Έτσι, μέσα σε περίπου έξι χρόνια, το μερίδιο των μεγάλων επιχειρήσεων στη συνολική τραπεζική χρηματοδότηση αυξήθηκε από 31,8% σε 42,9%.

Οι μεσαίες επιχειρήσεις ενισχύονται επίσης

Η τάση συγκέντρωσης δεν περιορίζεται στις πολύ μεγάλες επιχειρήσεις.

Οι μεσαίες επιχειρήσεις με τραπεζική χρηματοδότηση αυξήθηκαν κατά 21,4%, φτάνοντας τις 3.214, ενώ τα υπόλοιπα των δανείων τους αυξήθηκαν κατά 35%, στα 18,1 δισ. ευρώ.

Οι μεσαίες επιχειρήσεις αντιπροσωπεύουν το 5,4% των επιχειρήσεων με τραπεζικό δανεισμό και απορροφούν το 21,6% των συνολικών υπολοίπων.

Με άλλα λόγια, οι μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν μαζί μόλις 6,6% των επιχειρήσεων που έχουν τραπεζική χρηματοδότηση, αλλά συγκεντρώνουν πλέον 64,5% των συνολικών δανείων, έναντι 51,8% το 2019.

Η επενδυτική έκρηξη ευνοεί τα μεγάλα σχήματα

Η μεγαλύτερη συγκέντρωση της χρηματοδότησης συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με τον νέο επενδυτικό κύκλο της ελληνικής οικονομίας.

Μετά την πανδημία, σημαντικό μέρος των επενδύσεων αφορά έργα μεγάλης κλίμακας στους τομείς της ενέργειας, των υποδομών, του τουρισμού, των logistics και των ψηφιακών δικτύων, αλλά και εξαγορές και συγχωνεύσεις.

Πρόκειται για επενδύσεις που απαιτούν πολύ μεγαλύτερη χρηματοδότηση από εκείνη που χρειάζεται συνήθως μια μικρή επιχείρηση.

Παράλληλα, οι εξαγορές και οι επενδύσεις επέκτασης αυξάνουν το μέγεθος των ισχυρότερων επιχειρήσεων. Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος όπου η οικονομική συγκέντρωση οδηγεί σε μεγαλύτερες ανάγκες χρηματοδότησης και η πρόσβαση σε μεγαλύτερα κεφάλαια επιτρέπει στις ίδιες επιχειρήσεις να επεκταθούν ακόμη περισσότερο.

Τι συμβαίνει στις μικρές επιχειρήσεις

Η εικόνα δεν σημαίνει ότι οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις έχουν αποκλειστεί από το τραπεζικό σύστημα. Ωστόσο, η τάση είναι σαφώς διαφορετική.

Στα τέλη Ιουνίου 2026, 55.296 μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις είχαν τραπεζική χρηματοδότηση, με τα υπόλοιπα των δανείων τους να ανέρχονται σε 29,7 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 35,4% της συνολικής χρηματοδότησης.

Ο αριθμός τους είναι μειωμένος κατά 4,2% σε σχέση με το 2019, ενώ ο δανεισμός τους έχει υποχωρήσει κατά 8,3%.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς από τον Δεκέμβριο του 2023 μειώθηκε το κατώφλι καταγραφής στην AnaCredit από τις 20.000 στις 5.000 ευρώ. Παρά τη διεύρυνση, επομένως, της βάσης καταγραφής, η χρηματοδότηση των μικρότερων επιχειρήσεων παραμένει χαμηλότερη.

Το Ταμείο Ανάκαμψης ενισχύει τη συγκέντρωση

Στην ίδια κατεύθυνση λειτούργησε σε σημαντικό βαθμό και το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης.

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις είχαν ισχυρή παρουσία ως προς τον αριθμό των συμβάσεων, όχι όμως και ως προς την αξία των επενδύσεων.

Από τις 870 δανειακές συμβάσεις, οι 527, ή 60,6%, αφορούσαν ΜμΕ. Ο συνολικός προϋπολογισμός τους, όμως, ήταν 5,9 δισ. ευρώ, μόλις το 20% των συνολικών επενδύσεων ύψους 29,44 δισ. ευρώ που κινητοποιήθηκαν μέσω του δανειακού σκέλους.

Αντίθετα, οι υπόλοιπες 343 συμβάσεις, που αντιστοιχούν στο 39,4% του συνόλου, αντιπροσώπευαν επενδύσεις ύψους 23,54 δισ. ευρώ, δηλαδή το 80% της συνολικής αξίας.

Τα δάνεια του Ταμείου δεν έχουν, πάντως, εκταμιευθεί στο σύνολό τους και ως εκ τούτου δεν περιλαμβάνονται όλα στα υφιστάμενα υπόλοιπα τραπεζικής χρηματοδότησης.

Γιατί οι τράπεζες προτιμούν τα μεγαλύτερα σχήματα

Η διαφοροποίηση στην πρόσβαση στη χρηματοδότηση έχει και μια σαφή τραπεζική διάσταση.

Οι μεγάλες επιχειρήσεις διαθέτουν συνήθως ισχυρότερους ισολογισμούς, ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις, μεγαλύτερη διαφάνεια, περισσότερες εξασφαλίσεις, διαφοροποιημένες πηγές εσόδων και μεγαλύτερη δυνατότητα αποπληρωμής.

Για τις τράπεζες αυτό μεταφράζεται σε χαμηλότερο πιστωτικό κίνδυνο και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στη διαχείριση των δανείων.

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στην περίπτωση των μικρών επιχειρήσεων, καθώς η εμπειρία της προηγούμενης κρίσης άφησε σημαντικό απόθεμα μη εξυπηρετούμενων δανείων σε αυτή την κατηγορία.

Παρά τη σημαντική βελτίωση της ποιότητας του ενεργητικού των τραπεζών τα τελευταία χρόνια, η αξιολόγηση του κινδύνου παραμένει αυστηρότερη για τις μικρότερες επιχειρήσεις.

Επιπλέον, το κόστος αξιολόγησης και παρακολούθησης ενός δανείου είναι σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητο από το ύψος του. Για μια τράπεζα είναι επομένως πολύ διαφορετική η οικονομική αποδοτικότητα ενός δανείου 20 ή 50 εκατ. ευρώ προς έναν μεγάλο όμιλο από τη χορήγηση του ίδιου συνολικού ποσού σε εκατοντάδες πολύ μικρές επιχειρήσεις.

Τα υψηλότερα επιτόκια πλήττουν περισσότερο τους μικρούς

Στην εξίσωση προστέθηκε και η άνοδος του κόστους χρήματος.

Μια μικρή επιχείρηση, με περιορισμένα περιθώρια κέρδους και μικρότερη ταμειακή ευελιξία, είναι πιθανότερο να αναβάλει μια επένδυση όταν αυξάνεται το κόστος δανεισμού.

Μια μεγαλύτερη επιχείρηση μπορεί συνήθως να απορροφήσει ευκολότερα την αύξηση του κόστους χρηματοδότησης, να αξιοποιήσει περισσότερες πηγές κεφαλαίων και να συνεχίσει ένα επενδυτικό πρόγραμμα ακόμη και σε περιβάλλον υψηλότερων επιτοκίων.

Μια οικονομία που χρηματοδοτείται ολοένα περισσότερο από τους μεγάλους

Τα στοιχεία της AnaCredit αποτυπώνουν τελικά κάτι ευρύτερο από μια απλή μεταβολή στη σύνθεση των τραπεζικών δανείων.

Η ελληνική οικονομία εισέρχεται σε έναν επενδυτικό κύκλο όπου τα μεγάλα έργα και οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο βάρος. Η τραπεζική χρηματοδότηση ακολουθεί αυτή την τάση, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να την ενισχύει, καθώς η πρόσβαση σε μεγάλα κεφάλαια δημιουργεί μεγαλύτερες δυνατότητες για επενδύσεις, εξαγορές και επέκταση.

Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο είναι ότι μόλις το 6,6% των επιχειρήσεων με τραπεζικό δανεισμό συγκεντρώνει πλέον σχεδόν τα δύο τρίτα της συνολικής χρηματοδότησης.

Για τις μικρότερες επιχειρήσεις, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η αύξηση της συνολικής πιστωτικής επέκτασης, αλλά η βελτίωση της πρόσβασής τους σε αυτήν. Και αυτό παραμένει ένα από τα βασικά ζητήματα για το κατά πόσο ο νέος επενδυτικός κύκλος θα διαχυθεί σε ολόκληρο το παραγωγικό σώμα της οικονομίας.