1. Χαμηλή παραγωγικότητα

Παρά τη βελτίωση των τελευταίων ετών, η παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας εξακολουθεί να υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Η ΤτΕ αποδίδει το πρόβλημα στο υψηλό ποσοστό δραστηριοτήτων χαμηλής προστιθέμενης αξίας και στον μεγάλο αριθμό πολύ μικρών επιχειρήσεων, οι οποίες δυσκολεύονται να επενδύσουν σε τεχνολογία, καινοτομία και εξωστρέφεια.

Για την ενίσχυση της παραγωγικότητας απαιτούνται μεταρρυθμίσεις που θα βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον, θα επιταχύνουν την απονομή δικαιοσύνης, θα μειώσουν τη γραφειοκρατία και θα ενισχύσουν τη λειτουργικότητα της δημόσιας διοίκησης.

2. Έλλειμμα ανταγωνιστικότητας

Η ΤτΕ επισημαίνει ότι η ανταγωνιστικότητα μπορεί να ενισχυθεί μέσω της επιτάχυνσης των περιβαλλοντικών αδειοδοτήσεων, της περαιτέρω ψηφιοποίησης των διοικητικών διαδικασιών και της άρσης περιττών κανονιστικών περιορισμών.

Παράλληλα, υπογραμμίζεται η ανάγκη κατεύθυνσης των επενδύσεων σε τομείς που αυξάνουν μόνιμα το παραγωγικό δυναμικό της χώρας, όπως η βιομηχανία, η έρευνα και ανάπτυξη, η ενέργεια, τα logistics, η αγροδιατροφή, η φαρμακοβιομηχανία και οι τεχνολογίες αιχμής.

3. Κεφαλαιακό έλλειμμα

Η πολυετής υποχώρηση των επενδύσεων κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης έχει δημιουργήσει σημαντικό επενδυτικό κενό, με αποτέλεσμα το διαθέσιμο κεφάλαιο ανά εργαζόμενο να παραμένει χαμηλό σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.

Παράλληλα, οι χαμηλές δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη, η περιορισμένη διάχυση της καινοτομίας και οι δυσκολίες χρηματοδότησης νεοφυών και αναπτυσσόμενων επιχειρήσεων εξακολουθούν να εμποδίζουν τη μετάβαση σε δραστηριότητες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.

4. Κλιματική αλλαγή

Η κλιματική κρίση επηρεάζει ολοένα και περισσότερο την ελληνική οικονομία μέσω ακραίων καιρικών φαινομένων, πιέσεων στον τουρισμό, στη γεωργία και στις υποδομές.

Η ΤτΕ τονίζει την ανάγκη επιτάχυνσης της πράσινης μετάβασης, ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, επενδύσεων σε αποθήκευση ενέργειας, έξυπνα δίκτυα και διασυνδέσεις, καθώς και ενίσχυσης των υποδομών πολιτικής προστασίας και διαχείρισης υδάτινων πόρων.

5. Στενότητα στην αγορά εργασίας

Η σημαντική μείωση της ανεργίας έχει οδηγήσει σε ελλείψεις προσωπικού σε κλάδους όπως ο τουρισμός, η εστίαση και οι κατασκευές.

Οι αυξήσεις μισθών συχνά υπερβαίνουν την αύξηση της παραγωγικότητας, δημιουργώντας πιέσεις στο κόστος εργασίας και στην ανταγωνιστικότητα. Η ΤτΕ θεωρεί απαραίτητη τη σύνδεση της εκπαίδευσης με τις ανάγκες της αγοράς και την ενίσχυση της συμμετοχής γυναικών, νέων και μεγαλύτερων ηλικιακά εργαζομένων στην απασχόληση.

6. Δημογραφική κρίση

Η υπογεννητικότητα, η γήρανση του πληθυσμού και η μείωση του εργατικού δυναμικού αποτελούν, σύμφωνα με την ΤτΕ, τη βαθύτερη διαρθρωτική πρόκληση για τη χώρα.

Παράλληλα, η φυγή εξειδικευμένων εργαζομένων στο εξωτερικό κατά την προηγούμενη δεκαετία αποδυνάμωσε σημαντικά το ανθρώπινο κεφάλαιο της οικονομίας, ενώ οι ελλείψεις σε ψηφιακές δεξιότητες επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση.

7. Υψηλός πληθωρισμός

Παρά την αύξηση της απασχόλησης και των ονομαστικών εισοδημάτων, οι ανατιμήσεις σε στέγαση, ενέργεια, τρόφιμα και υπηρεσίες έχουν περιορίσει τη βελτίωση του πραγματικού εισοδήματος των νοικοκυριών.

Η ΤτΕ προειδοποιεί ότι η διατήρηση υψηλότερου πληθωρισμού από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης μπορεί να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και να επιβαρύνει ιδιαίτερα τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.

8. Υψηλά αδήλωτα εισοδήματα

Παρά τη σημαντική πρόοδο στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, η έκταση των αδήλωτων εισοδημάτων παραμένει υψηλότερη σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Η Τράπεζα της Ελλάδος υποστηρίζει ότι η περαιτέρω ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης μέσω ψηφιακών εργαλείων και αποτελεσματικότερων ελέγχων μπορεί να αυξήσει τα δημόσια έσοδα και να ενισχύσει τις αποταμιεύσεις.

9. Άνοδος τιμών ακινήτων και ενοικίων

Η στεγαστική κρίση εξελίσσεται σε μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις.

Η αυξημένη ζήτηση από εγχώριους και ξένους επενδυτές, σε συνδυασμό με τη χαμηλή προσφορά κατοικιών, έχει οδηγήσει σε έντονη άνοδο των τιμών και των ενοικίων, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τα νέα νοικοκυριά.

Η ΤτΕ προτείνει αύξηση της προσφοράς κατοικιών μέσω ταχύτερων αδειοδοτήσεων, αξιοποίησης ανενεργών ακινήτων και ανάπτυξης προγραμμάτων προσιτής και κοινωνικής στέγασης.

10. Περιορισμένη εθνική αποταμίευση

Το υψηλό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πηγή ευπάθειας για την οικονομία.

Παρότι η εξωστρέφεια έχει βελτιωθεί, η Ελλάδα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές ενέργειας, κεφαλαιουχικού εξοπλισμού και καταναλωτικών αγαθών. Η χαμηλή εγχώρια αποταμίευση περιορίζει τη δυνατότητα χρηματοδότησης επενδύσεων και δυσχεραίνει τη μείωση των εξωτερικών ανισορροπιών.

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, η αντιμετώπιση αυτών των δέκα διαρθρωτικών προκλήσεων θα είναι καθοριστική για τη διατήρηση υψηλών ρυθμών ανάπτυξης και τη σύγκλιση της ελληνικής οικονομίας με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στη μετά-Ταμείο Ανάκαμψης εποχή.