Σημαντικό μέρος των κονδυλίων κατευθύνεται στην Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας, γεγονός που αναδεικνύει τον κεντρικό ρόλο του Υπερταμείου στην οργανωτική και τεχνική προετοιμασία της μεταρρύθμισης. Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις των τελευταίων δεκαετιών στον τομέα της πολεοδομίας.

Το νέο μοντέλο λειτουργίας

Βάσει του σχεδιασμού της κυβέρνησης, οι σημερινές ΥΔΟΜ θα αντικατασταθούν σταδιακά από νέα Κέντρα Δόμησης, τα οποία θα λειτουργούν υπό την εποπτεία του Ελληνικού Κτηματολογίου.

Το υπουργείο υποστηρίζει ότι το υφιστάμενο σύστημα έχει φτάσει στα όριά του, καθώς πολλές υπηρεσίες αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις προσωπικού, δυσκολεύονται να διαχειριστούν τον όγκο των αιτημάτων και εφαρμόζουν διαφορετικές ερμηνείες της πολεοδομικής νομοθεσίας ανά περιοχή. Η δημιουργία ενός ενιαίου φορέα εκτιμάται ότι θα συμβάλει στην ταχύτερη έκδοση αδειών, στην ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων και στην ενίσχυση της διαφάνειας.

Η σκιά των υποθέσεων διαφθοράς

Η προώθηση της μεταρρύθμισης συμπίπτει χρονικά με τις πρόσφατες αποκαλύψεις για κυκλώματα διαφθοράς σε πολεοδομικές υπηρεσίες της Αττικής.

Η κυβέρνηση προβάλλει τις υποθέσεις αυτές ως επιπλέον επιχείρημα υπέρ της δημιουργίας ενός ενιαίου, ψηφιοποιημένου και κεντρικά ελεγχόμενου μηχανισμού διαχείρισης της δόμησης. Από την άλλη πλευρά, η αυτοδιοίκηση υποστηρίζει ότι τα φαινόμενα διαφθοράς δεν αντιμετωπίζονται μέσω της αφαίρεσης αρμοδιοτήτων από τους δήμους, αλλά με ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών, καλύτερη στελέχωση και εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων υπηρεσιών.

Οι αντιδράσεις των δήμων

Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας έχει ήδη εκφράσει τη διαφωνία της με το σχέδιο, υποστηρίζοντας ότι η πολεοδομική λειτουργία αποτελεί κατεξοχήν τοπική υπόθεση, άμεσα συνδεδεμένη με τον χωροταξικό σχεδιασμό, τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και τη λειτουργία των δημοτικών υπηρεσιών.

Παράλληλα, οι δήμοι ζητούν σαφείς απαντήσεις για:

το υπηρεσιακό μέλλον των εργαζομένων στις ΥΔΟΜ,

τη μεταφορά αρχείων και εκκρεμών φακέλων,

τη διαχείριση των υφιστάμενων υποθέσεων κατά τη μεταβατική περίοδο,

την επάρκεια του Ελληνικού Κτηματολογίου να αναλάβει ένα τόσο σύνθετο και εξειδικευμένο αντικείμενο.

Επιφυλάξεις και από τον τεχνικό κόσμο

Αντιδράσεις καταγράφονται και από επαγγελματικούς και συνδικαλιστικούς φορείς μηχανικών, οι οποίοι επισημαίνουν ότι το Ελληνικό Κτηματολόγιο δημιουργήθηκε για διαφορετική αποστολή και δεν διαθέτει εξ ορισμού την εξειδίκευση που απαιτεί η πολεοδομική διοίκηση.

Κατά την άποψή τους, τα προβλήματα των ΥΔΟΜ θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων, όπως η στελέχωση, η επιμόρφωση του προσωπικού και η περαιτέρω ψηφιοποίηση των διαδικασιών, χωρίς να απαιτηθεί πλήρης μεταφορά αρμοδιοτήτων.

Πιλοτική εφαρμογή και χρονοδιάγραμμα

Σύμφωνα με πληροφορίες, δεν αποκλείεται να τεθούν σε πιλοτική λειτουργία οι πρώτες νέες δομές προς το τέλος του έτους, πριν από τη γενικευμένη εφαρμογή του συστήματος.

Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει σταδιακή μετάβαση στο νέο μοντέλο, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2027, οπότε και αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί η μεταφορά των πολεοδομικών αρμοδιοτήτων από τους δήμους στο Ελληνικό Κτηματολόγιο.