Η ανθρώπινη κρίση γίνεται πιο πολύτιμη

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αναλάβει ολοένα και περισσότερες εργασίες που μέχρι σήμερα εκτελούνταν από ανθρώπους. Αυτό δημιουργεί ένα δύσκολο ερώτημα: τι θα συμβεί όταν ένα μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας μπορεί να πραγματοποιείται με ελάχιστη ανθρώπινη συμμετοχή;

Ο Γκέιτς εξετάζει μεταξύ άλλων την ιδέα της φορολόγησης της εργασίας που πραγματοποιείται από μηχανές, αλλά και την ανάγκη να διατηρηθούν ορισμένες δραστηριότητες αποκλειστικά υπό ανθρώπινο έλεγχο.

Ωστόσο, η πρόκληση δεν είναι μόνο οικονομική.

Όσο περισσότερο οι άνθρωποι συνηθίζουν να αναθέτουν στην AI την αναζήτηση πληροφοριών, την ανάλυση και τη λήψη αποφάσεων, τόσο μεγαλύτερος γίνεται ο κίνδυνος να εξασθενήσει η ίδια η ανθρώπινη κρίση. Σε έναν κόσμο όπου η πληροφορία είναι άφθονη αλλά η αξιολόγησή της γίνεται δυσκολότερη, η κριτική σκέψη μπορεί τελικά να εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες ανθρώπινες δεξιότητες.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η AI

Για τον Γκέιτς, η δυσκολία αντιμετώπισης της AI δεν αποτελεί κάτι πρωτόγνωρο. Αντίθετα, αποκαλύπτει ένα διαχρονικό πρόβλημα στη λειτουργία κυβερνήσεων, οργανισμών και κοινωνιών: όλοι μπορεί να γνωρίζουν ότι υπάρχει ένα πρόβλημα, χωρίς κανείς να θέλει να αναλάβει πρώτος το κόστος της λύσης.

Παραδείγματα υπάρχουν παντού, από τη διαχείριση των υδάτινων πόρων στον ποταμό Κολοράντο και τη βιωσιμότητα της Κοινωνικής Ασφάλισης μέχρι την αντιμετώπιση της αντοχής στα αντιβιοτικά.

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, οι εμπλεκόμενες πλευρές έχουν συχνά κίνητρο να περιμένουν. Η πρώτη που θα κινηθεί μπορεί να χρειαστεί να κάνει δύσκολες παραχωρήσεις, να αναλάβει πολιτικό κόστος ή να επωμιστεί οικονομικές απώλειες, ενώ τα οφέλη θα μοιραστούν σε ολόκληρο το σύστημα.

Αυτό είναι το κλασικό «πρόβλημα συλλογικής δράσης».

Το αποτέλεσμα είναι η αδράνεια. Και η αδράνεια, όπως επισημαίνει ο Γκέιτς, δεν σημαίνει ότι δεν λαμβάνεται κάποια απόφαση. Σημαίνει ότι επιλέγεται συνειδητά η αναμονή.

Η Volkswagen ως προειδοποιητικό παράδειγμα

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Volkswagen.

Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία έβλεπε επί χρόνια την ταχύτατη άνοδο των κινεζικών κατασκευαστών ηλεκτρικών αυτοκινήτων, χωρίς να καταφέρνει να διαμορφώσει εγκαίρως μια αποτελεσματική και κοινά αποδεκτή απάντηση.

Διοίκηση, εργαζόμενοι, συνδικάτα και διοικητικό συμβούλιο βρέθηκαν αντιμέτωποι με διαφορετικά συμφέροντα και διαφορετικές προτεραιότητες. Οι αποφάσεις που θα απαιτούσαν κόστος σήμερα ήταν δύσκολο να υλοποιηθούν, ακόμη και όταν η ανάγκη για αλλαγή ήταν ήδη εμφανής.

Όταν όμως η αντίδραση καθυστερεί, το πρόβλημα συνήθως δεν εξαφανίζεται. Αντίθετα, μεγαλώνει.

Έτσι, τα μέτρα που απαιτούνται αργότερα μπορεί να είναι πολύ πιο επώδυνα από εκείνα που θα είχαν εφαρμοστεί νωρίτερα.

Η ίδια παγίδα απειλεί την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης

Το ίδιο μοτίβο μπορεί να επαναληφθεί και με την AI.

Οι κυβερνήσεις γνωρίζουν ότι χρειάζονται κανόνες. Οι επιχειρήσεις γνωρίζουν ότι πρέπει να προσαρμοστούν. Οι εργαζόμενοι αντιλαμβάνονται ότι ορισμένες θέσεις εργασίας θα αλλάξουν ή θα εξαφανιστούν. Και ταυτόχρονα όλοι έχουν λόγους να περιμένουν από κάποιον άλλο να κάνει το πρώτο βήμα.

Το πρόβλημα είναι ότι η τεχνολογική εξέλιξη δεν περιμένει.

Η AI εξαπλώνεται ταχύτερα από ό,τι μπορούν να προσαρμοστούν οι θεσμοί, οι αγορές εργασίας και τα εκπαιδευτικά συστήματα. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο η κοινωνία να βρεθεί αντιμέτωπη με τις συνέπειες πριν προλάβει να δημιουργήσει τους μηχανισμούς που θα τις διαχειριστούν.

Φορολογία, ανθρώπινες θέσεις εργασίας και διεθνείς κανόνες

Μεταξύ των επιλογών που εξετάζει ο Γκέιτς βρίσκεται η δημιουργία ενός νέου πλαισίου για την οικονομία της AI.

Η φορολόγηση της εργασίας που αντικαθίσταται από μηχανές αποτελεί μία από τις προτάσεις που έχουν τεθεί στη συζήτηση, με στόχο να περιοριστεί η δημοσιονομική πίεση που μπορεί να προκύψει από την αυτοματοποίηση και την ταυτόχρονη μείωση της ανθρώπινης απασχόλησης.

Παράλληλα, ο Γκέιτς υποστηρίζει ότι ορισμένες θέσεις ή δραστηριότητες θα μπορούσαν να παραμείνουν αποκλειστικά ανθρώπινες, ιδιαίτερα σε τομείς όπου η ανθρώπινη κρίση και ευθύνη είναι κρίσιμες.

Το τρίτο και ίσως δυσκολότερο σκέλος αφορά τη διεθνή συνεργασία. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν περιορίζεται στα σύνορα μιας χώρας, επομένως ούτε οι κανόνες μπορούν να είναι αποκλειστικά εθνικοί.

Η συνεργασία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας θα μπορούσε να αποτελέσει κρίσιμο στοιχείο ενός τέτοιου πλαισίου, καθώς οι δύο χώρες βρίσκονται στην κορυφή της παγκόσμιας κούρσας για την AI.

Η ηγεσία απέναντι στην αδράνεια

Το βασικό συμπέρασμα του Γκέιτς είναι ότι η αναγνώριση ενός κινδύνου δεν αρκεί.

Οι κοινωνίες γνωρίζουν εδώ και χρόνια ότι υπάρχουν προβλήματα που απαιτούν συλλογικές λύσεις. Αυτό που συνήθως λείπει είναι ένας μηχανισμός που θα επιτρέπει στις διαφορετικές πλευρές να κινηθούν ταυτόχρονα, χωρίς καμία να φοβάται ότι θα επωμιστεί δυσανάλογο κόστος.

Ο ίδιος προτείνει μια πιο πρακτική προσέγγιση: αμοιβαίες παραχωρήσεις, μικρές και αναστρέψιμες δοκιμές και προκαθορισμένους κανόνες για το ποιος θα λαμβάνει την τελική απόφαση όταν οι πλευρές δεν μπορούν να συμφωνήσουν.

Με αυτόν τον τρόπο, η συνεργασία δεν χρειάζεται να ξεκινά από μια τεράστια και οριστική συμφωνία. Μπορεί να οικοδομείται σταδιακά, μέσα από δοκιμές που περιορίζουν το κόστος της αποτυχίας.

Το πραγματικό στοίχημα

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργήσει τεράστια οφέλη για την παραγωγικότητα, την επιστήμη, την υγεία και την οικονομία. Το ζητούμενο όμως δεν είναι μόνο να αναπτυχθεί η τεχνολογία.

Είναι να προλάβουν να προσαρμοστούν οι κοινωνίες.

Η προειδοποίηση του Γκέιτς, επομένως, δεν αφορά μόνο το τι μπορεί να κάνει η AI. Αφορά κυρίως το κατά πόσο οι άνθρωποι θα μπορέσουν να συμφωνήσουν έγκαιρα για το πώς πρέπει να χρησιμοποιηθεί.

Γιατί, όπως δείχνουν πολλές προηγούμενες κρίσεις, το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι πάντα η έλλειψη λύσεων. Συχνά είναι η αδυναμία να αποφασίσουμε ποιος θα κάνει την πρώτη κίνηση.