|
Το μήνυμα της συνάντησης
και η αναζήτηση νέας
διεθνούς τάξης
Η μεγαλύτερη σημασία της
τριμερούς επαφής
βρίσκεται ενδεχομένως
στο γεγονός ότι οι τρεις
ηγέτες εμφανίστηκαν να
αναγνωρίζουν από κοινού
τον ιδιαίτερο ρόλο τους
στη διαμόρφωση της
παγκόσμιας πολιτικής και
οικονομικής τάξης.
Ο Σι Τζινπίνγκ
υπογράμμισε ότι οι τρεις
χώρες έχουν ειδική
ευθύνη απέναντι στη
διεθνή κοινότητα και θα
πρέπει να λειτουργούν ως
παράδειγμα για τα
υπόλοιπα κράτη. Ο
Βλαντίμιρ Πούτιν
επικαλέστηκε την κοινή
ιστορική τους πορεία
στον Β΄ Παγκόσμιο
Πόλεμο, αλλά και τη
συμμετοχή τους στη
δημιουργία του ΟΗΕ,
προκειμένου να αναδείξει
την ευθύνη τους για τη
διατήρηση της διεθνούς
ειρήνης και ασφάλειας.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, από
την πλευρά του,
επανέφερε την ανάγκη
αναμόρφωσης διεθνών
οργανισμών,
συμπεριλαμβανομένων των
Ηνωμένων Εθνών και του
Διεθνούς Ποινικού
Δικαστηρίου,
υποστηρίζοντας ότι
απαιτείται μεγαλύτερος
έλεγχος στη λειτουργία
τους. Παράλληλα,
υπερασπίστηκε τη σημασία
της απευθείας
επικοινωνίας μεταξύ
ηγετών, επισημαίνοντας
ότι δεν είναι δυνατόν να
επιλύονται προβλήματα
όταν οι εμπλεκόμενες
πλευρές αρνούνται να
συνομιλήσουν.
Στο επίκεντρο των
συζητήσεων βρέθηκαν
επίσης η μεταρρύθμιση
του ΟΗΕ, ο περιορισμός
της επιρροής του
Διεθνούς Ποινικού
Δικαστηρίου και η
αποτροπή πυρηνικών
συγκρούσεων. Οι αναφορές
αυτές, ωστόσο, δεν
συνοδεύτηκαν από
συγκεκριμένες δεσμεύσεις
ή νέες πρωτοβουλίες.
Οι αναλογίες με τη
Γιάλτα και οι
διαφορετικές συνθήκες
Η εικόνα των τριών
ηγετών στη Σενζέν
παραπέμπει αναπόφευκτα
στη Διάσκεψη της Γιάλτας
το 1945, όταν ο Φράνκλιν
Ρούζβελτ, ο Ουίνστον
Τσόρτσιλ και ο Ιωσήφ
Στάλιν συναντήθηκαν για
να καθορίσουν βασικές
παραμέτρους της
μεταπολεμικής τάξης
πραγμάτων.
Οι σημερινές συνθήκες,
όμως, διαφέρουν
σημαντικά. Οι Τραμπ, Σι
και Πούτιν δεν έχουν
έναν κοινό αντίπαλο ούτε
μοιράζονται ένα ενιαίο
στρατηγικό σχέδιο, όπως
συνέβαινε σε μεγάλο
βαθμό με τους συμμάχους
κατά τη διάρκεια του Β΄
Παγκοσμίου Πολέμου.
Επιπλέον, το σημερινό
διεθνές σύστημα είναι
σαφώς πιο σύνθετο, καθώς
κράτη όπως η Ουκρανία
και άλλες περιφερειακές
δυνάμεις έχουν
μεγαλύτερη δυνατότητα να
επηρεάσουν τις εξελίξεις
και να αντιδράσουν σε
αποφάσεις των
ισχυρότερων χωρών.
Η ιστορία, άλλωστε,
δείχνει ότι ούτε οι
συμφωνίες της Γιάλτας
ούτε εκείνες του
Πότσνταμ εξασφάλισαν
μακροχρόνια συνεργασία
μεταξύ των μεγάλων
δυνάμεων. Η μεταπολεμική
περίοδος οδήγησε τελικά
στην αντιπαράθεση των
πρώην συμμάχων και στην
έναρξη του Ψυχρού
Πολέμου.
Η αντίδραση των
μικρότερων και μεσαίων
δυνάμεων
Η συνάντηση των τριών
ηγετών ανέδειξε
παράλληλα ένα ευρύτερο
ζήτημα που απασχόλησε τη
σύνοδο του APEC:
την προσπάθεια των
μικρότερων και μεσαίων
οικονομιών να
διατηρήσουν την
αυτονομία τους απέναντι
στις μεγάλες δυνάμεις,
σε ένα περιβάλλον όπου
οι γεωπολιτικές
αντιπαραθέσεις
επηρεάζουν άμεσα το
εμπόριο, τις επενδύσεις
και την ενεργειακή
ασφάλεια.
Ο αναπληρωτής καθηγητής
Πολιτικών Επιστημών του
Εθνικού Πανεπιστημίου
της Σιγκαπούρης,
Ja
Ian
Chong,
περιέγραψε τη λογική της
συνάντησης ως μια
αντίληψη σύμφωνα με την
οποία οι μικρότερες
χώρες δεν χρειάζεται να
επιλέγουν πλευρά, καθώς
οι ισχυρότερες δυνάμεις
θα καθορίζουν τις
εξελίξεις για λογαριασμό
τους.
Η συγκεκριμένη
προσέγγιση προκάλεσε
αντιδράσεις από άλλους
συμμετέχοντες στη
σύνοδο, οι οποίοι
υπογράμμισαν την ανάγκη
διατήρησης ενός
πολυμερούς διεθνούς
συστήματος.
Ο πρωθυπουργός της
Αυστραλίας, Άντονι
Αλμπανέζε, αναφέρθηκε
στον πόλεμο στην
Ουκρανία και στη
σύγκρουση στο Ιράν ως
σημαντικές πηγές
αναταραχής για το
παγκόσμιο εμπόριο,
καλώντας τον Πούτιν να
τερματίσει τον πόλεμο.
Ο Καναδός πρωθυπουργός
Μαρκ Κάρνεϊ υποστήριξε
ότι η πραγματική
οικονομική κυριαρχία
προϋποθέτει ισχυρή
εγχώρια παραγωγική βάση
και διαφοροποίηση των
διεθνών συνεργασιών. Στο
πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε
στις νέες εμπορικές
συμφωνίες, στις
συνεργασίες για κρίσιμα
ορυκτά και στην ενίσχυση
των σχέσεων με ασιατικές
οικονομίες.
Αντίστοιχα, ο πρόεδρος
της Νότιας Κορέας, Λι
Τζε Μιουνγκ, ζήτησε
συντονισμένες
πρωτοβουλίες για την
εξασφάλιση πρώτων υλών
και ενεργειακών πόρων,
προειδοποιώντας για τις
συνέπειες του
οικονομικού
κατακερματισμού. Ο
πρωθυπουργός της
Ταϊλάνδης, Ανουτίν
Τσαρνβιρακούλ, τάχθηκε
υπέρ της διεύρυνσης των
διεθνών συνεργασιών και
της διατήρησης ενός
ανοικτού οικονομικού
συστήματος.
Τα οικονομικά και
πολιτικά διλήμματα για
Τραμπ και Σι
Παρά τη διπλωματική
προβολή που εξασφάλισε η
συνάντηση, ο Κινέζος
πρόεδρος βρίσκεται
αντιμέτωπος με
σημαντικές οικονομικές
προκλήσεις. Οι
αμερικανικοί περιορισμοί
στην πρόσβαση της Κίνας
σε προηγμένα μικροτσίπ
τεχνητής νοημοσύνης
αποτελούν ένα από τα
βασικά εμπόδια για την
τεχνολογική ανάπτυξη της
χώρας, περιορίζοντας τις
δυνατότητες του Πεκίνου
σε έναν τομέα
στρατηγικής σημασίας.
Για τον Ντόναλντ Τραμπ,
η προσέγγιση με δύο
παραδοσιακούς
γεωπολιτικούς
ανταγωνιστές
πραγματοποιείται σε μια
περίοδο αυξημένων
εσωτερικών πιέσεων στις
ΗΠΑ. Οι οικονομικές και
κοινωνικές αναταράξεις,
αλλά και η υποχώρηση της
εκλογικής επιρροής των
Ρεπουμπλικανών στις
πρόσφατες ενδιάμεσες
εκλογές, δημιουργούν ένα
δύσκολο πολιτικό
περιβάλλον για τον
Αμερικανό πρόεδρο.
Ανοιχτοί δίαυλοι
επικοινωνίας, χωρίς
στρατηγική σύγκλιση
Παρά την απουσία απτών
αποτελεσμάτων, η
συνάντηση φαίνεται ότι
εξυπηρέτησε και τους
τρεις ηγέτες, καθώς τους
επέτρεψε να διατηρήσουν
απευθείας επικοινωνία σε
μια περίοδο έντονων
διεθνών αντιπαραθέσεων.
Ο Σι Τζινπίνγκ
εμφανίστηκε να
υποστηρίζει την
επανάληψη τέτοιων
τριμερών επαφών σε
τακτική βάση, ενώ ο Γου
Σινμπό, διευθυντής του
Κέντρου Αμερικανικών
Σπουδών του
Πανεπιστημίου
Fudan
και πρώην σύμβουλος του
κινεζικού υπουργείου
Εξωτερικών, εκτίμησε ότι
οι τρεις χώρες μπορούν
να αναζητήσουν κοινές
λύσεις σε παγκόσμια
ζητήματα και να
διαμορφώσουν συναινέσεις
που θα μπορούσαν να
επεκταθούν και σε άλλα
κράτη.
Όπως σημείωσε, τα εθνικά
συμφέροντα των τριών
χωρών θα εξακολουθήσουν
να επιβάλλουν την
επικοινωνία και τη
συνεργασία, ανεξάρτητα
από το ποιοι θα
βρίσκονται στην ηγεσία
τους στο μέλλον.
Η συνάντηση στη Σενζέν
δεν σηματοδοτεί,
επομένως, μια νέα
στρατηγική συμμαχία
μεταξύ Ουάσιγκτον,
Πεκίνου και Μόσχας.
Αντίθετα, αποτυπώνει την
προσπάθεια των τριών
ισχυρότερων γεωπολιτικών
παικτών να διατηρήσουν
ανοιχτούς διαύλους
επικοινωνίας, χωρίς να
εγκαταλείπουν τις
ανταγωνιστικές τους
επιδιώξεις. Το αν αυτή η
διπλωματική προσέγγιση
θα οδηγήσει σε
ουσιαστικές συμφωνίες ή
θα παραμείνει κυρίως
συμβολική, θα φανεί από
τις επόμενες κινήσεις
τους.
|