Ο διευθύνων σύμβουλος της Saudi Aramco, Αμίν Νάσερ, προειδοποίησε στο Energy Intelligence Forum στο Λονδίνο ότι τα παγκόσμια εμπορικά αποθέματα έχουν πλέον υποχωρήσει σε λιγότερα από 6 δισ. βαρέλια, ενώ το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ποσότητας δεν είναι στην πραγματικότητα άμεσα διαθέσιμο.

Μόλις το 10% μπορεί να αξιοποιηθεί άμεσα

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική αν ληφθεί υπόψη η πραγματική διαθεσιμότητα των αποθεμάτων.

Σύμφωνα με τον Νάσερ, μόλις το 10% ή και λιγότερο της ποσότητας που βρίσκεται σε αποθήκευση μπορεί να διοχετευθεί άμεσα στην αγορά.

Ο λόγος είναι ότι ένα σημαντικό μέρος των αποθεμάτων δεν μπορεί να αντληθεί ή να μεταφερθεί χωρίς καθυστέρηση. Υπάρχουν τεχνικοί περιορισμοί, όπως το πετρέλαιο που παραμένει στον πυθμένα των δεξαμενών ή στους αγωγούς, αλλά και κανονιστικοί περιορισμοί, καθώς πολλές χώρες υποχρεούνται να διατηρούν συγκεκριμένα ελάχιστα επίπεδα στρατηγικών αποθεμάτων.

Έτσι, η ονομαστική ποσότητα πετρελαίου που υπάρχει στις αποθήκες δεν αντιστοιχεί στην πραγματική ποσότητα που μπορεί να λειτουργήσει ως «μαξιλάρι» σε περίπτωση νέας κρίσης.

Πάνω από 1 δισ. βαρέλια έχουν ήδη αποδεσμευθεί

Από την έναρξη της φετινής κρίσης στη Μέση Ανατολή έχουν ήδη απελευθερωθεί περισσότερα από 1 δισ. βαρέλια πετρελαίου, κυρίως από εμπορικά χερσαία αποθέματα.

Πρόκειται για ένα σημαντικό μέρος του διαθέσιμου μηχανισμού άμεσης αντίδρασης της αγοράς.

Παράλληλα, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προετοιμάζει νέα παρέμβαση, με τη διάθεση περίπου 100 εκατ. βαρελιών αργού πετρελαίου και ντίζελ, σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι πιέσεις, ιδιαίτερα στην αγορά πετρελαϊκών προϊόντων.

Ωστόσο, ακόμη και αυτή η ποσότητα αποκτά διαφορετική σημασία σε μια αγορά που καταναλώνει περίπου 102 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο επειδή δεν είναι σαφές εάν μέρος των 100 εκατ. βαρελιών περιλαμβάνει ποσότητες από την προηγούμενη, πρωτοφανή απελευθέρωση περίπου 400 εκατ. βαρελιών που είχε ανακοινωθεί τον Μάρτιο αλλά δεν είχε ακόμη φτάσει στο σύνολό της στην αγορά.

Το «μαξιλάρι» έχει σχεδόν εξαφανιστεί

Η μείωση των διαθέσιμων αποθεμάτων μεταβάλλει και τη συμπεριφορά της ίδιας της αγοράς.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Chevron, Μάικ Γουίρθ, προειδοποίησε ότι η απώλεια του αποθέματος ασφαλείας έχει καταστήσει την αγορά περισσότερο ευάλωτη, ανεβάζοντας ουσιαστικά και το κατώτατο επίπεδο στο οποίο μπορούν να κινηθούν οι τιμές του πετρελαίου.

Με απλά λόγια, όταν υπάρχει μεγάλο απόθεμα ασφαλείας, μια ξαφνική διακοπή της προσφοράς μπορεί να απορροφηθεί προσωρινά από τις αποθήκες.

Όταν όμως το απόθεμα αυτό έχει μειωθεί σημαντικά, ακόμη και μια σχετικά μικρή νέα διαταραχή μπορεί να προκαλέσει πολύ μεγαλύτερη αντίδραση στις τιμές.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο στελέχη του κλάδου εκτιμούν ότι η αναταραχή στην αγορά δεν θα τελειώσει απαραίτητα με την υποχώρηση των σημερινών γεωπολιτικών εντάσεων.

Χρόνια για την αναπλήρωση

Το επόμενο πρόβλημα είναι η αναπλήρωση των αποθεμάτων.

Η δημιουργία νέου «μαξιλαριού ασφαλείας» δεν μπορεί να γίνει μέσα σε λίγους μήνες. Απαιτείται χρόνος ώστε η παραγωγή να αυξηθεί, να καλυφθεί παράλληλα η παγκόσμια ζήτηση και να κατευθυνθούν επιπλέον ποσότητες προς τις αποθήκες.

Γι' αυτό και στελέχη της πετρελαϊκής βιομηχανίας εκτιμούν ότι οι επιπτώσεις της σημερινής κρίσης θα μπορούσαν να διαρκέσουν και μετά το 2027.

Η ζήτηση για τη δημιουργία νέων αποθεμάτων είναι ήδη ιδιαίτερα υψηλή. Η Kuwait Petroleum Corporation, για παράδειγμα, σχεδιάζει την επέκταση των υποδομών αποθήκευσης τόσο στο Κουβέιτ όσο και στα διυλιστήριά της στο εξωτερικό.

Η Δύση χρειάζεται τις εξαγωγές της Μέσης Ανατολής

Η εξάντληση των αποθεμάτων περιορίζει τα περιθώρια της Δύσης να αντιμετωπίσει μια νέα κρίση αποκλειστικά με δικά της αποθέματα.

Ο Ράσελ Χάρντι, διευθύνων σύμβουλος της Vitol, υπογράμμισε ότι η παγκόσμια αγορά εξακολουθεί να εξαρτάται από τις θαλάσσιες εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή για να διατηρηθεί η ισορροπία, ιδιαίτερα ενόψει του χειμώνα.

Η εξέλιξη αυτή καθιστά ακόμη πιο κρίσιμη την ομαλή λειτουργία των βασικών θαλάσσιων διαδρομών μεταφοράς πετρελαίου και ενισχύει τη γεωπολιτική σημασία της περιοχής.

Στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1982 το στρατηγικό απόθεμα των ΗΠΑ

Παράλληλα, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση του Στρατηγικού Αποθέματος Πετρελαίου των ΗΠΑ (SPR).

Τα αποθέματα αργού βρίσκονται πλέον στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Οκτώβριο του 1982, σύμφωνα με τα στοιχεία του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας.

Αυτό περιορίζει ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία που διαθέτει η Ουάσιγκτον για να αντιδράσει σε μια νέα σοβαρή διαταραχή της αγοράς.

Η κατάσταση δεν αφορά μόνο το πετρέλαιο.

Κίνδυνος και για το φυσικό αέριο

Ανησυχία υπάρχει και για τα αποθέματα φυσικού αερίου, τα οποία έχουν επίσης υποχωρήσει σημαντικά.

Ένας ιδιαίτερα βαρύς χειμώνας θα μπορούσε να προκαλέσει έντονη πίεση στην αγορά κατά το πρώτο τρίμηνο του 2027, εφόσον τα αποθέματα πλησιάσουν σε οριακά επίπεδα.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Petronas, Τενγκκού Μουχάμαντ Ταουφίκ, προειδοποίησε μάλιστα για το ενδεχόμενο εξαιρετικά απότομης αντίδρασης στις τιμές του φυσικού αερίου εάν τα αποθέματα εξαντληθούν περισσότερο.

Το κοινό στοιχείο πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι πλέον η απώλεια του περιθωρίου ασφαλείας.

Η αγορά μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί χωρίς άμεση έλλειψη, όμως διαθέτει πολύ μικρότερο απόθεμα για να απορροφήσει μια νέα κρίση. Και σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι παραμένουν αυξημένοι, αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια περιορισμένη νέα διαταραχή στην προσφορά μπορεί να έχει δυσανάλογα μεγάλη επίπτωση στις τιμές.