Η ΕΚΤ έχει ήδη προχωρήσει σε δύο αυξήσεις επιτοκίων, τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο του 2026, ανεβάζοντας το βασικό της επιτόκιο από το 2% στο 2,50%. Για το τέλος του έτους εκτιμάται ότι θα έχει διαμορφωθεί στο 2,75%, εξέλιξη που ενδέχεται να αυξήσει περαιτέρω το κόστος εξυπηρέτησης των δανείων που επηρεάζονται από τις μεταβολές των επιτοκίων.

Ανακάμπτει η στεγαστική πίστη με τη στήριξη του «Σπίτι μου ΙΙ»

Η αύξηση των επιτοκίων έρχεται σε μια συγκυρία κατά την οποία οι νέες στεγαστικές χορηγήσεις ενισχύονται, περιορίζοντας τη μακροχρόνια συρρίκνωση του συνολικού αποθέματος στεγαστικών δανείων στα τραπεζικά χαρτοφυλάκια.

Τα προηγούμενα χρόνια, οι εκταμιεύσεις νέων δανείων δεν επαρκούσαν για να αντισταθμίσουν τις αποπληρωμές παλαιότερων οφειλών, με αποτέλεσμα το συνολικό υπόλοιπο των στεγαστικών δανείων να μειώνεται συνεχώς. Η ενίσχυση των νέων χρηματοδοτήσεων κατά το 2025 και το 2026 άρχισε να ανακόπτει αυτή την τάση.

Ειδικότερα, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 οι τράπεζες εκταμίευσαν στεγαστικά δάνεια ύψους 1,1 δισ. ευρώ, έναντι 800 εκατ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Σημαντική συμβολή στην πορεία αυτή έχει το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ». Σύμφωνα με τα στοιχεία των συναρμόδιων υπουργείων που παραθέτει η Τράπεζα της Ελλάδος, έως τις 10 Ιουνίου 2026 περισσότεροι από 11.000 δικαιούχοι είχαν λάβει συνολικά περίπου 1,218 δισ. ευρώ, από τον συνολικό προϋπολογισμό των 2 δισ. ευρώ.

Η αξιοποίηση των υπόλοιπων διαθέσιμων πόρων συνεχίζεται και εκτιμάται ότι θα στηρίξει τις νέες στεγαστικές χρηματοδοτήσεις έως το τέλος του έτους. Στο πλαίσιο αυτό, η ΤτΕ προβλέπει ήπια αύξηση των δανείων προς τα νοικοκυριά κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026.

Τα επιτόκια στα στεγαστικά και τα καταναλωτικά δάνεια

Το κόστος δανεισμού εξακολουθεί να διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το είδος και τη διάρκεια του δανείου, με τα καταναλωτικά και λοιπά δάνεια να επιβαρύνονται με αισθητά υψηλότερα επιτόκια σε σύγκριση με τα στεγαστικά.

Σύμφωνα με τα στοιχεία για τον Αύγουστο του 2026, το μέσο επιτόκιο στα στεγαστικά δάνεια με διάρκεια άνω των πέντε ετών διαμορφώθηκε στο 3,7%. Για στεγαστικά δάνεια διάρκειας από ένα έως πέντε έτη, το αντίστοιχο επιτόκιο έφθασε στο 5,1%.

Ακόμη υψηλότερο ήταν το κόστος για τα καταναλωτικά και τα λοιπά δάνεια. Το μέσο επιτόκιο διαμορφώθηκε στο 14,5% για διάρκεια έως ένα έτος, στο 11,1% για δάνεια διάρκειας άνω του ενός και έως πέντε ετών και στο 8,5% για διάρκεια μεγαλύτερη των πέντε ετών.

Η περαιτέρω άνοδος των επιτοκίων μπορεί να εντείνει τις πιέσεις στους δανειολήπτες, ανάλογα με τους όρους των συμβάσεών τους και τον βαθμό στον οποίο οι μεταβολές της νομισματικής πολιτικής μεταφέρονται στις μηνιαίες δόσεις. Η επίπτωση δεν είναι ίδια για όλους, καθώς εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από το αν το επιτόκιο είναι σταθερό ή κυμαινόμενο και από το υπόλοιπο και τη διάρκεια του δανείου.

Πληθωρισμός και ενέργεια περιορίζουν το διαθέσιμο εισόδημα

Πέρα από το κόστος δανεισμού, πρόσθετη επιβάρυνση για τα νοικοκυριά προκαλούν οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι ανατιμήσεις στην ενέργεια.

Η έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος συνδέει την κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή με την απότομη άνοδο των διεθνών τιμών ενέργειας και την αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεων.

Στην Ελλάδα, ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 3,8% το εννεάμηνο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2026, έναντι 3% την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους. Το ποσοστό ήταν επίσης υψηλότερο από το 2,8% που καταγράφηκε στην ευρωζώνη.

Ιδιαίτερα έντονη ήταν η αύξηση των τιμών των ενεργειακών αγαθών, οι οποίες ενισχύθηκαν κατά 12%. Η εξέλιξη αυτή αυξάνει τις δαπάνες για ηλεκτρική ενέργεια, καύσιμα και άλλες ενεργειακές ανάγκες, περιορίζοντας τα χρήματα που απομένουν για τις υπόλοιπες υποχρεώσεις των νοικοκυριών.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η ταυτόχρονη αύξηση του κόστους διαβίωσης και των δανειακών επιβαρύνσεων μπορεί να δυσκολέψει την ομαλή εξυπηρέτηση των οφειλών, ιδίως για τα νοικοκυριά με περιορισμένα εισοδήματα ή υψηλό επίπεδο δανεισμού.

Μειώθηκε το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα

Ενδείξεις για την πίεση που δέχονται τα οικονομικά των νοικοκυριών προκύπτουν και από τα στοιχεία των τριμηνιαίων εθνικών λογαριασμών της ΕΛΣΤΑΤ, τα οποία επικαλείται η Τράπεζα της Ελλάδος.

Ειδικότερα, το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών μειώθηκε κατά 0,4% το πρώτο τρίμηνο του 2026 σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025. Την ίδια περίοδο, το ονομαστικό ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα αυξήθηκε κατά 3,2%.

Η απόκλιση μεταξύ των δύο μεγεθών αποτυπώνει τη σημασία του πληθωρισμού: ακόμη και όταν τα εισοδήματα αυξάνονται σε ονομαστικούς όρους, η άνοδος των τιμών μπορεί να περιορίζει την πραγματική αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.

Για τους δανειολήπτες, ο συνδυασμός χαμηλότερης πραγματικής αγοραστικής δύναμης και πιθανών αυξήσεων στις δόσεις δημιουργεί ένα περιβάλλον αυξημένων απαιτήσεων για τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Το επόμενο διάστημα θα κρίνει την ένταση των πιέσεων

Η Τράπεζα της Ελλάδος δεν διαπιστώνει προς το παρόν γενικευμένη επιδείνωση των κινδύνων που συνδέονται με την εξυπηρέτηση των δανείων από τα νοικοκυριά. Επισημαίνει, ωστόσο, ότι η εικόνα μπορεί να μεταβληθεί σταδιακά, καθώς οι αυξήσεις των επιτοκίων της ΕΚΤ περνούν στο κόστος δανεισμού και οι πληθωριστικές πιέσεις περιορίζουν τα διαθέσιμα εισοδήματα.

Η ανάκαμψη της στεγαστικής πίστης και η στήριξη από το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» ενισχύουν τις νέες χορηγήσεις, αλλά δεν αναιρούν τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν όσοι ήδη αποπληρώνουν δάνεια.

Το κρίσιμο στοιχείο για την εξέλιξη των κινδύνων θα είναι ο συνδυασμός της πορείας των επιτοκίων, της εξέλιξης των τιμών και της δυνατότητας των νοικοκυριών να διατηρήσουν επαρκές διαθέσιμο εισόδημα για την κάλυψη τόσο των καθημερινών αναγκών όσο και των δανειακών τους υποχρεώσεων.