Ήδη διαφαίνονται στρεβλώσεις στον σχεδιασμό. Το Project Vault, πρόγραμμα αποθεματοποίησης 10 δισ. δολαρίων μέσω της κρατικής Exim Bank, παρουσιάζεται ως στρατηγικό εργαλείο, ωστόσο διευρύνθηκε ώστε να καλύπτει πάνω από 50 υλικά, ακόμη και εμπορεύματα όπως ο χαλκός, για τα οποία η κρατική παρέμβαση δεν θεωρείται προτεραιότητα. Η επιρροή της εξορυκτικής βιομηχανίας φαίνεται να διαμόρφωσε τον κατάλογο περισσότερο από μια αυστηρή αξιολόγηση στρατηγικού κινδύνου.

Παρόμοια εικόνα προκύπτει στην περίπτωση του λιθίου. Οι τιμές του είχαν εκτιναχθεί λόγω έλλειψης προσφοράς, αλλά στη συνέχεια κατέρρευσαν όταν η αγορά αντέδρασε με αύξηση παραγωγής. Ταυτόχρονα, κινεζικές εταιρείες στρέφονται σε τεχνολογίες μπαταριών ιόντων νατρίου, μειώνοντας περαιτέρω την πίεση. Σε αυτό το πεδίο, οι μηχανισμοί της αγοράς φαίνεται να λειτουργούν αποτελεσματικότερα από την κρατική παρέμβαση.

Η ουσιαστική πρόκληση εντοπίζεται στα βαριά σπάνια γαιώδη στοιχεία που χρησιμοποιούνται σε ηλεκτρικά οχήματα, ανεμογεννήτριες και αμυντικά συστήματα. Η Κίνα διαθέτει ολοκληρωμένη και τεχνολογικά προηγμένη αλυσίδα παραγωγής, με υψηλά εμπόδια εισόδου για ανταγωνιστές. Η δημιουργία εναλλακτικής παραγωγικής βάσης θα απαιτούσε μακροχρόνιες εγγυήσεις τιμών ή δασμολογική προστασία ώστε να αποτραπεί η κινεζική τακτική συμπίεσης τιμών.

Παρά τις κινήσεις της Ουάσιγκτον για απόκτηση μεριδίων σε εγχώριες εταιρείες, οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν επαρκή κοιτάσματα βαρέων σπάνιων γαιών. Αυτό εξηγεί τη στροφή προς διμερείς συμφωνίες με χώρες-παραγωγούς. Ωστόσο, η αξιοπιστία των ΗΠΑ ως ηγέτιδας δύναμης μιας πολυμερούς συμμαχίας είναι περιορισμένη. Ακόμη και επί προεδρίας Joe Biden, η προσπάθεια δημιουργίας «λέσχης πράσινου χάλυβα και αλουμινίου» αντιμετωπίστηκε ως μορφή προστατευτισμού.

Η ανάπτυξη εξορυκτικής και μεταλλουργικής ικανότητας εκτός Κίνας απαιτεί ορίζοντα τουλάχιστον δεκαετίας. Για να συμμετάσχουν, οι εταίροι θα πρέπει να πιστέψουν ότι οι ΗΠΑ θα διατηρήσουν σταθερή πολιτική στήριξη, χωρίς να μετατρέψουν το εγχείρημα σε εργαλείο εσωτερικής πολιτικής ή μονομερούς πλεονεκτήματος. Η εμπειρία της πανδημίας, με απαγορεύσεις εξαγωγών και ανταγωνισμό για κρίσιμα αγαθά, υπενθυμίζει πόσο εύκολα επανέρχεται το εθνικό συμφέρον.

Η Αυστραλία, βασικός δυνητικός εταίρος λόγω των σημαντικών αποθεμάτων της, εμφανίζεται επιφυλακτική μετά την εμπορική αντιπαράθεση με την Κίνα την περίοδο 2020-2024. Παράλληλα, ο Mark Carney έχει επισημάνει ότι η διεθνής τάξη δεν μπορεί πλέον να βασίζεται αποκλειστικά στην αμερικανική ηγεσία.

Συνολικά, η ανάγκη για μια πολυμερή αρχιτεκτονική ασφάλειας στον τομέα των κρίσιμων ορυκτών είναι πραγματική και επείγουσα. Ωστόσο, η επιτυχία της εξαρτάται λιγότερο από τον σχεδιασμό των μηχανισμών και περισσότερο από το επίπεδο εμπιστοσύνης προς τον ηγέτη της πρωτοβουλίας. Η στρατηγική λογική είναι ισχυρή· η πολιτική αξιοπιστία παραμένει το αδύναμο σημείο.

Πηγή: FT