Λιγότερο αυστηρό πλαίσιο στις απολύσεις

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οι αλλαγές στην οικονομία, η τεχνολογική μετάβαση και η επιβράδυνση των αγορών εργασίας καθιστούν αναγκαία την επανεξέταση του τρόπου με τον οποίο προστατεύονται οι εργαζόμενοι.

Οι επικαιροποιημένοι δείκτες του οργανισμού για το 2025 αξιολογούν τέσσερις βασικούς τομείς:

τις διαδικασίες που απαιτούνται πριν από μια απόλυση,

την περίοδο προειδοποίησης και την αποζημίωση,

το θεσμικό πλαίσιο για τις άδικες απολύσεις,

τον τρόπο εφαρμογής των σχετικών κανόνων από τη Δικαιοσύνη.

Η συγκριτική εικόνα δείχνει ότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν αυστηρότερο πλαίσιο προστασίας της απασχόλησης σε σχέση με τις αγγλοσαξονικές οικονομίες, όπου οι περιορισμοί στις απολύσεις είναι σημαντικά μικρότεροι.

Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η προστασία πρέπει να παραμένει ισορροπημένη, καθώς ένα υπερβολικά αυστηρό πλαίσιο μπορεί να αποθαρρύνει τις προσλήψεις και να περιορίσει τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να προσαρμόζονται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες.

Μεγαλύτερη προϋπηρεσία, υψηλότερη προστασία

Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ δείχνουν ότι στις περισσότερες χώρες η προστασία αυξάνεται όσο μεγαλώνει η προϋπηρεσία του εργαζομένου.

Για έναν εργαζόμενο με τέσσερα χρόνια υπηρεσίας, ο μέσος χρόνος προειδοποίησης στις χώρες του ΟΟΣΑ διαμορφώνεται περίπου στους 1,3 μήνες, ενώ η μέση αποζημίωση αντιστοιχεί σε 1,1 μηνιαίο μισθό.

Για εργαζόμενο με 20 χρόνια υπηρεσίας, η περίοδος προειδοποίησης υπερδιπλασιάζεται, ενώ η αποζημίωση αυξάνεται περισσότερο από τρεις φορές.

Στην Ελλάδα, η προειδοποίηση απόλυσης κυμαίνεται από έναν έως τέσσερις μήνες, ανάλογα με τα χρόνια εργασίας στον ίδιο εργοδότη.

Ακόμη αυστηρότερο είναι το πλαίσιο στις ομαδικές απολύσεις. Στις 31 από τις 36 χώρες του ΟΟΣΑ, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, απαιτούνται πρόσθετες διαδικασίες, όπως διαβούλευση με εκπροσώπους εργαζομένων ή έγκριση από δημόσιες αρχές.

Οι διαδικασίες αυτές αυξάνουν σημαντικά τον χρόνο ολοκλήρωσης μιας ομαδικής απόλυσης, με τη μέση καθυστέρηση να αυξάνεται από περίπου εννέα ημέρες σε σχεδόν έναν μήνα.

Κατάργηση της υποχρεωτικής συνταξιοδότησης

Στο ασφαλιστικό πεδίο, ο ΟΟΣΑ θεωρεί ότι η δημογραφική γήρανση καθιστά αναγκαία την παραμονή περισσότερων ανθρώπων στην εργασία για μεγαλύτερο διάστημα.

Όπως αναφέρει, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η μείωση του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού πιέζουν τα ασφαλιστικά συστήματα, καθιστώντας απαραίτητη την παράταση του εργασιακού βίου.

Για τον λόγο αυτό προτείνει την κατάργηση της υποχρεωτικής συνταξιοδότησης, η οποία εξακολουθεί να εφαρμόζεται περίπου στο 40% των χωρών του Οργανισμού.

Ο ΟΟΣΑ υποστηρίζει ότι η υποχρεωτική αποχώρηση λόγω ηλικίας μπορεί να ενισχύσει τις διακρίσεις εις βάρος μεγαλύτερων εργαζομένων και να λειτουργήσει ως έμμεσος μηχανισμός απομάκρυνσής τους από την αγορά εργασίας.

Παράλληλα, επικαλείται παραδείγματα από χώρες όπως η Γαλλία, η Ολλανδία και η Σουηδία, όπου μετά την αλλαγή του πλαισίου προστασίας αυξήθηκαν οι αποχωρήσεις εργαζομένων που είχαν φτάσει σε ηλικία πλήρους συνταξιοδότησης.

Τι σημαίνουν οι προτάσεις για την Ελλάδα

Οι προτάσεις του ΟΟΣΑ θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αλλαγές στο ελληνικό πλαίσιο απολύσεων, κυρίως μέσω της μείωσης του κόστους και του χρόνου που απαιτείται για τις αποχωρήσεις προσωπικού.

Σήμερα, στην Ελλάδα, για εργαζόμενους με σύμβαση αορίστου χρόνου, η προειδοποίηση και η αποζημίωση εξαρτώνται από την προϋπηρεσία στον ίδιο εργοδότη.

Με έγγραφη προειδοποίηση από τον εργοδότη καταβάλλεται το 50% της αποζημίωσης, ενώ χωρίς προειδοποίηση καταβάλλεται το πλήρες ποσό.

Ενδεικτικά:

Για προϋπηρεσία έως 2 έτη απαιτείται προειδοποίηση ενός μήνα και καταβάλλεται αποζημίωση ενός μισθού αντί δύο.

Για προϋπηρεσία από 2 έως 5 έτη η προειδοποίηση είναι δύο μήνες και η αποζημίωση 1,5 μισθός αντί τριών.

Για προϋπηρεσία από 5 έως 10 έτη η προειδοποίηση φτάνει τους τρεις μήνες και η αποζημίωση κυμαίνεται από 1,5 έως 2,5 μισθούς αντί 3 έως 5.

Για εργαζόμενους με πάνω από 10 χρόνια υπηρεσίας η προειδοποίηση είναι τέσσερις μήνες και η αποζημίωση από 3 έως 6 μισθούς αντί 6 έως 12 χωρίς προειδοποίηση.

Η ανώτατη αποζημίωση μπορεί να φτάσει έως και τους 12 μισθούς, ενώ ειδικές ρυθμίσεις εξακολουθούν να ισχύουν για εργαζόμενους με πολύ μεγάλη προϋπηρεσία πριν από το 2012.

Η Ελλάδα και η ηλικία συνταξιοδότησης

Σε ό,τι αφορά την υποχρεωτική συνταξιοδότηση, η εφαρμογή της στην Ελλάδα αφορά κυρίως τον δημόσιο τομέα, όπου οι εργαζόμενοι αποχωρούν υποχρεωτικά στο 67ο έτος.

Στον ιδιωτικό τομέα δεν υπάρχει γενικός κανόνας υποχρεωτικής συνταξιοδότησης, εκτός εάν προβλέπεται ειδικά σε κανονισμούς εργασίας συγκεκριμένων οργανισμών, όπως ορισμένες ΔΕΚΟ ή τράπεζες, ή μέσω συλλογικών συμβάσεων.

Η βασική θέση του ΟΟΣΑ είναι ότι οι οικονομίες θα χρειαστούν περισσότερους ενεργούς εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας τα επόμενα χρόνια, καθώς η δημογραφική πίεση περιορίζει τη διαθέσιμη προσφορά εργασίας.

Η πρόκληση για τις κυβερνήσεις θα είναι να επιτύχουν τη σωστή ισορροπία: μεγαλύτερη ευελιξία για τις επιχειρήσεις, χωρίς υποχώρηση της προστασίας των εργαζομένων.