Τι είναι ο Κάθετος Διάδρομος

Ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί ένα σύστημα διασυνδεδεμένων δικτύων μεταφοράς φυσικού αερίου που εκτείνεται από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Στόχος του είναι η μεταφορά ποσοτήτων LNG που εισάγονται μέσω ελληνικών υποδομών προς τις αγορές της Ανατολικής Ευρώπης.

Το έργο βρίσκεται στο επίκεντρο της αμερικανικής στρατηγικής για την προώθηση του LNG των ΗΠΑ στην Ευρώπη, ιδιαίτερα ενόψει της σταδιακής απεξάρτησης της Ε.Ε. από το ρωσικό φυσικό αέριο έως το τέλος του 2027.

Η Ελλάδα φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως «νότια πύλη» εισόδου αμερικανικού LNG προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη.

Οι ελληνικές εταιρείες στο τραπέζι

Στην αποστολή συμμετέχουν:

ΔΕΣΦΑ

AKTOR

ΔΕΠΑ Εμπορίας

Metlen Energy & Metals

Όμιλος Κοπελούζου

ΔΕΗ

ONEX

ATLANTIC: Νέες συμφωνίες LNG

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η εταιρεία ATLANTIC (σύμπραξη AKTOR – ΔΕΠΑ Εμπορίας), η οποία έχει ήδη ανακοινώσει συμφωνία προμήθειας φυσικού αερίου προς την ουκρανική Naftogaz.

Στο περιθώριο της συνόδου αναμένεται δημοπρασία για την είσοδο αμερικανικού LNG στον Κάθετο Διάδρομο, ενώ πληροφορίες αναφέρουν ότι προετοιμάζεται νέο deal για μακροχρόνια διάθεση ποσοτήτων στην Ανατολική Ευρώπη.

Υποδομές-κλειδιά: Ρεβυθούσα και Αλεξανδρούπολη

Καθοριστικό ρόλο παίζει ο ΔΕΣΦΑ, ο οποίος:

Ελέγχει το 100% του τερματικού σταθμού LNG στη Ρεβυθούσα

Διαθέτει ποσοστό 20% στο FSRU Αλεξανδρούπολης

Το FSRU Αλεξανδρούπολης ανήκει στη Gastrade, όπου συμμετέχει και ο Όμιλος Κοπελούζου. Ο όμιλος διεκδικεί στήριξη των ΗΠΑ και για την ανάπτυξη δεύτερης πλωτής μονάδας, του FSRU Θράκης.

Metlen: Στόχος νέο μακροπρόθεσμο deal

Η Metlen Energy & Metals, με σημαντική εμπειρία στην εμπορία LNG, ήταν η πρώτη που εισήγαγε αμερικανικό LNG στη Βουλγαρία μέσω Αλεξανδρούπολης.

Σύμφωνα με πληροφορίες, επιδιώκει νέο μακροπρόθεσμο συμβόλαιο προμήθειας, με διάθεση ποσοτήτων στη Βαλκανική αγορά.

ΔΕΗ: LNG και data centers

Η ΔΕΗ εξετάζει δυνατότητες προμήθειας αμερικανικού LNG. Παράλληλα, η παρουσία της στις ΗΠΑ συνδέεται και με επαφές με Αμερικανούς hyperscalers για την ανάπτυξη data centers στη Δυτική Μακεδονία, στο πλαίσιο του μετασχηματισμού της περιοχής μετά την απολιγνιτοποίηση.

ONEX: Ναυπηγεία και αμερικανικός παράγοντας

Η ONEX, που ελέγχει τα ναυπηγεία Ελευσίνας, συμμετέχει επίσης στην αποστολή. Ο αμερικανικός παράγοντας έχει ήδη δείξει ενδιαφέρον για τη χρηματοδότηση και ανάπτυξη των ναυπηγικών υποδομών, ακόμη και για τη διεκδίκηση του λιμανιού της Ελευσίνας.

Η γεωπολιτική διάσταση

Ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι απλώς ένα ενεργειακό έργο. Αποτελεί εργαλείο γεωοικονομικής στρατηγικής:

Ενισχύει τη διαφοροποίηση πηγών εφοδιασμού της Ευρώπης

Περιορίζει την επιρροή της Ρωσίας στην Ανατολική Ευρώπη

Αναβαθμίζει τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου

Η σύνοδος της Ουάσιγκτον αποτυπώνει την πρόθεση των ΗΠΑ να επιταχύνουν την ενεργοποίηση του διαδρόμου και να άρουν τεχνικά και ρυθμιστικά εμπόδια που καθυστερούν την πλήρη λειτουργία του.

Η μίνι υπουργική σύνοδος για τον Κάθετο Διάδρομο επιβεβαιώνει ότι η ενεργειακή ασφάλεια και το αμερικανικό LNG βρίσκονται στο επίκεντρο της νέας ευρωατλαντικής στρατηγικής.

Για την Ελλάδα, το διακύβευμα είναι διπλό:
να παγιώσει τον ρόλο της ως βασική πύλη εισόδου LNG προς την Ευρώπη και ταυτόχρονα να αξιοποιήσει τη συγκυρία για την ενίσχυση των ελληνικών επιχειρήσεων σε ενέργεια, υποδομές και βιομηχανία.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν ο Κάθετος Διάδρομος θα ενεργοποιηθεί πλήρως, αλλά πόσο γρήγορα και με ποιο μερίδιο αγοράς θα μπορέσει η Ελλάδα να κεφαλαιοποιήσει τη γεωστρατηγική της θέση.