|
Κατά τη
διάρκεια του έτους,
πολλές απειλές επιβολής
νέων δασμών διατυπώθηκαν
και στη συνέχεια
αποσύρθηκαν. Πρόσφατα
παραδείγματα αφορούν
ευρωπαϊκές χώρες, στο
πλαίσιο εντάσεων γύρω
από τη Γροιλανδία, αλλά
και τη Νότια Κορέα, την
οποία ο Τραμπ κατηγόρησε
για μη τήρηση εμπορικής
συμφωνίας με τις ΗΠΑ.
Στο ήδη
ρευστό σκηνικό
προστίθεται και μια
επικείμενη απόφαση του
Ανώτατου Δικαστηρίου των
ΗΠΑ, η οποία ενδέχεται
να περιορίσει περαιτέρω
τους ελιγμούς του πρώην
προέδρου. Αν οι δικαστές
κρίνουν ότι η χρήση
έκτακτων οικονομικών
εξουσιών για την επιβολή
δασμών παραβιάζει τις
αρμοδιότητες του
Κογκρέσου, το υφιστάμενο
πλαίσιο θα μπορούσε να
ανατραπεί εκ νέου.
Παρά τη
σφοδρή αντιπαράθεση γύρω
από την
αποτελεσματικότητα των
δασμών, από
δημοσιονομική σκοπιά
αυτοί εμφανίζονται πλέον
λιγότερο «εκρηκτικοί».
Μετά τη θεαματική αύξηση
των εσόδων που
ακολούθησε την έναρξη
του παγκόσμιου εμπορικού
πολέμου τον Απρίλιο, τα
κρατικά έσοδα από
δασμούς έχουν ουσιαστικά
σταθεροποιηθεί.
Πριν από
τη δεύτερη θητεία Τραμπ,
οι ΗΠΑ εισέπρατταν
περίπου 8–9 δισ. δολάρια
μηνιαίως από δασμούς και
συναφή τέλη. Μέχρι τον
Οκτώβριο, το ποσό αυτό
είχε ξεπεράσει τα 30
δισ. δολάρια τον μήνα,
επίπεδο που αντιστοιχεί
σε περίπου 1,2% του ΑΕΠ
σε ετήσια βάση. Έκτοτε,
όμως, δεν καταγράφεται
περαιτέρω άνοδος, ενώ τα
ημερήσια στοιχεία του
Υπουργείου Οικονομικών
υποδεικνύουν ότι ο
Ιανουάριος κινείται σε
χαμηλό τετραμήνου.
Το
κόστος για την
αμερικανική οικονομία
Θεωρητικά, η αύξηση των
δασμολογικών συντελεστών
θα μπορούσε να ενισχύσει
τα έσοδα. Στην πράξη,
όμως, αυτό ισχύει μόνο
έως ένα σημείο. Ο δασμός
145% στις κινεζικές
εισαγωγές που επιβλήθηκε
τον Απρίλιο λειτούργησε
ουσιαστικά ως εμπορικό
εμπάργκο: όταν οι
εισαγωγές μηδενίζονται,
μηδενίζονται και τα
έσοδα.
Ακόμη
και οι χαμηλότεροι
δασμοί επιβαρύνουν την
οικονομία. Το Budget Lab
του Πανεπιστημίου Yale
εκτιμά ότι περίπου το
15% των εσόδων από τους
δασμούς εξανεμίζεται
λόγω της μείωσης άλλων
φορολογικών εισπράξεων,
καθώς επιβραδύνεται η
οικονομική
δραστηριότητα. Η Tax
Foundation ανεβάζει το
ποσοστό αυτό στο 25%.
Ο ίδιος
ο Τραμπ φαίνεται να
αναγνωρίζει έμμεσα το
πρόβλημα, καθώς συχνά
αναδιπλώνεται. Το έκανε
τον Μάιο με την Κίνα και
πιο πρόσφατα με την
Ευρώπη, όταν οι δηλώσεις
του για τη Γροιλανδία
προκάλεσαν αναστάτωση
στις αγορές. Παράλληλα,
χωρίς ιδιαίτερη
δημοσιότητα, η κυβέρνησή
του έχει μειώσει
σταδιακά τους πιο
επιθετικούς δασμούς, υπό
την πίεση ξένων
διπλωματών που
επιδιώκουν «εμπορικές
συμφωνίες» και
αμερικανικών
επιχειρήσεων που ζητούν
εξαιρέσεις.
Ο
παράγοντας Ανώτατο
Δικαστήριο
Ένας
ακόμη λόγος που
περιορίζει τις
προοπτικές αύξησης των
εσόδων είναι η δικαστική
αβεβαιότητα. Η
πλειονότητα των δασμών
επιβλήθηκε μέσω του
νόμου IEEPA, ο οποίος
προοριζόταν για
περιπτώσεις εθνικής
έκτακτης ανάγκης. Η
άποψη ότι τα εμπορικά
ελλείμματα συνιστούν
τέτοια απειλή έχει
προκαλέσει έντονες
αντιδράσεις.
Κατά τις
ακροαματικές διαδικασίες
του Νοεμβρίου, οι
δικαστές εμφανίστηκαν
ιδιαίτερα επικριτικοί
απέναντι στους νομικούς
ισχυρισμούς του Τραμπ.
Οι αγορές στοιχημάτων
αποτιμούν πλέον την
πιθανότητα συνταγματικής
επικύρωσης αυτής της
πρακτικής σε μόλις 30%.
Μια αρνητική απόφαση θα
μπορούσε να οδηγήσει σε
ένα πιο περίπλοκο και
λιγότερο αποδοτικό
δασμολογικό καθεστώς.
Οι
επιχειρήσεις
προσαρμόζονται – και τα
έσοδα πιέζονται
Η
συμπεριφορά των
επιχειρήσεων ενισχύει
την εικόνα
σταθεροποίησης ή και
μείωσης των εσόδων.
Πολλές εταιρείες είχαν
αυξήσει μαζικά τα
αποθέματά τους στις
αρχές του 2025,
προβλέποντας την επιβολή
δασμών. Αυτό τους
επέτρεψε να περιορίσουν
προσωρινά τις εισαγωγές
μετά. Πλέον, τα
αποθέματα μειώνονται,
σύμφωνα με σχετικές
έρευνες.
Άλλες
επιχειρήσεις πιέζουν
τους ξένους προμηθευτές
να μειώσουν τις τιμές,
γεγονός που περιορίζει
τη φορολογητέα αξία των
εισαγόμενων προϊόντων.
Υπάρχουν και περιπτώσεις
παραβατικής
συμπεριφοράς, όπως
απόκρυψη της πραγματικής
προέλευσης ή αξίας των
προϊόντων, πρακτικές που
δύσκολα μπορούν να
ελεγχθούν πλήρως, παρά
την ενίσχυση των
μηχανισμών εποπτείας.
Η
στρατηγική που προωθεί ο
Τραμπ –η μεταφορά της
παραγωγής εντός ΗΠΑ–
ακόμη κι αν υλοποιούνταν
σε μεγάλη κλίμακα, θα
οδηγούσε τελικά σε
μικρότερες εισαγωγές και
άρα σε χαμηλότερα έσοδα
από δασμούς.
Τέλος,
μεγάλο μέρος του κόστους
μετακυλίεται πλέον στους
καταναλωτές. Σύμφωνα με
τη Goldman Sachs,
περίπου το 60% των
δασμών ενσωματώνεται
στις τελικές τιμές. Αυτό
ωθεί τους αγοραστές σε
φθηνότερα ή λιγότερο
επιβαρυμένα προϊόντα,
μειώνοντας περαιτέρω τον
όγκο των εισαγωγών με
υψηλούς δασμούς — και,
κατ’ επέκταση, τα έσοδα
του αμερικανικού
Δημοσίου.
Πηγή:
The Economist
|
