Η λειτουργία αυτού του δικτύου βασίζεται συχνά στη συνεργασία μικρότερων τραπεζών με άλλα ιδρύματα που διαθέτουν λογαριασμούς σε μεγάλους ομίλους της Wall Street. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται διαδοχικά επίπεδα διαμεσολάβησης, μια δομή που οι συντάκτες του δημοσιεύματος παρομοιάζουν με ρωσική μπάμπουσκα, καθώς η πραγματική προέλευση των χρημάτων και οι τελικοί αποδέκτες των συναλλαγών μπορεί να είναι δύσκολο να εντοπιστούν.

Οι αδύναμοι κρίκοι στις δυτικές κυρώσεις

Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, πριν από τέσσερα χρόνια, η Μόσχα έχει εντείνει τις προσπάθειές της να εντοπίσει και να αξιοποιήσει κενά στους μηχανισμούς εφαρμογής των δυτικών οικονομικών περιορισμών. Η έρευνα των New York Times αναδεικνύει τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι ενδιάμεσες τράπεζες στη διατήρηση αυτών των χρηματοοικονομικών διαύλων.

Τα στοιχεία που εξέτασε η εφημερίδα δείχνουν ότι, κατά το πρώτο τετράμηνο του 2025, περισσότεροι από 50 προμηθευτές που πωλούσαν στη Ρωσία ηλεκτρονικό εξοπλισμό, βιομηχανικά χημικά και άλλα προϊόντα ή υπηρεσίες διατηρούσαν λογαριασμούς στη συγκεκριμένη κινεζική τράπεζα. Οι εταιρείες αυτές εμφανίζονταν παράλληλα να εξυπηρετούν νόμιμους πελάτες, γεγονός που περιέπλεκε τον εντοπισμό των συναλλαγών που ενδέχεται να συνδέονταν με την παράκαμψη των κυρώσεων.

Σημαντικό μέρος του υλικού προήλθε από εταιρεία χρηματοοικονομικών υπηρεσιών με έδρα τη Μόσχα, η οποία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, βοηθά ρωσικές επιχειρήσεις να διαχειρίζονται συναλλαγές υπό καθεστώς δυτικών περιορισμών.

Μεγάλος όγκος αρχείων της εταιρείας, που αφορούσαν την περίοδο των αρχών του 2025, αναρτήθηκε στο διαδίκτυο από χάκερ. Οι New York Times απέκτησαν επίσης και ανέλυσαν χιλιάδες επιχειρηματικές συναλλαγές και άλλα έγγραφα από εσωτερικές βάσεις δεδομένων της εταιρείας, οι οποίες ήταν προσβάσιμες μέσω διαδικτύου.

Η επαναλαμβανόμενη εμφάνιση της κινεζικής τράπεζας στα αρχεία ανέδειξε τον τρόπο με τον οποίο οι υπηρεσίες τραπεζικής ανταπόκρισης μπορούν να αξιοποιηθούν για τη διεκπεραίωση πληρωμών που συνδέονται με εμπορικές δραστηριότητες οι οποίες υπόκεινται σε περιορισμούς.

Συναλλαγές εκατομμυρίων και εξοπλισμός διπλής χρήσης

Ένα από τα παραδείγματα που παρουσιάζει η έρευνα αφορά εταιρεία-βιτρίνα που ενεργούσε για λογαριασμό της A7 στο Κιργιστάν. Κατά την εξεταζόμενη περίοδο, η εταιρεία πραγματοποίησε αγορές συνολικής αξίας άνω των 10 εκατ. δολαρίων, οι οποίες υπόκειντο σε περιορισμούς, χρησιμοποιώντας τράπεζα που διατηρούσε λογαριασμό στην κινεζική τράπεζα.

Άλλες συναλλαγές αφορούσαν βιομηχανικά προϊόντα και εξειδικευμένο εξοπλισμό, μεταξύ των οποίων μηχανές λείανσης ακριβείας. Τέτοιου είδους μηχανήματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και στην παραγωγή εξαρτημάτων που προορίζονται για στρατιωτικές εφαρμογές.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε συναλλαγή του Ιανουαρίου του 2025, όταν ρωσική εταιρεία αγόρασε εξαρτήματα αξίας 73.000 δολαρίων, τα οποία χρησιμοποιούνται στην κατασκευή συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου. Σύμφωνα με εμπορικά δεδομένα που επικαλείται η εφημερίδα, τα προϊόντα προήλθαν από διανομέα με έδρα το Χονγκ Κονγκ, ο οποίος είχε προηγούμενο ιστορικό πωλήσεων σε Ρώσους αγοραστές.

Για την πληρωμή της συγκεκριμένης παραγγελίας, τράπεζα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων μετέφερε τα χρήματα στον λογαριασμό της κινεζικής τράπεζας που τηρούνταν σε αμερικανικό χρηματοπιστωτικό όμιλο.

Η διαδικασία αυτή αποτυπώνει ένα βασικό χαρακτηριστικό του διεθνούς συστήματος τραπεζικής ανταπόκρισης. Το αμερικανικό ίδρυμα έλαβε την εντολή μεταφοράς των χρημάτων, χωρίς να έχει στη διάθεσή του τις λεπτομέρειες της υποκείμενης εμπορικής συναλλαγής. Κατά συνέπεια, η φύση των εξαρτημάτων και η ταυτότητα του τελικού αγοραστή δεν ήταν απαραίτητο να προκύπτουν από τα στοιχεία της συγκεκριμένης τραπεζικής μεταφοράς.

Όπως εξηγούν οι New York Times, η διαμεσολάβηση μεταξύ διαφορετικών τραπεζών μπορεί να δυσχεράνει την πλήρη εικόνα μιας συναλλαγής, ιδίως όταν η πληρωμή περνά από περισσότερα του ενός χρηματοπιστωτικά ιδρύματα πριν φτάσει στον τελικό προορισμό της.

Η διακοπή της συνεργασίας με αμερικανική τράπεζα

Τον Ιούνιο του 2025, το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό ίδρυμα που αναφέρεται στην έρευνα διέκοψε τη συνεργασία του με την κινεζική τράπεζα και έκλεισε τον λογαριασμό της, χωρίς να δημοσιοποιήσει τους λόγους της απόφασής του.

Ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, η εξέλιξη αυτή δεν έβαλε τέλος στη δυνατότητα της κινεζικής τράπεζας να προσφέρει πρόσβαση σε συναλλαγές σε δολάρια. Η τράπεζα φέρεται να συνέχισε να εξυπηρετεί δεκάδες άλλα τραπεζικά ιδρύματα μέσω διαφορετικών διαύλων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονταν τράπεζες χωρών με στενούς οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία.

Η υπόθεση αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι αμερικανικές αρχές και οι διεθνείς χρηματοπιστωτικοί όμιλοι στην προσπάθεια περιορισμού της πρόσβασης της Ρωσίας στο παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα. Ακόμη και όταν ένας λογαριασμός κλείνει ή μια συνεργασία τερματίζεται, η ύπαρξη εναλλακτικών ενδιάμεσων τραπεζών μπορεί να επιτρέψει τη συνέχιση των πληρωμών, καθιστώντας την εποπτεία των συναλλαγών πιο σύνθετη.