Το Ιράν επιδιώκει να ενισχύσει τον έλεγχό του

Η προτεινόμενη διευθέτηση παρουσιάζεται από την Τεχεράνη ως βήμα προς την ενίσχυση της κυριαρχικής της θέσης στα Στενά του Ορμούζ.

Σύμφωνα με την ιρανική πηγή, το άνοιγμα του περάσματος θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από το κατά πόσο οι ΗΠΑ θα αποδεχθούν και θα τηρήσουν τους όρους που θέτει η Τεχεράνη.

Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι το ζήτημα της ναυσιπλοΐας δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως τεχνικό ή εμπορικό θέμα, αλλά και ως εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης. Το Ιράν επιδιώκει να διατηρήσει σημαντικό έλεγχο στις θαλάσσιες μετακινήσεις, ενώ οι ΗΠΑ πιέζουν για την πλήρη και απρόσκοπτη επαναλειτουργία του στρατηγικού περάσματος.

Συνάντηση τη Δευτέρα στο Ομάν

Στο μεταξύ, για τη Δευτέρα έχει προγραμματιστεί συνάντηση στο Ομάν, στην οποία αναμένεται να συμμετάσχουν το Ιράν, οι χώρες του Κόλπου και το Ιράκ.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, η Τεχεράνη αναμένεται να ενημερώσει τις υπόλοιπες χώρες για τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων με το Ομάν. Ωστόσο, σύμφωνα με άλλο Ιρανό αξιωματούχο, δεν προβλέπεται να υπογραφεί νέα συμφωνία από τους συμμετέχοντες.

Η συνάντηση αποτελεί πρωτοβουλία του Ομάν και ενδέχεται να λειτουργήσει ως αφετηρία για συζητήσεις και γύρω από άλλα περιφερειακά ζητήματα, πέρα από τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Το Ομάν, το οποίο ελέγχει την άλλη πλευρά του περάσματος, έχει αναλάβει εδώ και μήνες διαμεσολαβητικό ρόλο στις συνομιλίες με το Ιράν. Σύμφωνα με τη Μουσκάτ, οι προσπάθειες αυτές έχουν τη στήριξη και των υπόλοιπων χωρών του Κόλπου.

Διαφωνία για τα τέλη διέλευσης

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία διαφωνίας αφορά το οικονομικό σκέλος της ναυσιπλοΐας.

Η Τεχεράνη εξακολουθεί να επιδιώκει μια συμφωνία που θα της επιτρέπει να εισπράττει τέλη διέλευσης από τα πλοία που χρησιμοποιούν τα Στενά. Το Ομάν, ωστόσο, απορρίπτει αυτή την απαίτηση.

Η διαφωνία αυτή περιπλέκει τις διαπραγματεύσεις, καθώς μια προσωρινή ρύθμιση για την ασφαλή διέλευση των πλοίων θα πρέπει να αντιμετωπίσει όχι μόνο τα ζητήματα ασφάλειας και κυριαρχίας, αλλά και το ποιος θα έχει τον έλεγχο και τα οικονομικά οφέλη από τη λειτουργία του περάσματος.

Το Μπαχρέιν απέχει από τη συνάντηση

Το Μπαχρέιν, όπου εδρεύει ο 5ος Αμερικανικός Στόλος, ανακοίνωσε ότι δεν θα συμμετάσχει σε οποιαδήποτε συνάντηση με το Ιράν, εφόσον δεν έχουν προηγουμένως αποκατασταθεί οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών.

Το υπουργείο Εξωτερικών του Μπαχρέιν υπενθύμισε ότι το Ιράν έχει πραγματοποιήσει επιθέσεις εναντίον «πολιτικών υποδομών και εγκαταστάσεων» στη χώρα.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η αποκατάσταση των σχέσεων καλής γειτονίας προϋποθέτει τον τερματισμό των επιθέσεων και τον σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας των κρατών της περιοχής.

Ακόμη μακριά η πλήρης επαναλειτουργία

Παρά τις συνομιλίες Ιράν και Ομάν, η πλήρης επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ παραμένει δύσκολη.

Η συμφωνία για τις διαδρομές μπορεί να δημιουργεί ένα πρώτο πλαίσιο διαχείρισης της ναυσιπλοΐας, όμως η εφαρμογή του θα εξαρτηθεί από τις ευρύτερες σχέσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, από τις εγγυήσεις ασφαλείας και από την επίλυση των διαφορών σχετικά με τον έλεγχο, τα τέλη διέλευσης και τις απαιτήσεις της Τεχεράνης.

Έτσι, το Ορμούζ παραμένει στο επίκεντρο μιας σύνθετης γεωπολιτικής διαπραγμάτευσης, όπου η ναυσιπλοΐα, η ενεργειακή ασφάλεια και οι περιφερειακές ισορροπίες είναι πλέον άρρηκτα συνδεδεμένες.