Η συνήθεια αυτή έχει βαρύ φόρο αίματος. Κάθε χρόνο, 2,6 εκατομμύρια Κινέζοι πεθαίνουν πρόωρα από ασθένειες που σχετίζονται με το κάπνισμα (περίπου όσοι και οι κάτοικοι του Σικάγο), αντιπροσωπεύοντας το 23% του συνόλου των ετήσιων θανάτων. Στην Αμερική το αντίστοιχο ποσοστό είναι 10%. Το Tobacco Atlas, ένα διαδικτυακό εργαλείο που παρέχει πληροφορίες και στατιστικές σχετικά με τον καπνό, το οποίο δημιουργήθηκε από το Πανεπιστήμιο Johns Hopkins και την Vital Strategies, μια ΜΚΟ δημόσιας υγείας, υπολογίζει ότι το κάπνισμα κοστίζει στην Κίνα περίπου 300 δισ. δολάρια ετησίως σε θεραπεία και χαμένη παραγωγικότητα.

Ο κ. Xi έχει καταβάλει κάποιες προσπάθειες για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Το 2015 η Κίνα επέκτεινε την απαγόρευση της διαφήμισης καπνού ώστε να περιλαμβάνει τις διαφημιστικές πινακίδες και τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Την επόμενη χρονιά παρουσίασε το σχέδιο «Υγιής Κίνα 2030», το οποίο έθετε ως στόχο ο αριθμός των καπνιστών να μειωθεί σε λιγότερο από 20% των ενηλίκων μέχρι το ίδιο έτος (το ποσοστό έχει μειωθεί από 24,4% το 2015 σε 22,9% σήμερα). Ωστόσο, σε κεντρικό επίπεδο, ο αντικαπνιστικός ενθουσιασμός έχει ξεθυμάνει, λέει ο Geoffrey Fong του Πανεπιστημίου του Waterloo στον Καναδά. Οι τοπικές διοικήσεις έχουν βάλει πλάτη. Το Πεκίνο, η Σαγκάη και η Σενζέν είναι μεταξύ 250 περίπου πόλεων που έχουν απαγορεύσει το κάπνισμα σε κυβερνητικά γραφεία, νοσοκομεία και σχολεία, αλλά η εφαρμογή παραμένει αποσπασματική.

Η κοινωνική συμπεριφορά αλλάζει αργά. Οι άνδρες στην αγροτική Κίνα κοινωνικοποιούνται με ένα τσιγάρο. Ακόμα και οι γιατροί υποδέχονται τους ασθενείς με τσάι και τσιγάρα, ενώ τα μεγάλα πακέτα εξακολουθούν να θεωρούνται ωραία δώρα με τις εικόνες των πάντα και της Απαγορευμένης Πόλης (όχι φρικιαστικές φωτογραφίες από μέρη του σώματος που έχουν προσβληθεί από ασθένειες).

Όμως, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η επιρροή της καπνοβιομηχανίας. Από το 2000 οι φόροι καπνού αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 7% των εσόδων της κεντρικής κυβέρνησης.

Ένας καλός τρόπος για να μειωθεί το κάπνισμα, συμφωνούν οι ειδικοί, θα ήταν τα τσιγάρα να φορολογηθούν περισσότερο, αλλά η κυβέρνηση διαφωνεί: μια πολύ απότομη πτώση της ζήτησης θα μπορούσε να σημαίνει και μικρότερη είσπραξη φόρων. Την τελευταία φορά που το προσπάθησε, το 2015, η τιμή των τσιγάρων αυξήθηκε, αλλά όχι τόσο πολύ όσο επρόκειτο: για να αποτρέψει την αύξηση, η CNTC μείωσε τα περιθώρια κέρδους της. Η τιμολόγηση τυχαίνει να ελέγχεται από τη ρυθμιστική αρχή καπνού της Κίνας, της οποίας ο επικεφαλής είναι το αφεντικό της CNTC. Οι οργανισμοί μοιράζονται το ίδιο γραφείο.

Η αλήθεια είναι ότι, τα τελευταία χρόνια, οι αυξήσεις των τιμών έχουν ξεπεραστεί από την αύξηση των εισοδημάτων. Τα τσιγάρα έχουν γίνει ακόμα πιο προσιτά, το οποίο σημαίνει ότι για να αλλάξουν τα πράγματα, χρειάζεται περισσότερη κυβερνητική βούληση.

Πηγή: The Economist