Σκούρα μπλε γραμμή: Η νέα εκτίμηση του Φεβρουαρίου 2026.

Ανοιχτή μπλε γραμμή: Η προηγούμενη εκτίμηση του Μαρτίου 2025.

Η διαφορά ανάμεσα στις δύο προβλέψεις είναι εντυπωσιακή.

Η περσινή πρόβλεψη τοποθετούσε το χρέος στο περίπου 156% του ΑΕΠ το 2056. Η νέα πρόβλεψη ανεβάζει το ποσοστό στο 175%, δηλαδή σχεδόν 20 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερα.

Αυτό σημαίνει ότι μέσα σε μόλις έναν χρόνο οι δημοσιονομικές προοπτικές επιδεινώθηκαν σημαντικά.

Γιατί αυξάνεται τόσο γρήγορα το χρέος;

Η εκρηκτική άνοδος δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα αλλά σε έναν συνδυασμό εξελίξεων.

1. Υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση συνεχίζει να δαπανά περισσότερα χρήματα από όσα εισπράττει μέσω φόρων.

Ακόμη και σε περιόδους οικονομικής ανάπτυξης, τα ετήσια ελλείμματα παραμένουν ιστορικά υψηλά.

2. Αυξημένες δαπάνες για κοινωνική ασφάλιση

Η γήρανση του πληθυσμού αυξάνει σημαντικά τις υποχρεώσεις του κράτους.

Τα προγράμματα:

Social Security

Medicare

Medicaid

απορροφούν ολοένα μεγαλύτερο μέρος του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού.

3. Εκρηκτικό κόστος εξυπηρέτησης του χρέους

Καθώς τα επιτόκια παραμένουν υψηλότερα από τα επίπεδα της προηγούμενης δεκαετίας, η κυβέρνηση πληρώνει ολοένα περισσότερους τόκους.

Σε λίγα χρόνια, οι πληρωμές τόκων αναμένεται να ξεπεράσουν ακόμη και τις αμυντικές δαπάνες των ΗΠΑ.

4. Δημογραφικές πιέσεις

Λιγότεροι εργαζόμενοι θα καλούνται να χρηματοδοτούν περισσότερους συνταξιούχους.

Η σχέση εργαζομένων προς συνταξιούχους επιδεινώνεται σταθερά.

Γιατί το 175% του ΑΕΠ προκαλεί ανησυχία;

Το μέγεθος αυτό θεωρείται εξαιρετικά υψηλό για οποιαδήποτε ανεπτυγμένη οικονομία.

Όσο μεγαλύτερο γίνεται το χρέος:

αυξάνεται η εξάρτηση από τον συνεχή δανεισμό,

περιορίζεται η δυνατότητα του κράτους να αντιμετωπίσει νέες κρίσεις,

αυξάνεται το κόστος δανεισμού,

δημιουργείται μεγαλύτερη ευπάθεια σε περιόδους ύφεσης.

Αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα –το δολάριο αποτελεί το κυρίαρχο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα– αυτό δεν σημαίνει ότι οι δημοσιονομικοί περιορισμοί μπορούν να αγνοούνται επ' αόριστον.

Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό;

Η φράση που συνοδεύει το διάγραμμα είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική:

«A bill that future generations will be forced to pay, one way or another.»

Με άλλα λόγια, το κόστος δεν εξαφανίζεται. Απλώς μεταφέρεται στο μέλλον.

Οι επιλογές που θα έχουν οι επόμενες κυβερνήσεις θα είναι περιορισμένες:

υψηλότερη φορολογία,

περικοπές κοινωνικών δαπανών,

περιορισμός επενδύσεων,

μεγαλύτερος δανεισμός,

ή ένας συνδυασμός όλων των παραπάνω.

Υπάρχει κίνδυνος χρεοκοπίας;

Οι περισσότεροι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι ο κίνδυνος μιας κλασικής κρατικής χρεοκοπίας παραμένει χαμηλός.

Οι ΗΠΑ έχουν τη δυνατότητα να εκδίδουν χρέος στο δικό τους νόμισμα και διαθέτουν τις βαθύτερες κεφαλαιαγορές στον κόσμο.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα είναι αμελητέο.

Ένα τόσο υψηλό χρέος μπορεί να οδηγήσει σε:

χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης,

μεγαλύτερες πληρωμές τόκων,

περιορισμό των δημόσιων επενδύσεων,

αυξημένη αβεβαιότητα στις αγορές,

μικρότερη δημοσιονομική ευελιξία σε μελλοντικές κρίσεις.

Η σύγκριση με άλλες οικονομίες

Ένα χρέος της τάξης του 175% του ΑΕΠ προσεγγίζει επίπεδα που ιστορικά έχουν παρατηρηθεί μόνο σε χώρες με ιδιαίτερες συνθήκες, όπως η Ιαπωνία. Η βασική διαφορά είναι ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να απολαμβάνουν το προνόμιο του δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος, γεγονός που τους επιτρέπει να δανείζονται ευκολότερα και με μεγαλύτερη εμπιστοσύνη από τις αγορές. Παρ' όλα αυτά, ακόμη και αυτό το πλεονέκτημα δεν εξαλείφει τις μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές πιέσεις.

Συμπέρασμα

Το διάγραμμα του Congressional Budget Office δεν αποτελεί πρόβλεψη άμεσης κρίσης, αλλά μια ισχυρή προειδοποίηση για τη μακροπρόθεσμη πορεία των δημόσιων οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών. Η αναθεώρηση της εκτίμησης από 156% σε 175% του ΑΕΠ μέσα σε έναν χρόνο δείχνει ότι οι δημοσιονομικές προοπτικές επιδεινώνονται ταχύτερα από ό,τι αναμενόταν.

Η εξέλιξη αυτή υπογραμμίζει την ανάγκη για μεταρρυθμίσεις που θα περιορίσουν τα διαρθρωτικά ελλείμματα, θα εξασφαλίσουν τη βιωσιμότητα των κοινωνικών προγραμμάτων και θα συγκρατήσουν το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους. Διαφορετικά, το βάρος θα μεταφερθεί στις επόμενες γενιές μέσω υψηλότερων φόρων, μειωμένων δημόσιων παροχών ή μεγαλύτερου δανεισμού.

Το βασικό μήνυμα του διαγράμματος είναι ότι η συζήτηση δεν αφορά μόνο το μέγεθος του χρέους, αλλά και τη δυνατότητα της μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου να διατηρήσει τη δημοσιονομική της ευελιξία και την εμπιστοσύνη των αγορών τις επόμενες δεκαετίες.