Η επιβολή του δασμού των 3 ευρώ έχει ήδη συνδεθεί με σημαντική υποχώρηση των εισερχόμενων μικροδεμάτων. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τον Ιούλιο του 2026, τον πρώτο μήνα εφαρμογής του μέτρου, οι αφίξεις στην ΕΕ μειώθηκαν κατά 60%.

Η εξέλιξη αυτή δεν προκαλεί έκπληξη, καθώς η μέση δηλωμένη αξία των συγκεκριμένων αποστολών ανέρχεται μόλις σε 8,82 ευρώ ανά δέμα, σύμφωνα με την Κομισιόν. Η προσθήκη ακόμη 2 ευρώ ανά προϊόν εκτιμάται ότι θα αυξήσει περαιτέρω την πίεση στις αποστολές από την Κίνα και άλλες τρίτες χώρες, καθώς το πρόσθετο κόστος αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα σε σχέση με την αξία των αγορών.

Εκατομμύρια μικροδέματα και η αναμόρφωση των τελωνειακών ελέγχων

Το μέγεθος του φαινομένου αποτυπώνεται στα στοιχεία για το 2025. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει 5,9 δισ. αφίξεις δεμάτων μικρής αξίας, που αντιστοιχούν στο 98% του συνόλου των εισαγόμενων ειδών στην ΕΕ. Οι υπόλοιπες κατηγορίες εισαγόμενων αγαθών αντιπροσώπευαν μόλις το 2%, με περίπου 130.000 αφίξεις.

Ακόμη και αν συνυπολογιστούν οι αποστολές αγαθών από την Ευρωπαϊκή Ένωση προς άλλες περιοχές του κόσμου, τα μικροδέματα αντιστοιχούν στο 82% του συνόλου των αφίξεων και αποστολών αγαθών.

Τα έσοδα από το νέο τέλος διαχείρισης προορίζονται να συμβάλουν στη χρηματοδότηση της αναβάθμισης των τελωνειακών ελέγχων. Η Κομισιόν σχεδιάζει να καταργήσει την εξαίρεση που ισχύει για τα δέματα αξίας έως 150 ευρώ, εντάσσοντας σταδιακά όλες τις εισαγωγές στο κανονικό τελωνειακό πλαίσιο. Η εφαρμογή του νέου συστήματος τοποθετείται χρονικά στο καλοκαίρι του 2028.

Η μετάβαση απαιτεί σημαντικούς πόρους, τόσο για την ενίσχυση του προσωπικού όσο και για την ανάπτυξη πληροφοριακών συστημάτων και μηχανισμών ελέγχου στα κράτη-μέλη. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ευρωπαϊκών αρχών, το κόστος της αναβάθμισης των τελωνειακών ελέγχων ξεπερνά τα 5 δισ. ευρώ ετησίως, με το μεγαλύτερο μέρος να αφορά τις δαπάνες προσωπικού.

Με την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης, τα προϊόντα θα υπόκεινται στους κανονικούς δασμούς βάσει της δασμολογικής κατηγορίας στην οποία εντάσσονται, ανεξάρτητα από την αξία τους. Έτσι, ακόμη και ένα προϊόν αξίας μόλις 1 ευρώ θα μπορεί να επιβαρύνεται με δασμό, ανάλογα με την κατηγορία στην οποία υπάγεται.

Οι πλατφόρμες αναλαμβάνουν τον ρόλο του εισαγωγέα

Σύμφωνα με την ενημέρωση της ΕΣΕΕ, ο νέος τελωνειακός κώδικας προβλέπει επίσης αλλαγές ως προς την ευθύνη για τις εισαγωγές. Πλατφόρμες όπως η Shein και η Alibaba θα αντιμετωπίζονται ως εισαγωγείς των προϊόντων που διαθέτουν στην ευρωπαϊκή αγορά και θα αναλαμβάνουν τις σχετικές τελωνειακές διατυπώσεις και την καταβολή των δασμών, αντί να μεταφέρεται η ευθύνη στον τελικό καταναλωτή.

Παράλληλα, προβλέπεται αυστηρότερο πλαίσιο κυρώσεων για τις επιχειρήσεις που παραβιάζουν τους κανόνες της ΕΕ σχετικά με το ηλεκτρονικό εμπόριο. Τα πρόστιμα θα μπορούν να φτάνουν έως και το 6% της ετήσιας αξίας των εισαγωγών του προηγούμενου έτους.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αιτιολογεί τις παρεμβάσεις επικαλούμενη τη δυσκολία ελέγχου του τεράστιου όγκου προϊόντων που διακινούνται μέσω των συγκεκριμένων πλατφορμών. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι σημαντικό μέρος των αγαθών δεν πληροί τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές και ενδέχεται να εγκυμονεί κινδύνους για τους καταναλωτές.

Σοβαρά ευρήματα σε παιχνίδια, ηλεκτρονικά και καλλυντικά

Τα αποτελέσματα των ελέγχων που έχουν πραγματοποιηθεί στην ευρωπαϊκή αγορά ενισχύουν τις ανησυχίες για την ασφάλεια και τη συμμόρφωση των εισαγόμενων προϊόντων.

Σε δείγμα 20.000 παιχνιδιών και μικρών ηλεκτρονικών συσκευών, περισσότερα από τα μισά δεν πληρούσαν τα πρότυπα της ΕΕ. Από τα προϊόντα που επιλέχθηκαν στη συνέχεια για εργαστηριακές δοκιμές ασφαλείας, το 84% κρίθηκε επικίνδυνο, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Ανάλογη εικόνα καταγράφηκε και στα καλλυντικά. Σε ελέγχους περίπου 6.000 προϊόντων, μεταξύ των οποίων είδη περιποίησης δέρματος, οδοντόκρεμες, μακιγιάζ και προϊόντα για τα μαλλιά και τα νύχια, το 65% δεν συμμορφωνόταν με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές.

Η Κίνα αποτελούσε τη χώρα προέλευσης για το 63% των καλλυντικών που εντοπίστηκαν να μην πληρούν τις απαιτήσεις. Αν συνυπολογιστούν τα αντίστοιχα προϊόντα από το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ, το ποσοστό φτάνει το 93% του συνόλου των μη συμμορφούμενων καλλυντικών που εντοπίστηκαν στους ελέγχους.

Η αυστηροποίηση των τελωνειακών κανόνων και η αύξηση του κόστους για τα μικροδέματα εντάσσονται, επομένως, σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή προσπάθεια περιορισμού των ανεξέλεγκτων εισαγωγών, ενίσχυσης της εποπτείας των προϊόντων και διασφάλισης ίσων όρων ανταγωνισμού για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ευρωπαϊκή αγορά.