Αποτιμήσεις

Υπάρχουν πολλοί τρόποι αποτίμησης των μετοχών, και σχεδόν όλοι δείχνουν ότι οι αμερικανικές μετοχές είναι σήμερα οι ακριβότερες από την εποχή της φούσκας των dot-com. Ο δείκτης τιμής προς κέρδη με βάση τις μελλοντικές προβλέψεις, η τιμή προς ταμειακές ροές, το λεγόμενο «μοντέλο της Fed» (που υπολογίζει το επιπλέον όφελος των μετοχών σε σχέση με τα ομόλογα) και ο κυκλικά προσαρμοσμένος δείκτης P/E, όλοι «φωνάζουν» ότι οι μετοχές είναι ακριβές. Ο λόγος είναι κοινός: όπως και το 1999-2000, οι επενδυτές ποντάρουν σε μια νέα τεχνολογία που υπόσχεται ταχύτερη του συνηθισμένου αύξηση κερδών. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, οι υψηλότερες αποτιμήσεις δικαιολογούνται.

Οπως τα dot-com αποτιμήθηκαν με βάση την ελπίδα ότι το διαδίκτυο θα εγκαινίαζε μια νέα εποχή κερδών από επιχειρηματικά μοντέλα που δεν είχαν ακόμη αποδειχθεί, έτσι συμβαίνει και με την ΤΝ.

Η γενετική ΤΝ έχει προσφέρει chatbots και παραγωγή εικόνων που μοιάζουν σχεδόν μαγικά – όμως προς το παρόν τιμολογούνται πολύ κάτω από το κόστος παραγωγής τους, οδηγώντας σε μεγάλες ζημίες τις επιχειρήσεις ΤΝ.

Επενδύσεις

Το Διαδίκτυο οικοδομήθηκε πάνω σε ένα παγκόσμιο δίκτυο οπτικών ινών που εγκαταστάθηκε από τηλεπικοινωνιακές εταιρείες, οδηγώντας σε τεράστιες εταιρικές δαπάνες, χρηματοδοτούμενες κυρίως με δανεισμό. Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα πίσω από την προηγμένη ΤΝ βασίζονται σε γιγαντιαία data centers, γεγονός που οδηγεί επίσης σε βαριές επενδύσεις, όλο και περισσότερο χρηματοδοτούμενες με χρέος, αλλά και με τα ταμειακά διαθέσιμα της Big Tech από τις ώριμες δραστηριότητές της.

Τα μεγέθη το 2000 ήταν τεράστια: πάνω από 100 δισ. δολάρια επενδύθηκαν σε νέα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα στα τέλη της δεκαετίας του ’90.

Οι εταιρείες που πουλούν τα «φτυάρια και τις αξίνες» της χρυσοθηρίας έχουν ευημερήσει ιδιαίτερα. Το 2000 ήταν η Cisco, κατασκευάστρια των routers που συνέδεαν το Διαδίκτυο, και οι τηλεπικοινωνιακές εταιρείες, των οποίων ο κλάδος αύξησε τα κέρδη του κατά ένα τέταρτο στο τελευταίο έτος της φούσκας. Σήμερα, είναι η Nvidia και άλλοι κατασκευαστές chips που προμηθεύουν την υπολογιστική ισχύ των data centers και αποκομίζουν τεράστια κέρδη.

Η ανάπτυξη της Nvidia είναι καλύτερη από εκείνη της Cisco – όμως και οι δύο ήταν εντυπωσιακές. Το 1999 τα έσοδα της Cisco αυξήθηκαν πάνω από 40% και το 2000 πάνω από 50%. Η Nvidia, στα δύο τελευταία δωδεκάμηνα, σημείωσε αρχικά άνοδο άνω του 150% και στη συνέχεια, στο δωδεκάμηνο έως τον Οκτώβριο, περίπου 60%. Αυτή η ανάπτυξη, εύλογα, ενθουσιάζει τους επενδυτές.

Μονοθεματική αγορά

Το 1999, περισσότερες μετοχές του S&P 500 υποχωρούσαν παρά ανέβαιναν. Φέτος, 183 μετοχές (ή το 37%) βρίσκονται σε πτώση. Ο,τι σχετίζεται με την ΤΝ (κατασκευαστές chips, παραγωγοί ενέργειας, εταιρείες εξοπλισμού για data centers) ανεβαίνει, ενώ μεγάλο μέρος της υπόλοιπης αγοράς υποχωρεί.

Οπως το 1999: αν ήσουν μετοχή Διαδικτύου, εκτοξευόσουν· αν όχι, κανείς δεν ενδιαφερόταν. Κάτι πολύ παρόμοιο ισχύει σήμερα για την ΤΝ.

Οι ιδιώτες επενδυτές κυριαρχούν ξανά στις συναλλαγές, ποντάροντας μαζικά σε μικρές, ζημιογόνες εταιρείες. Τόσο στη φούσκα του 2000 όσο και στη φούσκα του 2021 (SPACs, καθαρή ενέργεια, crypto, κάνναβη), οι μικρές ζημιογόνες μετοχές ξεπέρασαν κατά πολύ τις κερδοφόρες – που είναι πολύ λιγότερο «συναρπαστικές».

Η επενδυτική αυτή έξαρση εκτόξευσε τη μετοχή της Robinhood Markets κατά 220% φέτος, όπως ακριβώς η έκρηξη των συναλλαγών στα dot-com εκτόξευσε την E-Trade Financial (σήμερα μέρος της Morgan Stanley) κατά 261% το 1999.

Κάποιοι λένε ότι αν όλοι μιλούν για φούσκα, αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει. Ομως και το 1999 η συζήτηση για τη φούσκα μαινόταν, ακόμη κι ενώ αυτή συνέχιζε να φουσκώνει. Το ίδιο συμβαίνει και σήμερα.

Εκθετική ανάπτυξη

Μια σημαντική διαφορά σε σχέση με το 1999-2000 είναι η κλίμακα των ανόδων. Ναι, η Nvidia έχει ανέβει πολύ – πάρα πολύ. Ομως η άνοδος 54% φέτος έως την κορύφωση του Οκτωβρίου και 30% αν συνυπολογιστεί η πρόσφατη πτώση, ωχριά μπροστά στα άλματα του 1999. Η Cisco υπερδιπλασιάστηκε μέσα σε τέσσερις μήνες από τα μέσα Οκτωβρίου 1999, ενώ η Apple κέρδισε 150% εκείνη τη χρονιά και η Intel 75% σε λιγότερο από τρεις μήνες στις αρχές του 2000.

Ακόμη και οι καλύτερες μεγάλες μετοχές φέτος (όπως οι Western Digital, Seagate και Micron Technology) απλώς τριπλασιάστηκαν ή τετραπλασιάστηκαν έως τα πρόσφατα υψηλά τους, πριν υποχωρήσουν απότομα. Το 1999, η Qualcomm εκτινάχθηκε κατά 2.620%. Χρειάστηκε έως το 2020 για να ανακάμψει από την επακόλουθη κατάρρευση.

Τελικά, το αν πρόκειται για φούσκα θα φανεί μόνο αν – και όταν – αυτή σκάσει. Αν αποδειχθεί ότι η ΤΝ δεν μπορεί να προσφέρει τόσο τα υποσχόμενα οφέλη παραγωγικότητας όσο και παχιά κέρδη για τους δημιουργούς της, τότε η αναλογία δεν θα είναι με την άνθηση των dot-com, αλλά με το οδυνηρό τους τέλος.

Πηγή: The Wall Street Journal