Το πετρέλαιο κινήθηκε ήδη πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ οι πιέσεις μεταφέρονται σταδιακά από την αγορά αργού στις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ.

Το «μαξιλάρι» της αγοράς μειώνεται

Το σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι η παγκόσμια αγορά μπαίνει στη συγκεκριμένη κρίση χωρίς τα αποθέματα ασφαλείας που θα μπορούσαν να απορροφήσουν εύκολα ένα τόσο μεγάλο και παρατεταμένο σοκ.

Τα εμπορικά αποθέματα καυσίμων έχουν μειωθεί για περισσότερο από έξι μήνες, ενώ τα περιθώρια περαιτέρω άντλησης από τα στρατηγικά αποθέματα αργού είναι πλέον περιορισμένα.

Παράλληλα, οι επιθέσεις στις πετρελαϊκές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας έχουν απομακρύνει από την αγορά τουλάχιστον 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο ένα ήδη πιεσμένο σύστημα.

Το αποτέλεσμα είναι ότι η αγορά χάνει σταδιακά τους μηχανισμούς που μέχρι σήμερα λειτουργούσαν ως «αμορτισέρ» απέναντι στις διαταραχές της προσφοράς.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Chevron, Μάικ Βιρτ, έχει επισημάνει ότι οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί περιόριζαν τους κινδύνους για τον εφοδιασμό και τις τιμές, όμως πλέον η προστασία αυτή έχει σε μεγάλο βαθμό εξαντληθεί.

Το πιο χαρακτηριστικό μήνυμα είναι ότι, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι δύσκολο να εντοπιστούν σήμερα σαφείς λόγοι που θα οδηγούσαν σε γρήγορη εκτόνωση της κατάστασης.

Από το αργό στο ντίζελ – εκεί βρίσκεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος

Η μεγαλύτερη ανησυχία δεν αφορά πλέον μόνο το Brent ή το αμερικανικό αργό. Αφορά την επάρκεια των διυλισμένων προϊόντων.

Στις ΗΠΑ, η τιμή του ντίζελ έχει εκτιναχθεί στα 6,23 δολάρια ανά γαλόνι, ενώ η βενζίνη κινείται στα 4,32 δολάρια.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή το ντίζελ αποτελεί κρίσιμο καύσιμο για τις μεταφορές, τη βιομηχανία και τη γεωργία.

Μάλιστα, η αγορά εισέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ζήτηση για ντίζελ μπορεί να αυξηθεί λόγω της αγροτικής δραστηριότητας και της περιόδου συγκομιδής στις ΗΠΑ.

Την ίδια στιγμή, οι διακοπές λειτουργίας διυλιστηρίων στη Μέση Ανατολή αλλά και στη Ρωσία περιορίζουν περαιτέρω τη διαθεσιμότητα.

Έτσι δημιουργείται ένας ιδιαίτερα δύσκολος συνδυασμός: ακριβότερο αργό, ακριβότερη μεταφορά, περιορισμένα αποθέματα και μειωμένη δυνατότητα παραγωγής διυλισμένων προϊόντων.

Η Κίνα αρχίζει να επιστρέφει στην αγορά

Ένας ακόμη παράγοντας που μπορεί να εντείνει τις πιέσεις είναι η αλλαγή στη συμπεριφορά της Κίνας.

Ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο χρησιμοποίησε επί μήνες τα δικά του αποθέματα αργού, καλύπτοντας σημαντικό μέρος της ημερήσιας κατανάλωσής του και περιορίζοντας έτσι την ανάγκη για νέες αγορές από τη διεθνή αγορά.

Αυτό λειτούργησε ως ένα άτυπο «μαξιλάρι» για την παγκόσμια αγορά.

Τις τελευταίες εβδομάδες, όμως, η Κίνα έχει αρχίσει να αυξάνει και πάλι τις αγορές της από διεθνείς προμηθευτές.

Εάν η τάση αυτή συνεχιστεί, η αγορά θα πρέπει να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα δύο πιέσεις: από τη μία πλευρά την απώλεια προσφοράς λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή και από την άλλη την επιστροφή της κινεζικής ζήτησης στις διεθνείς αγορές.

Το Ορμούζ παραμένει ο μεγάλος «κόμβος» της κρίσης

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το κεντρικό σημείο του προβλήματος.

Η συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδος είναι κρίσιμη για τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου και LNG. Όσο παραμένει ουσιαστικά κλειστή ή λειτουργεί με πολύ σοβαρούς περιορισμούς, η αγορά αναγκάζεται να αναζητά εναλλακτικές διαδρομές, οι οποίες όμως είναι ακριβότερες, πιο αργές και με μεγαλύτερες ασφαλιστικές απαιτήσεις.

Η επίθεση στον αγωγό Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας επιδεινώνει την κατάσταση, καθώς ένας από τους βασικούς μηχανισμούς παράκαμψης του Ορμούζ δεν μπορεί να λειτουργήσει κανονικά.

Έτσι, το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι μειώνεται η διαθέσιμη ποσότητα. Είναι ότι μειώνονται και οι διαθέσιμες διαδρομές για τη μεταφορά της.

Η Ουάσιγκτον προσπαθεί να συγκρατήσει τις τιμές

Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι η διαταραχή είναι προσωρινή και έχει επανειλημμένα δεσμευθεί ότι οι τιμές στα πρατήρια θα υποχωρήσουν.

Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η ενίσχυση της παραγωγής, μεταξύ άλλων μέσω της Βενεζουέλας, αλλά και η αύξηση της αμερικανικής παραγωγικής δυναμικότητας σε διυλισμένα προϊόντα.

Παράλληλα, η κυβέρνηση βρίσκεται σε συνεχή επαφή με τις μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες.

Ωστόσο, το πρόβλημα είναι ότι η αύξηση της αμερικανικής παραγωγής δεν μπορεί να αντικαταστήσει άμεσα τις ποσότητες που χάνονται από τη Μέση Ανατολή ούτε να αποκαταστήσει γρήγορα τις διεθνείς εφοδιαστικές διαδρομές.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η συζήτηση στις ΗΠΑ έχει μεταφερθεί πλέον από την παραγωγή στην εσωτερική τιμή των καυσίμων.

Το γεωπολιτικό ρίσκο παραμένει ανοιχτό

Η αγορά δυσκολεύεται να προεξοφλήσει μια γρήγορη αποκλιμάκωση, καθώς η σύγκρουση με το Ιράν δεν φαίνεται να έχει οδηγηθεί σε οριστική λύση.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι η σύγκρουση μπορεί να συνεχιστεί έως τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, ενώ παράλληλα αποκλείει την αποστολή χερσαίων αμερικανικών στρατευμάτων και επιδιώκει να αυξήσει την οικονομική πίεση προς το Ιράν.

Για τις αγορές, όμως, η συγκεκριμένη χρονική αναφορά έχει διαφορετική σημασία: όσο μεγαλύτερη είναι η διάρκεια της κρίσης, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να περάσει το ενεργειακό σοκ από το αργό πετρέλαιο στην ευρύτερη οικονομία.

Ήδη αναλυτές δέχονται ερωτήματα σχετικά με το πότε οι καταναλωτές θα αρχίσουν να περιορίζουν τις αγορές τους εξαιτίας των υψηλών τιμών καυσίμων.

Η δεύτερη πληγή: ο πόλεμος στην Ουκρανία

Στην εξίσωση προστίθεται και η Ρωσία.

Οι διαταραχές στην παραγωγή και λειτουργία διυλιστηρίων περιορίζουν την προσφορά ντίζελ σε μια περίοδο κατά την οποία η ζήτηση παραμένει υψηλή.

Η αμερικανική πλευρά έχει ήδη ζητήσει από την Ουκρανία να περιορίσει πλήγματα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις ρωσικές ενεργειακές υποδομές και, κατ’ επέκταση, τις παγκόσμιες ροές διυλισμένων προϊόντων.

Αυτό δείχνει πόσο σύνθετη έχει γίνει η κατάσταση: Μέση Ανατολή, Ρωσία, Ουκρανία, Ορμούζ και παγκόσμια ναυτιλία πλέον αποτελούν ένα ενιαίο ενεργειακό πρόβλημα.

Τι σημαίνει για τις αγορές

Το κρίσιμο σημείο για τους επενδυτές είναι ότι η ενεργειακή κρίση μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι πολύ ευρύτερο από μια απλή άνοδο της τιμής του πετρελαίου.

Εάν το σοκ παραμείνει περιορισμένο χρονικά, η αγορά μπορεί να απορροφήσει μεγάλο μέρος των επιπτώσεων μέσω αποθεμάτων, εναλλακτικών προμηθευτών και υψηλότερων τιμών.

Εάν όμως η διαταραχή παραταθεί, τότε η πίεση μεταφέρεται σταδιακά:

πετρέλαιο → διυλισμένα καύσιμα → μεταφορές → κόστος παραγωγής → πληθωρισμός → κατανάλωση → οικονομική ανάπτυξη.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η εξέλιξη των τιμών του ντίζελ και της βενζίνης μπορεί τελικά να αποδειχθεί σημαντικότερη για την οικονομία από την ίδια την τιμή του Brent.

Το μεγαλύτερο ρίσκο για τις αγορές δεν είναι επομένως μόνο ένα πετρέλαιο στα 100 ή 110 δολάρια.

Είναι ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ, σε μια αγορά που διαθέτει πλέον πολύ μικρότερα αποθέματα ασφαλείας και πολύ λιγότερες εναλλακτικές διαδρομές εφοδιασμού.