«Δεν επιδιώκουμε τον πόλεμο»

Ο Ιρανός πρόεδρος επανέλαβε ότι η χώρα του δεν επιθυμεί να συνεχιστεί η πολεμική σύγκρουση, αλλά ταυτόχρονα υπογράμμισε ότι το Ιράν θα συνεχίσει να απαντά σε επιθέσεις.

Η θέση αυτή συμπυκνώνεται στο μήνυμα ότι η Τεχεράνη δηλώνει διαθέσιμη για διάλογο, χωρίς όμως να αποδέχεται συμφωνία υπό συνθήκες που θεωρεί ότι επιβάλλονται μονομερώς μέσω στρατιωτικής ή οικονομικής πίεσης.

Ο Πεζεσκιάν αναφέρθηκε επίσης σε προηγούμενο πλαίσιο συμφωνίας με την Ουάσιγκτον, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν εξακολουθεί να είναι διατεθειμένο να προχωρήσει στη βάση όσων είχαν συμφωνηθεί.

Το πυρηνικό πρόγραμμα στο επίκεντρο

Ιδιαίτερο βάρος στη συνέντευξη είχε το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Ερωτηθείς ευθέως εάν η Τεχεράνη επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου, ο Πεζεσκιάν απάντησε αρνητικά. Παράλληλα, δήλωσε ότι το Ιράν θα μπορούσε να εξετάσει τη μείωση του επιπέδου εμπλουτισμού και να δεχθεί διεθνείς διαδικασίες επαλήθευσης στο πλαίσιο μιας συμφωνίας.

Το ζήτημα αποτελεί έναν από τους βασικούς πυρήνες της αντιπαράθεσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, καθώς οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν συνδέσει τη στρατιωτική τους πολιτική απέναντι στο Ιράν με τις ανησυχίες για το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι δεν επιδιώκει πυρηνικά όπλα και ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει ειρηνικό χαρακτήρα. Οι σχετικές δηλώσεις αποτελούν θέσεις της ιρανικής κυβέρνησης και όχι ανεξάρτητη επιβεβαίωση για τις προθέσεις της.

Ο ρόλος του Μοτζταμπά Χαμενεΐ

Ο Πεζεσκιάν ρωτήθηκε επίσης για τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ.

Ο Ιρανός πρόεδρος δήλωσε ότι είχε συναντηθεί μαζί του περίπου έναν μήνα νωρίτερα και ότι η συνάντηση διήρκεσε αρκετές ώρες. Ερωτηθείς για την κατάσταση της υγείας του, απάντησε ότι είναι «εντελώς» καλά.

Ο Πεζεσκιάν υπογράμμισε παράλληλα ότι η κυβέρνηση έχει την ευθύνη της εφαρμογής των πολιτικών αποφάσεων, ενώ οι κατευθύνσεις και οι σχετικές διαβουλεύσεις προέρχονται από την ανώτατη ηγεσία.

Οι αμερικανικές εκλογές δεν αποτελούν παράγοντα για την Τεχεράνη

Ο Ιρανός πρόεδρος απέρριψε επίσης την εκτίμηση ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να περιμένει τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ προκειμένου να αποφασίσει εάν θα προχωρήσει σε συμφωνία.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το Ιράν δεν θεωρεί τις αμερικανικές εκλογές καθοριστικό παράγοντα για τις αποφάσεις του και εμφανίζεται διατεθειμένο να διαπραγματευτεί ανεξάρτητα από το εκλογικό ημερολόγιο των ΗΠΑ.

Η θέση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την άποψη που έχει εκφράσει ο Τραμπ ότι η Τεχεράνη μπορεί να αναμένει την πολιτική εξέλιξη στις ΗΠΑ πριν λάβει κρίσιμες αποφάσεις για μια συμφωνία.

Το Στενό του Ορμούζ παραμένει κρίσιμο

Στο οικονομικό σκέλος της κρίσης, ιδιαίτερη σημασία εξακολουθεί να έχει το Στενό του Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η διατάραξη της ναυσιπλοΐας έχει ήδη προκαλέσει σημαντικές επιπτώσεις στις ενεργειακές αγορές, με το πετρέλαιο να παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Παράλληλα, το Ιράν έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας του Στενού υπό προϋποθέσεις που συνδέονται με την αποκλιμάκωση της αμερικανικής στρατιωτικής πίεσης.

Το ενεργειακό ζήτημα αποτελεί επομένως ένα από τα βασικά οικονομικά διακυβεύματα οποιασδήποτε συμφωνίας. Μια ουσιαστική αποκλιμάκωση θα μπορούσε να περιορίσει την πίεση στις διεθνείς τιμές ενέργειας, ενώ μια νέα κλιμάκωση θα διατηρούσε υψηλό το κόστος για τις αγορές και τις οικονομίες.

Διπλωματικό παράθυρο, αλλά με μεγάλες αποστάσεις

Η συνέντευξη Πεζεσκιάν δείχνει ότι η Τεχεράνη δηλώνει ανοιχτή σε συμφωνία, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή θα προκύψει μέσα από διαπραγμάτευση και όχι μέσω μονομερούς πίεσης.

Ταυτόχρονα, η Ουάσιγκτον διατηρεί ανοιχτές τόσο τη διπλωματική όσο και τη στρατιωτική επιλογή.

Έτσι, παρά τις επαφές που έχουν πραγματοποιηθεί στη Νέα Υόρκη, το βασικό ερώτημα παραμένει το ίδιο: μπορούν οι δύο πλευρές να συμφωνήσουν σε ένα πλαίσιο που θα συνδυάζει τερματισμό των εχθροπραξιών, περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και σταδιακή άρση της οικονομικής και στρατιωτικής πίεσης;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει όχι μόνο την πορεία της σύγκρουσης, αλλά και την επόμενη κίνηση στις ενεργειακές αγορές και ευρύτερα στην παγκόσμια οικονομία.