Το χρηματιστήριο ως πολιτικό εργαλείο

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αναφερθεί στην πορεία των αγορών ως ένδειξη οικονομικής επιτυχίας, τόσο σε συναντήσεις με ξένους ηγέτες όσο και σε πολιτικές εκδηλώσεις.

Τον Ιούνιο, πριν απονείμει το υψηλότερο στρατιωτικό παράσημο των ΗΠΑ σε τρεις στρατιώτες, δήλωσε χαρακτηριστικά:

«Το χρηματιστήριο μόλις έφτασε σε νέο ιστορικό υψηλό, τα 401(k) βρίσκονται επίσης σε ιστορικά υψηλά και το πετρέλαιο πέφτει σαν πέτρα».

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η έμφαση στις κεφαλαιαγορές αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας ώστε περισσότεροι Αμερικανοί να αποκτήσουν συμμετοχή στην οικονομική ανάπτυξη μέσω επενδύσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, η νομοθετική ατζέντα του Τραμπ περιλαμβάνει:

τη δημιουργία επενδυτικών λογαριασμών για νεογέννητα, γνωστών ως «Trump accounts»,

σχέδιο επιδότησης έως 1.000 δολαρίων για εργαζομένους που συμμετέχουν σε ειδικούς λογαριασμούς τύπου «Trump IRA»,

αλλά και άμεση εμπλοκή του κράτους σε μεγάλες εταιρικές συμφωνίες.

Η κυβέρνηση έχει λάβει συμμετοχή στην Intel, απέκτησε ειδικό δικαίωμα («golden share») στην United States Steel Corporation και έχει συνάψει συμφωνίες κατανομής εσόδων με εταιρείες όπως η NVIDIA και η Advanced Micro Devices.

Η οικονομία τύπου «K»

Η βασική κριτική των οικονομολόγων είναι ότι η πορεία της Wall Street δεν αποτελεί απαραίτητα αντιπροσωπευτικό δείκτη της οικονομικής ευημερίας του συνόλου της κοινωνίας.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters, περίπου το 40% των Αμερικανών δεν κατέχει καθόλου μετοχές, ενώ το πλουσιότερο 1% κατέχει πάνω από το ήμισυ των επενδύσεων στις κεφαλαιαγορές.

Αυτό ενισχύει την εικόνα μιας λεγόμενης «K-shaped economy», δηλαδή μιας οικονομίας δύο ταχυτήτων:

οι πλουσιότερες οικογένειες επωφελούνται από την άνοδο των μετοχών και συνεχίζουν να καταναλώνουν,

ενώ τα χαμηλότερα και μεσαία εισοδήματα πιέζονται από το κόστος ζωής και περιορίζουν τις δαπάνες τους.

Η αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά έχει αυξήσει την αξία της κατά περίπου 15 τρισ. δολάρια από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, σημειώνοντας άνοδο περίπου 25%.

Ωστόσο, τα οφέλη είναι άνισα κατανεμημένα, καθώς η κατοχή μετοχών είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένη στα υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα.

Η άνοδος των μετοχών δεν σημαίνει πάντα ισχυρότερη οικονομία

Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η χρηματιστηριακή επίδοση δεν αποτυπώνει κρίσιμους δείκτες όπως:

την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών,

την αύξηση των μισθών,

την κατάσταση των μικρών επιχειρήσεων,

ή την οικονομική ασφάλεια όσων δεν συμμετέχουν στις αγορές.

Πολλοί οικονομολόγοι θεωρούν πιο αξιόπιστους δείκτες την ανάπτυξη του ΑΕΠ και την εξέλιξη των πραγματικών εισοδημάτων.

Το αμερικανικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά περίπου 2,1% το 2025, ενώ οι μέσες ωριαίες αποδοχές ενισχύθηκαν κατά 3,5%, ποσοστό που όμως δεν αρκούσε πλήρως για να αντισταθμίσει τις προηγούμενες πληθωριστικές πιέσεις.

Ο ίδιος ο Τραμπ επωφελείται από την άνοδο των αγορών

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει και προσωπική έκθεση στις χρηματιστηριακές αγορές.

Σύμφωνα με τις οικονομικές του δηλώσεις, κατά τους πρώτους τρεις μήνες του 2026 οι επενδυτικοί του λογαριασμοί πραγματοποίησαν περίπου 3.600 χρηματιστηριακές συναλλαγές, συνολικής αξίας μεταξύ 212 εκατ. και 695 εκατ. δολαρίων.

Ο ίδιος δήλωσε πρόσφατα:

«Ξέρετε γιατί κερδίζω; Επειδή ανεβαίνει το χρηματιστήριο, όλοι κερδίζουν».

Οι αγορές επηρεάζουν και την εξωτερική πολιτική

Η σημασία που αποδίδει ο Τραμπ στη Wall Street φαίνεται να επηρεάζει και κρίσιμες πολιτικές αποφάσεις.

Οι αναλυτές σημειώνουν ότι ο πρόεδρος έχει δείξει ιδιαίτερη ευαισθησία στις αντιδράσεις των αγορών, ειδικά σε θέματα όπως:

ο εμπορικός πόλεμος και οι δασμοί,

η σύγκρουση με το Ιράν,

η ενεργειακή πολιτική.

Ο ίδιος έχει αναφέρει ότι κάθε φορά που εμφανίζονταν πιθανότητες ειρήνευσης στη Μέση Ανατολή, «το χρηματιστήριο εκτοξευόταν».

Το ερώτημα της βιωσιμότητας

Υποστηρικτές του Τραμπ θεωρούν ότι η προσοχή του στις αγορές λειτουργεί ως προστατευτικός μηχανισμός απέναντι σε μεγάλες χρηματοπιστωτικές κρίσεις.

Ο Dan Ives, επικεφαλής τεχνολογικής έρευνας στη Wedbush Securities, δήλωσε ότι η συνεχής ενασχόληση του προέδρου με τις αγορές «βοηθά τους επενδυτές να κοιμούνται καλύτερα τη νύχτα».

Ωστόσο, το βασικό ερώτημα παραμένει: μπορεί ένα ιστορικό ράλι στη Wall Street να θεωρηθεί πραγματική ένδειξη οικονομικής ευημερίας όταν μεγάλο μέρος της κοινωνίας δεν συμμετέχει σε αυτό;

Για τους επενδυτές, η ισχυρή χρηματιστηριακή αγορά αποτελεί αναμφίβολα θετικό παράγοντα. Για τους οικονομολόγους όμως, η πραγματική εικόνα της οικονομίας απαιτεί περισσότερα από έναν δείκτη: χρειάζεται να εξεταστεί ποιος επωφελείται από την ανάπτυξη και ποιος μένει εκτός.

Πηγή: Reuters