Το AML επηρεάζει πλέον τα τραπεζικά ratings

Σύμφωνα με τη Morningstar DBRS, οι αδυναμίες στη διακυβέρνηση και στους μηχανισμούς ελέγχου κατά του ξεπλύματος χρήματος μπορούν να επηρεάσουν τέσσερις βασικούς πυλώνες της αξιολόγησης μιας τράπεζας.

1. Πλήγμα στη δύναμη του franchise

Η φήμη αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα άυλα περιουσιακά στοιχεία μιας τράπεζας.

Μια σοβαρή υπόθεση AML μπορεί να οδηγήσει σε:

απώλεια εμπιστοσύνης καταθετών,

απομάκρυνση θεσμικών πελατών,

δυσκολότερη πρόσβαση σε διεθνή κεφάλαια,

υποβάθμιση της εικόνας του οργανισμού στις αγορές.

Σε ένα περιβάλλον όπου η εμπιστοσύνη αποτελεί βασικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, η ζημιά στη φήμη μπορεί να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις.

2. Πίεση στην κερδοφορία

Οι παραβιάσεις AML/CFT συνοδεύονται συνήθως από υψηλό κόστος.

Πέρα από τα πρόστιμα, οι τράπεζες καλούνται να επενδύσουν σε:

νέα πληροφοριακά συστήματα,

τεχνολογίες ανάλυσης συναλλαγών,

εξειδικευμένο προσωπικό,

εξωτερικούς συμβούλους.

Το αποτέλεσμα είναι μόνιμη αύξηση του λειτουργικού κόστους και πίεση στα περιθώρια κερδοφορίας.

3. Αυξημένο προφίλ κινδύνου

Οι αδυναμίες στα εσωτερικά συστήματα ελέγχου δείχνουν προβλήματα εταιρικής διακυβέρνησης και αυξάνουν τη μεταβλητότητα του επιχειρηματικού μοντέλου.

Για τους οίκους αξιολόγησης, μια τράπεζα με αδύναμα συστήματα AML θεωρείται περισσότερο εκτεθειμένη σε απρόβλεπτες ζημιές.

4. Η διάσταση ESG και εταιρικής διακυβέρνησης

Το AML έχει ενσωματωθεί πλέον στον πυλώνα Governance των ESG αξιολογήσεων.

Υποθέσεις όπως αυτές των Deutsche Bank, Swedbank, Danske Bank, HSBC και Rabobank ανέδειξαν ότι οι αδυναμίες στους ελέγχους μπορούν να δημιουργήσουν πολυετή προβλήματα.

Το τεράστιο ευρωπαϊκό «κενό» των 210 δισ. ευρώ

Η κλίμακα του προβλήματος παραμένει τεράστια.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Γραφείου των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα (UNODC), σε παγκόσμιο επίπεδο ξεπλένονται κάθε χρόνο ποσά μεταξύ 715 δισ. και 1,87 τρισ. ευρώ, που αντιστοιχούν περίπου στο 2%-5% του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ύποπτες χρηματοοικονομικές ροές που συνδέονται με το χρηματοπιστωτικό σύστημα υπολογίζονται μεταξύ:

117 δισ. και 210 δισ. ευρώ ετησίως.

Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι, σύμφωνα με την Europol, μόλις περίπου 1% των εγκληματικών εσόδων καταλήγει να κατάσχεται.

Το χάσμα αυτό αποτυπώνει τη δυσκολία των αρχών να εντοπίσουν και να δεσμεύσουν παράνομα κεφάλαια, ειδικά όταν αυτά κινούνται μέσα από πολύπλοκες διεθνείς δομές.

Οι έξι τραπεζικές δραστηριότητες υψηλού κινδύνου

Ορισμένοι τομείς θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτοι σε φαινόμενα ξεπλύματος χρήματος.

Τα πρόστιμα που άλλαξαν την τραπεζική εποπτεία

Η τελευταία δεκαετία έδειξε ότι οι αποτυχίες στα συστήματα AML μπορούν να έχουν τεράστιο οικονομικό κόστος.

Χαρακτηριστικές περιπτώσεις:

Η HSBC το 2012 συμφώνησε σε πρόστιμο 1,9 δισ. δολαρίων για σοβαρές παραβιάσεις ελέγχων AML.

Η BNP Paribas το 2014 αντιμετώπισε πρόστιμο 8,9 δισ. δολαρίων.

Η ING το 2018 κατέβαλε πρόστιμο 775 εκατ. ευρώ για αδυναμίες στους μηχανισμούς ελέγχου.

Κοινά χαρακτηριστικά των υποθέσεων ήταν:

ανεπαρκή συστήματα KYC (Know Your Customer),

ελλιπής αξιολόγηση κινδύνων,

αδυναμίες εταιρικής διακυβέρνησης,

προβλήματα παρακολούθησης συναλλαγών.

AI, crypto και instant payments αλλάζουν το πεδίο μάχης

Η τεχνολογική εξέλιξη δημιουργεί νέες προκλήσεις.

Οι άμεσες πληρωμές (instant payments) μειώνουν τον χρόνο αντίδρασης των τραπεζών, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί ένα νέο πεδίο ανταγωνισμού.

Από τη μία πλευρά, εγκληματικά δίκτυα μπορούν να χρησιμοποιήσουν AI για πιο εξελιγμένες απάτες και παραπλανητικές πρακτικές.

Από την άλλη, οι τράπεζες αξιοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για:

εντοπισμό ύποπτων μοτίβων,

ανάλυση τεράστιου όγκου δεδομένων,

καλύτερη πρόβλεψη κινδύνων.

Παράλληλα, τα crypto-assets και ιδιαίτερα τα stablecoins δημιουργούν νέες δυσκολίες στην παρακολούθηση της προέλευσης κεφαλαίων.

Η νέα εποχή με την ευρωπαϊκή AMLA

Η δημιουργία της ευρωπαϊκής αρχής AMLA (Anti-Money Laundering Authority) αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στο εποπτικό πλαίσιο της ΕΕ.

Από το 2028, η AMLA αναμένεται να αναλάβει άμεση εποπτεία περίπου 40 χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων υψηλού κινδύνου με διασυνοριακή δραστηριότητα.

Ο στόχος είναι:

η μείωση του κατακερματισμού μεταξύ εθνικών εποπτικών αρχών,

η αντιμετώπιση του κανονιστικού αρμπιτράζ,

η δημιουργία ενιαίων ευρωπαϊκών προτύπων.

Το AML γίνεται δείκτης αξιοπιστίας των τραπεζών

Η ανάλυση της Morningstar DBRS δείχνει ότι το AML έχει μετατραπεί από ένα θέμα συμμόρφωσης σε στρατηγικό παράγοντα για τις τράπεζες.

Στη νέα εποχή αυστηρότερης εποπτείας, οι οργανισμοί που επενδύουν σε:

τεχνολογία,

τεχνητή νοημοσύνη,

ισχυρά συστήματα KYC,

εταιρική διακυβέρνηση,

εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό,

θα διαθέτουν σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Για τις τράπεζες, η μάχη κατά του ξεπλύματος χρήματος δεν είναι πλέον απλώς μια κανονιστική υποχρέωση. Είναι ζήτημα αξιοπιστίας, κεφαλαιακής ποιότητας και μακροπρόθεσμης αξίας.