Πάγωμα έως τα τέλη Μαΐου

Με διάταξη που εντάχθηκε σε νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης, αναστέλλονται έως τα τέλη Μαΐου οι αγωγές του Δημοσίου που αφορούν πρώτες εγγραφές και αμφισβητήσεις στο Κτηματολόγιο.

Στο διάστημα αυτό αναμένεται να παρουσιαστεί νέο πλαίσιο που θα καθορίζει ρητά τα κριτήρια βάσει των οποίων το Δημόσιο θα μπορεί να προσφεύγει δικαστικά. Μέχρι σήμερα, έχουν κατατεθεί χιλιάδες αγωγές ακόμη και σε περιπτώσεις όπου δεν υφίσταται σαφής τίτλος κυριότητας, με επίκληση –σε ορισμένες περιπτώσεις– διαδοχής του Οθωμανικού Κράτους.

Χιλιάδες διεκδικήσεις σε όλη τη χώρα

Αν και δεν υπάρχει επίσημη συγκεντρωτική απογραφή, οι αγωγές εκτιμάται ότι υπερβαίνουν τις 6.000 και ενδέχεται να αυξηθούν όσο ολοκληρώνεται η κτηματογράφηση.

Στο πρόσφατο παρελθόν, το Δημόσιο έχει διεκδικήσει εκτάσεις σε περιοχές της Αττικής, της περιφέρειας αλλά και σε νησιωτικές ζώνες υψηλής αξίας. Μόνο το 2023, σύμφωνα με στοιχεία του Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, ασκήθηκαν 857 νέες κτηματολογικές αγωγές, 465 εφέσεις και 179 αναιρέσεις.

Εντυπωσιακό είναι ότι, σύμφωνα με την ίδια έκθεση, το Δημόσιο χάνει περίπου τα τρία τέταρτα των υποθέσεων στις οποίες ασκεί έφεση.

Διεκδικήσεις με οθωμανικά έγγραφα

Σε αρκετές περιπτώσεις, κτηματικές υπηρεσίες προβάλλουν αξιώσεις χωρίς σαφή οριοθέτηση ή βασιζόμενες σε έγγραφα της Τουρκοκρατίας. Ωστόσο, η νομολογία του Άρειος Πάγος έχει κρίνει ότι τέτοιου είδους έγγραφα δεν επαρκούν από μόνα τους· απαιτείται τίτλος και αποδεδειγμένη νομή ή κατοχή από πλευράς Δημοσίου. 

Το μέτωπο των δασικών χαρτών

Σημαντικό μέρος των διαφορών συνδέεται με τον χαρακτηρισμό εκτάσεων ως δασικών, ακόμη και όταν υπάρχουν αποφάσεις αποχαρακτηρισμού.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΤΕΕ Δυτικής Κρήτης, πολλές αποφάσεις των Επιτροπών Εξέτασης Αντιρρήσεων δεν έχουν ακόμη ενσωματωθεί στους δασικούς χάρτες, με αποτέλεσμα να παραμένουν δεσμευμένες εκτάσεις. Από περίπου 464.000 αντιρρήσεις και αιτήματα διόρθωσης, λιγότερες από τις μισές έχουν εξεταστεί.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Κρήτη, όπου ισχύει ειδικό καθεστώς βάσει του οποίου το Δημόσιο οφείλει να αποδεικνύει την κυριότητα και όχι ο ιδιώτης – ωστόσο και εκεί καταγράφονται καθυστερήσεις.

Τι αλλάζει με τη νέα ρύθμιση

Η πρόσφατη νομοθετική παρέμβαση προβλέπει:

Αναστολή των αγωγών έως τα τέλη Μαΐου.

Απόσυρση από τα πινάκια των υποθέσεων που είχαν προσδιοριστεί προς συζήτηση έως τότε.

Επανεκκίνηση των εκκρεμών υποθέσεων πρώτου βαθμού μετά την 31η Μαΐου.

Δυνατότητα συνέχισης της δίκης εφόσον το ζητήσει ο αντίδικος και εγκριθεί από τον πρόεδρο του Τριμελούς Συμβουλίου.

Μη συνυπολογισμό του διαστήματος έως 31 Μαΐου 2026 στο οκτάμηνο που προβλέπει ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας. 

Το πραγματικό διακύβευμα

Ο τελικός αριθμός διεκδικήσεων θα φανεί μετά την ολοκλήρωση της κτηματογράφησης και την κατάθεση αγωγών για ακίνητα «αγνώστου ιδιοκτήτη» έως τα τέλη του 2026.

Η νέα ρύθμιση λειτουργεί ως προσωρινή «ασπίδα», όμως το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: θα τεθούν σαφή και αντικειμενικά κριτήρια που θα περιορίσουν οριστικά τις μαζικές αντιδικίες ή η σύγκρουση Δημοσίου–ιδιοκτητών θα επανέλθει με νέα ένταση;