Από την ελληνική κρίση στο «μέρισμα του προφανούς»

Ο πρόεδρος του Eurogroup αναφέρθηκε στην εμπειρία της Ελλάδας κατά τη διάρκεια της κρίσης, υποστηρίζοντας ότι το βασικό δίδαγμα δεν είναι κάποια συγκεκριμένη «ελληνική συνταγή», αλλά η ανάγκη να υλοποιούνται μεταρρυθμίσεις που είναι ήδη γνωστό ότι απαιτούνται.

Η Ελλάδα, όπως ανέφερε, γνώριζε επί δεκαετίες ότι χρειαζόταν αλλαγές στην αγορά εργασίας, στο ασφαλιστικό, στα δημόσια οικονομικά, στη φορολογία, στην εκπαίδευση και στην υγεία, όμως η υλοποίηση καθυστερούσε.

Αυτό δημιουργεί, σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, ένα «μέρισμα του προφανούς»: όταν μια χώρα γνωρίζει τι πρέπει να αλλάξει αλλά δεν το έχει κάνει για μεγάλο χρονικό διάστημα, η υλοποίηση αυτών των αυτονόητων μεταρρυθμίσεων μπορεί να δημιουργήσει σημαντικά οφέλη.

Για την Ευρώπη, τα αντίστοιχα πεδία είναι η Ένωση Κεφαλαιαγορών και η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η Τραπεζική Ένωση, η ενεργειακή ενοποίηση, η παραγωγικότητα, η τεχνολογία και η άμυνα.

Το περιβάλλον, ωστόσο, έχει πλέον αλλάξει δραστικά.

«Η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας έχει τελειώσει για την Ευρώπη», ήταν το μήνυμα του κ. Πιερρακάκη, ο οποίος αναφέρθηκε στις πολεμικές συγκρούσεις, την ενεργειακή κρίση και τις πιέσεις στις αγορές ομολόγων ως παράγοντες που απαιτούν ταυτόχρονα άμεσες και μακροπρόθεσμες απαντήσεις.

Η Ευρώπη πρέπει να κινηθεί ταχύτερα

Ο υπουργός αναγνώρισε ότι έχει ήδη σημειωθεί πρόοδος, ιδιαίτερα στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και στις προσπάθειες για μεγαλύτερη ενοποίηση και εποπτεία των ευρωπαϊκών αγορών.

Ωστόσο, το ζητούμενο είναι να υπάρξει παράλληλη πρόοδος σε όλα τα μέτωπα: στις τράπεζες, στην ενέργεια, στην τεχνολογία, στην παραγωγικότητα και στην άμυνα.

Ιδιαίτερα για την άμυνα, σημείωσε ότι οι υπουργοί Οικονομικών καλούνται πλέον να ασχολούνται με ένα πολύ ευρύτερο φάσμα θεμάτων, καθώς οι αποφάσεις για την άμυνα, την ενέργεια και την τεχνολογία επηρεάζουν άμεσα τους προϋπολογισμούς και τις οικονομικές πολιτικές.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι μόνο να αποφασίσει η Ευρώπη τι θέλει να κάνει, αλλά να το κάνει με μεγαλύτερη ταχύτητα.

«Απλοποίηση δεν σημαίνει απορρύθμιση»

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Πιερρακάκης στο πρόβλημα της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας.

Όπως ανέφερε, το 61% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων θεωρεί την πρόσθετη γραφειοκρατία εμπόδιο στις επενδύσεις. Η λύση, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι η απορρύθμιση, αλλά η απλοποίηση των κανόνων και των διαδικασιών.

Χρησιμοποίησε ως παράδειγμα την ελληνική εμπειρία, όπου η χαρτογράφηση των διαδικασιών που απαιτούνται για σημαντικά γεγονότα στη ζωή ενός πολίτη ή μιας επιχείρησης ανέδειξε τον μεγάλο αριθμό βημάτων και διαφορετικών υπηρεσιών που απαιτούνταν.

Η Ελλάδα προχώρησε στη συνέχεια στην απλοποίηση και ψηφιοποίηση αυτών των διαδικασιών, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το gov.gr.

Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, είναι να εφαρμοστεί αντίστοιχη λογική σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η ιδέα του λεγόμενου «28ου καθεστώτος», ενός απλούστερου ευρωπαϊκού πλαισίου κανόνων που θα μπορούσε να διευκολύνει, μεταξύ άλλων, τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις και εξαγορές αλλά και την επιχειρηματική δραστηριότητα σε διαφορετικά κράτη-μέλη.

Ψηφιακό ευρώ και ευρωπαϊκή κυριαρχία

Στο χρηματοπιστωτικό πεδίο, ο κ. Πιερρακάκης έθεσε στο επίκεντρο την έννοια της ανθεκτικότητας και της ευρωπαϊκής κυριαρχίας.

Το ψηφιακό ευρώ, όπως ανέφερε, αποτελεί κεντρικό εγχείρημα προς αυτή την κατεύθυνση, ενώ παράλληλα το ευρωπαϊκό πλαίσιο MiCA επιτρέπει την ανάπτυξη ιδιωτικών καινοτόμων λύσεων, συμπεριλαμβανομένων των stablecoins.

Η Ευρώπη επιχειρεί έτσι να κινηθεί σε έναν ενδιάμεσο δρόμο μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας: από τη μία πλευρά να δημιουργήσει δημόσια ψηφιακή υποδομή μέσω του ψηφιακού ευρώ και από την άλλη να επιτρέψει την ιδιωτική καινοτομία.

Για τον κ. Πιερρακάκη, ωστόσο, η έννοια της κυριαρχίας δεν ταυτίζεται με την πλήρη αυτονομία.

Η Ευρώπη πρέπει να αποφεύγει τις ασύμμετρες εξαρτήσεις από ΗΠΑ και Κίνα, χωρίς όμως να επιχειρεί να αναπτύξει δικές της δυνατότητες σε κάθε τεχνολογικό τομέα ανεξαιρέτως.

Οι στρατηγικές επιλογές στην τεχνολογία

Το μεγάλο στοίχημα, σύμφωνα με τον υπουργό, είναι να προσδιορίσει η Ευρώπη πού διαθέτει πραγματικά συγκριτικά πλεονεκτήματα και πού πρέπει να επενδύσει για να αποκτήσει νέα.

Στους τομείς όπου υστερεί, θα πρέπει να εφαρμόζει «έξυπνη» ρύθμιση και να διατηρεί τον αναγκαίο βαθμό ελέγχου. Εκεί όπου υπάρχει στρατηγική σημασία και δυνατότητα δημιουργίας ευρωπαϊκού πλεονεκτήματος, θα πρέπει να επενδύει.

Ως παραδείγματα ευρωπαϊκών επιτυχιών ανέφερε την Airbus και το Galileo, σημειώνοντας παράλληλα ότι αντίστοιχες προσπάθειες σε πολλούς άλλους τομείς δεν απέδωσαν.

Το συμπέρασμα είναι ότι οι ευρωπαϊκοί πόροι είναι πεπερασμένοι και, επομένως, απαιτούνται πολύ συγκεκριμένες επιλογές.

«Ισχύς μέσα από την εξωστρέφεια»

Ο κ. Πιερρακάκης έκλεισε την τοποθέτησή του υπερασπιζόμενος μια ευρωπαϊκή στρατηγική που δεν θα βασίζεται στην περιχαράκωση.

Αναφέρθηκε στον χρησμό των Δελφών πριν από τη μάχη της Σαλαμίνας και στην ερμηνεία του Θεμιστοκλή για τα «ξύλινα τείχη» ως τα πλοία του αθηναϊκού στόλου.

Το δίδαγμα, όπως το παρουσίασε, είναι ότι η ισχύς μπορεί να προκύψει μέσα από την εξωστρέφεια και όχι μέσα από την απομόνωση.

Το ίδιο, σύμφωνα με τον υπουργό, ισχύει και για την Ευρώπη.

Με το εμπόριο να αντιστοιχεί περίπου στο 50% του ΑΕΠ της, η Ευρώπη χρειάζεται μια στρατηγική ανοιχτή, ευέλικτη και προσαρμοστική. Η διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού και η ανάπτυξη ευρωπαϊκών δυνατοτήτων στους κρίσιμους τομείς δεν θα πρέπει να οδηγήσουν σε κλείσιμο της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Το τελικό ζητούμενο, επομένως, είναι ένας συνδυασμός ανθεκτικότητας, τεχνολογικής επάρκειας, στρατηγικών επιλογών και εξωστρέφειας, με βασική προϋπόθεση την ταχύτερη υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που η Ευρώπη ήδη γνωρίζει ότι χρειάζεται.