Ποιοι δικαιούνται την προσαύξηση

Η προσαύξηση της τριετίας δεν αφορά όλους τους μισθωτούς ανεξαιρέτως. Δικαιούχοι είναι όσοι αμείβονται με αποδοχές που δεν υπερβαίνουν το αντίστοιχο όριο του κατώτατου μισθού, προσαυξημένο ανάλογα με τον αριθμό των τριετιών.

Για εργαζόμενο χωρίς οικογενειακές υποχρεώσεις, το ανώτατο όριο για την εφαρμογή των έως τριών τριετιών ανέρχεται σε 1.196 ευρώ μεικτά, ενώ για έγγαμο εργαζόμενο φτάνει τα 1.288 ευρώ.

Εάν οι βασικές αποδοχές ενός εργαζομένου είναι ήδη υψηλότερες από το ποσό που προκύπτει μετά την εφαρμογή των τριετιών, δεν προβλέπεται επιπλέον προσαύξηση. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγεται η διπλή μισθολογική ωφέλεια για εργαζομένους που ήδη αμείβονται πάνω από τα προβλεπόμενα όρια.

Αντίστοιχη δυνατότητα υπάρχει και για εργαζομένους που δεν αμείβονται με τον κατώτατο μισθό αλλά καλύπτονται από κλαδική ή επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση. Βασική προϋπόθεση είναι η συγκεκριμένη σύμβαση να προβλέπει προσαυξήσεις λόγω προϋπηρεσίας και να βρίσκεται σε ισχύ.

Η επιστροφή των τριετιών αλλάζει την εικόνα των μισθών

Η επαναφορά των τριετιών έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ονομαστική αύξηση των μισθών δεν έχει μεταφραστεί ακόμη σε αντίστοιχη βελτίωση της αγοραστικής δύναμης.

Παρά την άνοδο των ονομαστικών αποδοχών τα τελευταία χρόνια, οι πραγματικοί μισθοί εξακολουθούν να απέχουν από τα επίπεδα που θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν οι ρυθμοί ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. Κατά την περίοδο 2019-2025, ο μέσος πραγματικός ετήσιος μισθός αυξήθηκε μόλις κατά 0,3%, ενώ παραμένει χαμηλότερος από τα επίπεδα του 2021.

Η εικόνα είναι ακόμη πιο δύσκολη σε συγκεκριμένους κλάδους. Στην εκπαίδευση, στη δημόσια υγεία, στην κοινωνική μέριμνα, στην εστίαση και στο εμπόριο, τα πραγματικά ωρομίσθια εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από τα επίπεδα του 2009.

Το γεγονός ότι η οικονομία αναπτύσσεται δεν σημαίνει επομένως αυτομάτως ότι η βελτίωση περνά με την ίδια ένταση στο εισόδημα των εργαζομένων.

Η Ελλάδα παραμένει χαμηλά στην αγοραστική δύναμη

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο εμφανές όταν η Ελλάδα συγκρίνεται με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Παρά την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ, το κατά κεφαλήν εισόδημα εξακολουθεί να βρίσκεται σημαντικά χαμηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το ΙΝΕ-ΓΣΕΕ, η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων αντιστοιχεί περίπου στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Παράλληλα, η φορολογία και οι ασφαλιστικές εισφορές περιορίζουν σημαντικά τη διαφορά μεταξύ μεικτού και καθαρού μισθού, ενώ ο πληθωρισμός εξακολουθεί να λειτουργεί ως βασικός παράγοντας διάβρωσης της αγοραστικής δύναμης.

Έτσι, ακόμη και όταν οι ονομαστικές αποδοχές αυξάνονται, το ποσό που τελικά μένει διαθέσιμο στο νοικοκυριό μπορεί να αυξάνεται πολύ πιο αργά.

Ο κατώτατος μισθός προς τα 950 ευρώ

Στο μέτωπο του κατώτατου μισθού, ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει νέα αύξηση την 1η Απριλίου 2027, με τον κατώτατο να προσεγγίζει τα 950 ευρώ, χωρίς να αποκλείεται υψηλότερη αναπροσαρμογή.

Από την 1η Απριλίου 2026 ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε στα 920 ευρώ, από 880 ευρώ προηγουμένως, καταγράφοντας ετήσια άνοδο 4,55%.

Ωστόσο, η μεγάλη πρόκληση δεν βρίσκεται μόνο στον κατώτατο μισθό. Είναι η συνολική αύξηση των αποδοχών στην ελληνική οικονομία και η επίτευξη του στόχου για μέσο μεικτό μισθό 1.500 ευρώ στον ιδιωτικό τομέα.

Με τον μέσο μεικτό μισθό να βρίσκεται στα 1.362 ευρώ το 2025, απαιτούνται αυξήσεις που θα υπερβαίνουν σταθερά τον πληθωρισμό, ώστε η βελτίωση να είναι ουσιαστική και να αποτυπώνεται στο πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα.

Το μεγάλο στοίχημα των συλλογικών συμβάσεων

Σε αυτό το σημείο αποκτούν ιδιαίτερη σημασία οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας.

Η ενίσχυσή τους θεωρείται ένα από τα βασικά εργαλεία για τη διάχυση των αυξήσεων σε μεγαλύτερο μέρος της αγοράς εργασίας, καθώς οι συλλογικές διαπραγματεύσεις δεν αφορούν μόνο τον βασικό μισθό, αλλά μπορούν να ενσωματώνουν επιδόματα, πρόσθετες παροχές και βελτιωμένους όρους εργασίας.

Ο στόχος είναι η κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις να αυξηθεί σημαντικά και να προσεγγίσει το 80%, από περίπου 30% σήμερα.

Ήδη καταγράφονται τα πρώτα αποτελέσματα της Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας για τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, καθώς περισσότεροι από 400.000 εργαζόμενοι καλύπτονται πλέον από τους όρους σχετικών συμφωνιών.

Νέες συλλογικές συμβάσεις έχουν συναφθεί σε σημαντικούς κλάδους, μεταξύ άλλων στον τουρισμό και την εστίαση, στα ζαχαρώδη προϊόντα, στην αρτοποιία, αλλά και στους τεχνολόγους και επιστήμονες τροφίμων.

Από την ονομαστική αύξηση στην πραγματική βελτίωση

Η επαναφορά των τριετιών αποτελεί αναμφίβολα μια σημαντική αλλαγή για εκατοντάδες χιλιάδες εργαζομένους. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η προϋπηρεσία αρχίζει και πάλι να μεταφράζεται αυτόματα σε μισθολογική ωρίμανση για όσους βρίσκονται στα σχετικά όρια.

Ωστόσο, το μεγάλο στοίχημα για την ελληνική αγορά εργασίας είναι μεγαλύτερο από μια αύξηση 10% για όσους συμπληρώνουν τριετία.

Το ζητούμενο είναι η αύξηση των μισθών να υπερβαίνει τον πληθωρισμό με διάρκεια, ώστε η βελτίωση των ονομαστικών αποδοχών να μετατρέπεται σε πραγματική αύξηση της αγοραστικής δύναμης.

Η ενεργοποίηση των τριετιών, η σταδιακή άνοδος του κατώτατου μισθού και η διεύρυνση των συλλογικών συμβάσεων αποτελούν τρεις διαφορετικούς δρόμους προς αυτή την κατεύθυνση. Το αν θα οδηγήσουν τελικά σε ουσιαστική σύγκλιση των ελληνικών εισοδημάτων με την υπόλοιπη Ευρώπη θα εξαρτηθεί από το εάν οι μισθολογικές αυξήσεις αποκτήσουν μεγαλύτερη διάρκεια και εάν η παραγωγικότητα και η ανάπτυξη της οικονομίας μεταφραστούν σε υψηλότερες αποδοχές για την πλειονότητα των εργαζομένων.