Παράλληλα, οι εταιρείες αποκτούν περισσότερη εικόνα για το ιστορικό ενός υποψήφιου πελάτη, ενώ θεσπίζονται συγκεκριμένα στάδια ενημέρωσης και διακανονισμού πριν από την καταχώριση της επισήμανσης.

Πώς ενεργοποιείται η επισήμανση

Η διαδικασία δεν ξεκινά από την πρώτη καθυστέρηση πληρωμής.

Εφόσον ένας λογαριασμός παραμείνει ανεξόφλητος, το ληξιπρόθεσμο ποσό και οι προβλεπόμενοι τόκοι υπερημερίας πρέπει να εμφανιστούν στον επόμενο λογαριασμό.

Αν περάσει και η δεύτερη προθεσμία χωρίς πληρωμή, ο προμηθευτής έχει πέντε ημέρες για να επικοινωνήσει με τον πελάτη, να τον ενημερώσει για την οφειλή και να του προτείνει διακανονισμό σε δόσεις. Ο καταναλωτής έχει στη συνέχεια ακόμη πέντε ημέρες για να απαντήσει.

Η πρόταση ρύθμισης πρέπει να βασίζεται σε εύλογα και αναλογικά κριτήρια, λαμβάνοντας υπόψη μεταξύ άλλων το ύψος της οφειλής και της κατανάλωσης, την κατηγορία του πελάτη, το επιτόκιο και τη συνολική επιβάρυνση.

Μόνο εφόσον ο καταναλωτής απορρίψει τη ρύθμιση ή την αποδεχθεί αλλά στη συνέχεια δεν την τηρήσει, ο προμηθευτής μπορεί να καταχωρίσει Εντολή Επισήμανσης ως υπερήμερου. Παράλληλα, μπορεί να υποβάλει εντολή απενεργοποίησης του μετρητή και να ενημερώσει εγγράφως τον πελάτη.

Πότε μπορεί να κοπεί το ρεύμα και να καταγγελθεί η σύμβαση

Από τη στιγμή που ο καταναλωτής ενημερωθεί για την εντολή απενεργοποίησης, έχει ακόμη 10 ημέρες για να εξοφλήσει ή να ρυθμίσει την οφειλή.

Εάν δεν το πράξει, ο προμηθευτής μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση και να υποβάλει στον Διαχειριστή δήλωση παύσης εκπροσώπησης.

Αντίθετα, εφόσον η οφειλή εξοφληθεί ή ρυθμιστεί, ο προμηθευτής υποχρεούται να ζητήσει την ίδια ημέρα την άρση τόσο της επισήμανσης όσο και της εντολής απενεργοποίησης.

Έτσι, η επισήμανση δεν αποτελεί μόνιμο «μαύρο κατάστιχο». Παραμένει ενεργή όσο η συγκεκριμένη οφειλή δεν έχει εξοφληθεί ή ρυθμιστεί.

Το νέο όριο των τριών προμηθευτών

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά την αλλαγή εταιρείας.

Ο καταναλωτής δεν χάνει το δικαίωμα αλλαγής παρόχου επειδή έχει μία ληξιπρόθεσμη οφειλή ή ακόμη και μία ή δύο ενεργές επισημάνσεις.

Η αλλαγή μπλοκάρεται όταν:

υπάρχει ήδη εντολή απενεργοποίησης του μετρητή λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών,

υπάρχουν ενεργές Εντολές Επισήμανσης από τρεις ή περισσότερους διαφορετικούς προμηθευτές.

Το νέο σύστημα επιχειρεί έτσι να αντιμετωπίσει το φαινόμενο της διαδοχικής αλλαγής παρόχων από καταναλωτές με ανεξόφλητες οφειλές.

Η αλλαγή εταιρείας, πάντως, δεν διαγράφει την οφειλή προς τον προηγούμενο πάροχο, ο οποίος εξακολουθεί να μπορεί να τη διεκδικήσει με κάθε νόμιμο τρόπο.

Τι γίνεται με τον τελικό λογαριασμό

Το σύστημα καλύπτει και τις οφειλές που δημιουργούνται μετά την αποχώρηση από έναν πάροχο.

Εάν ο τελικός λογαριασμός δεν εξοφληθεί, ο προηγούμενος προμηθευτής πρέπει μέσα σε πέντε ημέρες να επικοινωνήσει με τον πρώην πελάτη και να του προτείνει διακανονισμό. Ο καταναλωτής έχει επίσης πέντε ημέρες για να απαντήσει.

Εφόσον δεν αποδεχθεί τη ρύθμιση ή δεν την τηρήσει, μπορεί να καταχωριστεί επισήμανση. Ο παλαιός πάροχος όμως δεν μπορεί να ζητήσει απενεργοποίηση του μετρητή, καθώς η συγκεκριμένη παροχή εκπροσωπείται πλέον από άλλη εταιρεία.

Με την εξόφληση ή τη ρύθμιση, η επισήμανση αίρεται επίσης την ίδια ημέρα.

Πότε μπορεί ένας πάροχος να αρνηθεί νέο πελάτη

Διαφορετικό είναι το καθεστώς για τη σύναψη νέας σύμβασης.

Ένας προμηθευτής μπορεί να αρνηθεί να αναλάβει έναν υποψήφιο πελάτη όταν:

υπάρχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές του προς την ίδια ή άλλη εταιρεία,

υπάρχει τουλάχιστον μία ενεργή επισήμανση ως υπερήμερου,

έχουν υποβληθεί τουλάχιστον δύο εντολές απενεργοποίησης του μετρητή λόγω χρεών κατά τους προηγούμενους 12 μήνες.

Άρα, το όριο των τριών ενεργών επισημάνσεων αφορά ειδικά το μπλοκάρισμα της αλλαγής παρόχου και δεν σημαίνει ότι ένας καταναλωτής μπορεί μέχρι τότε να υποχρεώσει οποιαδήποτε εταιρεία να τον αποδεχθεί ως νέο πελάτη.

Περισσότερα στοιχεία στα χέρια των παρόχων

Το νέο πλαίσιο αυξάνει σημαντικά την πληροφόρηση που μπορεί να έχει ένας προμηθευτής πριν αναλάβει έναν πελάτη.

Κατά την αίτηση προσφοράς, ο καταναλωτής ενημερώνεται ότι ο νέος πάροχος μπορεί να ζητήσει από τον Διαχειριστή:

στοιχεία κατανάλωσης έως και δύο ετών,

ιστορικό επισημάνσεων,

ιστορικό εντολών απενεργοποίησης,

τεχνικά στοιχεία της παροχής, όπως η συμφωνημένη ισχύς.

Προβλέπεται επίσης ρητά η συγκατάθεση του καταναλωτή για τη διαβίβαση πληροφοριών σχετικά με ληξιπρόθεσμες οφειλές, επισημάνσεις και εντολές απενεργοποίησης όταν εξετάζεται αίτημα αλλαγής παρόχου.

Οι προθεσμίες πληρωμής

Για τους μικρούς πελάτες, ο λογαριασμός πρέπει να παρέχει προθεσμία εξόφλησης τουλάχιστον 20 ημερών από την αποστολή του.

Για τους έντυπους λογαριασμούς, η ελάχιστη προθεσμία ανέρχεται σε 25 ημέρες από την παράδοσή τους στο ταχυδρομείο.

Οι προμηθευτές πρέπει επίσης να προσφέρουν τουλάχιστον έναν τρόπο εξόφλησης χωρίς πρόσθετη χρέωση, ακόμη και μετά τη λήξη της προθεσμίας.

Εάν η ημερομηνία πληρωμής συμπίπτει με Κυριακή ή επίσημη αργία, ως τελευταία ημέρα θεωρείται η επόμενη εργάσιμη.

Προστασία όταν αμφισβητείται ο λογαριασμός

Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για τους καταναλωτές που αμφισβητούν την οφειλή.

Όταν έχει υποβληθεί έντυπο αμφισβήτησης και έχει προσφύγει ο καταναλωτής στην αρμόδια αρχή ή στη Δικαιοσύνη, ο προμηθευτής δεν μπορεί, για το διάστημα που προβλέπει η απόφαση, να προχωρήσει σε απενεργοποίηση ή καταγγελία της σύμβασης λόγω της συγκεκριμένης αμφισβητούμενης οφειλής.

Εφόσον η προσφυγή απορριφθεί, εφαρμόζεται ο νόμιμος τόκος υπερημερίας.

Ο πάροχος μπορεί πάντως να αρνηθεί την ανανέωση της σύμβασης, εφόσον ενημερώσει εγγράφως τον πελάτη τουλάχιστον 30 ημέρες πριν από τη λήξη της. Διαφορετικά, η σύμβαση παρατείνεται αυτοδικαίως για 30 ημέρες.

Στο σύστημα και παλαιές οφειλές από το 2024

Ιδιαίτερη σημασία έχει η μεταβατική διάταξη.

Κατά την έναρξη λειτουργίας του μηχανισμού μπορούν να καταχωριστούν επισημάνσεις για οφειλές που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά.

Ακόμη και για αυτές τις παλαιότερες οφειλές, όμως, πρέπει προηγουμένως να ακολουθηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία ενημέρωσης και πρότασης διακανονισμού.

Εάν κατά την έναρξη του συστήματος υπάρχουν ήδη ενεργές επισημάνσεις από τουλάχιστον τρεις προμηθευτές, το δικαίωμα αλλαγής παρόχου περιορίζεται.

Πιο γρήγορη η αλλαγή παρόχου

Για τους καταναλωτές που δεν εμπίπτουν στους περιορισμούς, η διαδικασία αλλαγής γίνεται ταχύτερη.

Ο νέος πάροχος πρέπει να υποβάλει τη Δήλωση Εκπροσώπησης Μετρητή στον Διαχειριστή μέσα σε τρεις ημέρες από τη σύναψη της σύμβασης.

Παράλληλα, η υπογεγραμμένη σύμβαση με τον νέο προμηθευτή θεωρείται έγγραφη εξουσιοδότηση για την καταγγελία της προηγούμενης σύμβασης, είτε έχει συναφθεί σε έντυπη είτε σε ψηφιακή μορφή.

Τέλος, ανοίγει ο δρόμος για τη δημιουργία ηλεκτρονικής εφαρμογής της ΡΑΑΕΥ για την αλλαγή προμηθευτή, με δυνατότητα σύνδεσης με το gov.gr, ώστε να πιστοποιούνται τα στοιχεία του καταναλωτή και να αυτοματοποιούνται τα σχετικά αιτήματα.

Στην πράξη, το νέο μοντέλο αλλάζει την ισορροπία στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας: ο καταναλωτής εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να αναζητά φθηνότερο ή καταλληλότερο πάροχο, όμως η συστηματική μετακίνηση από εταιρεία σε εταιρεία χωρίς εξόφληση των χρεών γίνεται πλέον πολύ δυσκολότερη. Παράλληλα, οι προμηθευτές αποκτούν για πρώτη φορά μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα του ιστορικού οφειλών και συμπεριφοράς ενός υποψήφιου πελάτη.