα από αυτό θα καταστεί δυνατός ο σχεδιασμός πολιτικών που αφορούν τη φορολογία, τη στεγαστική στρατηγική και την αναπτυξιακή αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας, ενώ δεν αποκλείεται να εντοπιστούν και περιουσιακά στοιχεία που έως σήμερα δεν είχαν δηλωθεί πουθενά.

Με την έναρξη λειτουργίας της πλατφόρμας, περισσότεροι από 7,1 εκατομμύρια ιδιοκτήτες, τόσο φυσικά όσο και νομικά πρόσωπα, θα μπορούν να συνδεθούν με τους κωδικούς τους στο myAADE και να δουν συγκεντρωμένα όλα τα ακίνητά τους. Για κάθε ακίνητο θα εμφανίζονται παράλληλα διαφορετικές καρτέλες με στοιχεία από την εφορία, το Κτηματολόγιο και άλλες πηγές πληροφόρησης που αξιοποιεί η ΑΑΔΕ.

Στην πρώτη καρτέλα θα παρουσιάζονται τα φορολογικά δεδομένα, όπως ο Αριθμός Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ), η επιφάνεια, η χρήση και η κατάσταση ηλεκτροδότησης. Σε άλλη καρτέλα θα εμφανίζεται η καταγραφή από το Κτηματολόγιο, με στοιχεία όπως ο ΚΑΕΚ, το εμβαδόν και τα καταγεγραμμένα δικαιώματα. Παράλληλα, θα υπάρχουν και πληροφορίες που προέρχονται από άλλους δημόσιους φορείς, με το σύστημα να εμπλουτίζεται σταδιακά όσο προχωρά η διασύνδεση περισσότερων βάσεων.

Βασικό στοιχείο της διαδικασίας θα είναι η αντιστοίχιση του ΑΤΑΚ με τον ΚΑΕΚ, ώστε κάθε ακίνητο να αποκτήσει σαφή και κοινή ταυτότητα σε όλα τα συστήματα. Εκεί όπου θα εντοπίζονται ασυμφωνίες, η πλατφόρμα θα τις επισημαίνει και ο ιδιοκτήτης θα καλείται να δηλώσει ποια στοιχεία είναι τα ορθά και να προχωρήσει στις απαιτούμενες διορθώσεις.

Ο έλεγχος που θα ζητηθεί από τους πολίτες δεν θα περιορίζεται μόνο στην ταυτοποίηση. Για κάθε ακίνητο θα πρέπει να επιβεβαιωθούν η διεύθυνση, το είδος και το ποσοστό του εμπράγματου δικαιώματος — αν δηλαδή πρόκειται για πλήρη κυριότητα, ψιλή κυριότητα ή επικαρπία — καθώς και βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά, όπως η κατηγορία και η επιφάνειά του. Ιδιαίτερη σημασία θα δοθεί στα τετραγωνικά μέτρα, καθώς αναμένεται να αναδειχθούν πολλές αποκλίσεις ανάμεσα σε όσα έχουν δηλωθεί σε Ε9, Κτηματολόγιο, δηλώσεις τακτοποίησης, δήμους ή άλλες διαδικασίες.

Εξίσου κρίσιμη θεωρείται και η αποτύπωση της πραγματικής χρήσης του ακινήτου. Οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να δηλώσουν με ακρίβεια αν πρόκειται για ιδιοκατοίκηση, μακροχρόνια ή βραχυχρόνια μίσθωση, κενό ακίνητο, δωρεάν παραχώρηση, επαγγελματικό χώρο, αγροτική έκταση ή άλλη χρήση, επιλέγοντας μέσα από δεκάδες διαθέσιμες κατηγορίες. Σε περίπτωση που το ακίνητο είναι μισθωμένο, θα πρέπει να συμπληρωθούν και τα στοιχεία του μισθωτή, το ύψος του μισθώματος, η διάρκεια και το είδος της σύμβασης, με τις τυχόν αποκλίσεις από τα φορολογικά δεδομένα να επισημαίνονται αυτόματα.

Το οικονομικό επιτελείο αναγνωρίζει ήδη ότι η σύγκριση τόσων διαφορετικών και συχνά παλαιών βάσεων δεδομένων θα αποκαλύψει πολλές ασυμφωνίες. Αυτό όμως δεν σημαίνει αυτομάτως ότι πρόκειται για αδήλωτη περιουσία ή για παράβαση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι αποκλίσεις αυτές αποδίδονται στο γεγονός ότι επί δεκαετίες τα επιμέρους συστήματα λειτουργούσαν αποσπασματικά, χωρίς ενιαία δομή και χωρίς ουσιαστική ψηφιακή επικοινωνία μεταξύ τους. Για τον λόγο αυτό, το ΜΙΔΑ παρουσιάζεται και ως ευκαιρία συνολικής τακτοποίησης λαθών και ανακολουθιών που έχουν συσσωρευτεί με τα χρόνια.

Ιδιαίτερη δυσκολία αναμένεται να εμφανιστεί στις αγροτικές εκτάσεις, όπου σε αρκετές περιοχές της χώρας είναι διαδεδομένες οι άτυπες παραχωρήσεις, οι προφορικές συμφωνίες ή οι ανεπίσημες ανταλλαγές χωρίς σαφείς τίτλους και πλήρη καταγραφή. Η ένταξη αυτών των ακινήτων στο ΜΙΔΑ αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς στο εξής τα σχετικά στοιχεία θα συνδέονται και με τον υπολογισμό αγροτικών ενισχύσεων, αλλά και με τον σχεδιασμό των νέων ψηφιακών εργαλείων που θα αφορούν τον πρωτογενή τομέα.

Σε ό,τι αφορά τα χρονικά περιθώρια, το υπουργείο έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα δοθεί επαρκής χρόνος στους ιδιοκτήτες ώστε να ελέγξουν και να διορθώσουν τα δεδομένα τους, χωρίς η νέα διαδικασία να εξελιχθεί σε ακόμη μία πιεστική γραφειοκρατική υποχρέωση. Μετά την επίσημη ενεργοποίηση του συστήματος, θα αποσταλούν σχετικές ειδοποιήσεις και θα προβλεφθεί εύλογη προθεσμία συμμόρφωσης, η οποία ενδεχομένως να παραταθεί αν αυτό κριθεί απαραίτητο.

Υπάρχει όμως μία εξαίρεση με πιο άμεση εφαρμογή: από τον Απρίλιο και μετά, κάθε νέα μίσθωση ακινήτου ή αγροτεμαχίου θα πρέπει να δηλώνεται υποχρεωτικά στο ΜΙΔΑ με πλήρη στοιχεία. Το ίδιο θα ισχύει και για κάθε μεταβολή στη χρήση ενός ακινήτου, όπως η μετάβαση σε ιδιοκατοίκηση, η κένωση ή η δωρεάν παραχώρησή του.

Τα δεδομένα που θα συγκεντρωθούν δεν θα παραμείνουν στατικά. Το ΜΙΔΑ θα λειτουργεί ως δυναμικό μητρώο, το οποίο θα ενημερώνεται διαρκώς και θα αξιοποιείται σε πολλαπλά επίπεδα: για τον εντοπισμό αδήλωτων εισοδημάτων από ενοίκια, για την αυτόματη προσυμπλήρωση φορολογικών δηλώσεων, για τον εντοπισμό κενών ή ανενεργών ακινήτων, αλλά και για τον σχεδιασμό φορολογικών και στεγαστικών πολιτικών.

Για τους ιδιοκτήτες που έχουν διατηρήσει σωστή και συνεπή εικόνα των περιουσιακών τους στοιχείων, το νέο σύστημα μπορεί να αποτελέσει έναν τρόπο οριστικής τακτοποίησης εκκρεμοτήτων και σφαλμάτων του παρελθόντος. Για όσους όμως αγνοήσουν τη διαδικασία και δεν ανταποκριθούν στις διορθώσεις που θα ζητηθούν, είναι σαφές ότι στο επόμενο στάδιο οι διοικητικές και φορολογικές συνέπειες θα είναι δύσκολο να αποφευχθούν.