Ποια σύνταξη διαμορφώνει κάθε ασφαλιστική κατηγορία

Ένας μη μισθωτός ασφαλισμένος που θα παραμείνει επί 40 χρόνια στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία δικαιούται σύνταξη ύψους 887,5 ευρώ σε σημερινές τιμές, με συντελεστή αναπλήρωσης που αγγίζει το 98%.

Στον αντίποδα, ασφαλισμένος με 40 έτη ασφάλισης στην 6η κατηγορία θα λάβει σύνταξη περίπου 1.893 ευρώ, με σημαντικά χαμηλότερο συντελεστή αναπλήρωσης, της τάξης του 65%.

Η μείωση του συντελεστή αναπλήρωσης όσο αυξάνεται η ασφαλιστική κατηγορία οφείλεται στον ρόλο της εθνικής σύνταξης, η οποία λειτουργεί εξισορροπητικά υπέρ όσων έχουν χαμηλότερα εισοδήματα.

Δημόσια ασφάλιση ή ιδιωτική συνταξιοδοτική αποταμίευση;

Το βασικό δίλημμα για τους μη μισθωτούς είναι αν αξίζει η καταβολή υψηλότερων εισφορών προκειμένου να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη σύνταξη μέσω της κοινωνικής ασφάλισης.

Η απάντηση προκύπτει από τη σύγκριση των συντάξεων που αποδίδει ο e-ΕΦΚΑ, ανάλογα με τα έτη ασφάλισης και την ασφαλιστική κατηγορία, με το αναλογιστικό ισοδύναμο που θα προέκυπτε αν τα ίδια ποσά εισφορών κατευθύνονταν σε ένα ιδιωτικό αποταμιευτικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα.

Ενδεικτικά, ασφαλισμένος που παραμένει για 40 χρόνια στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία θα λάβει σύνταξη περίπου 888 ευρώ από τον e-ΕΦΚΑ, ποσό αισθητά υψηλότερο από τα 641 ευρώ που θα προέκυπταν αν τα ίδια χρήματα αποταμιεύονταν ιδιωτικά.

Αντίστοιχο πλεονέκτημα υπέρ της κοινωνικής ασφάλισης παρατηρείται και στη 2η, 3η και 4η ασφαλιστική κατηγορία. Στην 5η κατηγορία, τα δύο σενάρια συγκλίνουν, καθώς για 40 έτη ασφάλισης προκύπτουν σχεδόν ισοδύναμες συντάξεις. Στην 6η κατηγορία, ωστόσο, η ιδιωτική συνταξιοδοτική αποταμίευση εμφανίζεται οικονομικά πιο συμφέρουσα, καθώς οδηγεί σε υψηλότερη παροχή σε σχέση με τον e-ΕΦΚΑ.

Η σημασία της διάρκειας ασφάλισης

Ένα ακόμη κρίσιμο συμπέρασμα είναι ότι όσο λιγότερα είναι τα έτη ασφάλισης, τόσο ενισχύεται το συγκριτικό πλεονέκτημα της κοινωνικής ασφάλισης έναντι της ιδιωτικής αποταμίευσης.

Συνεπώς, παρότι οι χαμηλότερες ασφαλιστικές κατηγορίες συνεπάγονται χαμηλότερη σύνταξη σε απόλυτα μεγέθη, εξακολουθούν να αποδίδουν υψηλότερη παροχή σε σχέση με την εναλλακτική της ιδιωτικής συσσώρευσης των ίδιων εισφορών.

Χαρακτηριστικό είναι ότι η σύνταξη των περίπου 888 ευρώ της πρώτης ασφαλιστικής κατηγορίας με 40 χρόνια ασφάλισης υπερβαίνει τη σημερινή μέση κύρια σύνταξη του ΕΦΚΑ, η οποία διαμορφώνεται στα 850 ευρώ.

Τα βασικά συμπεράσματα της ανάλυσης

Στο ερώτημα ποια ασφαλιστική κατηγορία μεγιστοποιεί το οικονομικό όφελος για έναν μη μισθωτό, η απάντηση –με καθαρά οικονομικά και αναλογιστικά κριτήρια– είναι ότι έως και την 4η ασφαλιστική κατηγορία η ασφάλιση στον ΕΦΚΑ αποδεικνύεται πιο αποδοτική σε σχέση με ένα ιδιωτικό αποταμιευτικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα.

Συνοψίζοντας, από την ανάλυση προκύπτουν δύο κρίσιμα συμπεράσματα:
α) η αναπροσαρμογή των ασφαλιστικών εισφορών θα πρέπει να συνδέεται με τον πληθωρισμό, δεδομένου ότι και οι συντάξεις αυξάνονται έως το ύψος της μεταβολής του πληθωρισμού, στο πλαίσιο ενός διανεμητικού συστήματος όπου οι τρέχουσες εισφορές χρηματοδοτούν άμεσα τις συντάξεις, και
β) για τους μη μισθωτούς, με βάση το κριτήριο της ανταποδοτικότητας, συμφέρει η ασφάλιση έως την 4η ασφαλιστική κατηγορία, ενώ στην 6η κατηγορία η τελική σύνταξη υπολείπεται της πλήρους ανταποδοτικής αξίας των εισφορών που έχουν καταβληθεί.