Παράλληλα, η άνοδος των τιμών της ενέργειας αναζωπυρώνει τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό. Αυτό περιορίζει τις προσδοκίες για γρήγορη αποκλιμάκωση των επιτοκίων και ενισχύει το σενάριο ότι οι κεντρικές τράπεζες θα χρειαστεί να διατηρήσουν το κόστος χρήματος σε υψηλότερα επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Η Γαλλία στο επίκεντρο των ανησυχιών

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί μεγαλύτερους κινδύνους για τις χώρες με ήδη επιβαρυμένα δημόσια οικονομικά.

«Τα πιο ευάλωτα κράτη είναι εκείνα που συνδυάζουν μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, υψηλό χρέος και εξάρτηση από εξωτερικά κεφάλαια», δήλωσε στο CNBC ο Masahiko Loo της State Street Investment Management, χαρακτηρίζοντας τη Γαλλία ως χαρακτηριστική περίπτωση μεταξύ των ανεπτυγμένων αγορών.

Η γαλλική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών της, την ώρα που η πολιτική δυνατότητα για μια ουσιαστική δημοσιονομική προσαρμογή παραμένει περιορισμένη. Σε ένα περιβάλλον υψηλότερων αποδόσεων, αυτό σημαίνει ότι το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους μπορεί να αυξάνεται συνεχώς, περιορίζοντας τα περιθώρια της κυβέρνησης για άλλες δαπάνες.

Το πρόβλημα, όμως, δεν αφορά μόνο τις πιο ευάλωτες οικονομίες. Ακόμη και οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν πλέον ένα ιδιαίτερα βαρύ κόστος εξυπηρέτησης του χρέους. Μόνο στο τρέχον οικονομικό έτος, οι καθαροί τόκοι που καταβάλλει η αμερικανική κυβέρνηση ανέρχονται σε περίπου 931 δισ. δολάρια, ξεπερνώντας τα 804 δισ. δολάρια που δαπανώνται για την εθνική άμυνα.

Ακριβότερο χρήμα και για τις επιχειρήσεις

Η άνοδος των κρατικών αποδόσεων μεταφέρεται σταδιακά και στον ιδιωτικό τομέα. Οι επιχειρήσεις που χρειάζονται συχνές αναχρηματοδοτήσεις ή σημαντικά κεφάλαια για επενδύσεις θα βρεθούν αντιμέτωπες με υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης.

Ιδιαίτερα ευάλωτες θεωρούνται οι εταιρείες με υψηλό δανεισμό, αδύναμους ισολογισμούς ή σημαντική έκθεση σε χρέος κυμαινόμενου επιτοκίου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση των τεχνολογικών ομίλων. Οι τεράστιες επενδύσεις που πραγματοποιούνται σε data centers, υποδομές και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης οδηγούν πολλές εταιρείες στην έκδοση μεγάλων ποσών χρέους. Όσο όμως αυξάνονται οι ανάγκες χρηματοδότησης ταυτόχρονα με τις ανάγκες των κυβερνήσεων, τόσο εντείνεται ο ανταγωνισμός για την προσέλκυση διαθέσιμων επενδυτικών κεφαλαίων.

Αυτό μπορεί να δημιουργήσει ένα δυσμενές περιβάλλον ιδιαίτερα για επιχειρήσεις που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στον δανεισμό για να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξή τους.

Ποιοι καταναλωτές πλήττονται περισσότερο

Η αύξηση του κόστους χρήματος δεν έχει τις ίδιες επιπτώσεις για όλα τα νοικοκυριά. Τα χαμηλότερα εισοδήματα είναι περισσότερο εκτεθειμένα, καθώς μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματός τους κατευθύνεται στην εξυπηρέτηση δανείων και στην κάλυψη βασικών αναγκών.

Για τα υψηλότερα εισοδήματα, η εικόνα είναι διαφορετική. Τα νοικοκυριά με σημαντικές αποταμιεύσεις μπορούν να επωφεληθούν από τις υψηλότερες αποδόσεις των καταθέσεων και των ομολόγων και να απορροφήσουν ευκολότερα μια αύξηση στο κόστος των δανείων τους.

Το μεγάλο ερώτημα για τις μετοχές

Η μεγαλύτερη ανησυχία, ωστόσο, αφορά τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η άνοδος των ομολογιακών αποδόσεων στις χρηματιστηριακές αγορές.

Τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα αποτελούν παραδοσιακά το βασικό «ασφαλές καταφύγιο» των αγορών. Όταν όμως η απόδοση του 10ετούς τίτλου πλησιάζει το 5%, η σύγκριση μεταξύ ομολόγων και μετοχών αλλάζει σημαντικά.

Για έναν επενδυτή γίνεται πολύ δυσκολότερο να δικαιολογήσει την ανάληψη υψηλού ρίσκου σε μετοχές τεχνολογίας ή άλλες εταιρείες με ιδιαίτερα υψηλές αποτιμήσεις, όταν μπορεί να λάβει μια σημαντική απόδοση από ένα αμερικανικό κρατικό ομόλογο.

Το ζήτημα είναι ακόμη πιο κρίσιμο στην περίπτωση των μετοχών που έχουν ήδη καταγράψει ισχυρά κέρδη και διαπραγματεύονται σε απαιτητικά επίπεδα αποτίμησης. Η άνοδος των αποδόσεων αυξάνει το λεγόμενο «risk-free rate», ανεβάζοντας ουσιαστικά τον πήχη που πρέπει να ξεπεράσουν οι μετοχές για να παραμένουν ελκυστικές.

Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει η Natalia Lojevsky της CIFC Asset Management, «σε κάποιο σημείο, οι υψηλότερες αποδόσεις των ομολόγων είναι μια επώδυνη εμπειρία για τις μετοχές».

Το κρίσιμο πλέον είναι αν η άνοδος των αποδόσεων αποτελεί μια προσωρινή αναπροσαρμογή των αγορών ή την αρχή μιας πιο μόνιμης αλλαγής στο παγκόσμιο κόστος χρήματος. Στη δεύτερη περίπτωση, οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στην αγορά ομολόγων, αλλά θα επηρεάσουν τα δημόσια οικονομικά, τις επιχειρηματικές επενδύσεις, την κατανάλωση και τελικά τις αποτιμήσεις ολόκληρου του χρηματιστηριακού συστήματος.